جنگنده لاي درخت
مجيد سعيدي
بعد از ساعتي، فرمانده عمليات آمد نزديک من و پرسيد: اينجير (مهندس) تو درس خواندهاي؟ به ما کمک کن تا اين طياره را به ميدان هوايي ببريم. خندهام گرفته بود اما نبايد ميخنديدم، قاطعانه ميگفت طياره را روشن کن و ببر ميدان هوايي. اين موقعيت بيشتر شبيه طنز شده بود، سعي کردم برايش توضيح دهم که من نميتوانم آن را روشن کنم، اما گوش نميداد تا آمدم به خودم بيام من را داخل جنگنده انداختند. البته من هم بدم نميآمد داخل اين هواپيماي جنگي را بببينم اما نميدانستم چطور بگويم که نميتوانم آن را روشن کنم. داخل جنگنده دو کابين کوچک داشت که من به کابين جلويي رفتم و روي صندلي بزرگ خلبان نشستم. وقتي نشستم ديدم خلبان اصلا نميتواند جلوي جنگنده را ببيند، يک صفحه بزرگ با صدها دکمه و کليد را مقابل خودم ديدم و همچنين دو صفحه شبيه ساعت با عقربههايي که ثابت مانده بودند. خلبان صندلي راحتي داشت، يک اهرم کنار دستم بود که روي آن دکمه قرمزرنگي قرار داشت، حدس زدم بايد دکمه شليک موشک باشد. لغاتي که روي صفحه زير دکمهها نوشته شده بود همه به زبان روسي بودند و اصلا نميشد از آن سر درآورد. يکمرتبه چشمم افتاد به دکمه زير صفحه کليد که با ماژيک به فارسي روي آن نوشته بودند: «روشن». بعيد به نظر ميرسيد که اين کليد استارت هواپيما باشد. اما نميتوانستم حدس بزنم اين چه کليدي بود. مجاهدين فرياد ميزدند که اينجیر چرا طياره را روشن نميکني؟ با صداي بلند گفتم کنار بروید، الان روشن ميشود و بعد از چند دقيقه از اتاقک خلبان پريدم پايين و به فرمانده گفتم، طياره تيل (بنزين) ندارد، بايد با وسيله ديگري آن را ببريد. فرمانده جلوي چند ماشين را گرفت که هواپيماي جنگي را به آن ببندند و ببرند اما هيچ ماشيني راضي نميشد آن را ببرد. در نهايت گروه مجاهدين هواپيما را تا ميدان پرواز هل دادند. من زودتر خودم را به ميدان پرواز رساندم و منتظر مجاهدين و جنگنده ماندم تا آنجا چند عکس خوب بگيرم. جايي که اين هواپيما پيدا شده بود نتوانستم عکسهاي خوبي بگيرم. نميشد درست کادر بست، اگر کادر را از نزديک ميبستم، جنگنده بهطور کامل مشخص نبود و اگر کادر را از دور ميگرفتم، موضوعات ديگري وارد کادر ميشد. وقتي رسيدم، مدتي با فرمانده ميدان هوايي گپ زدم تا مجاهدين برسند. فرمانده ميدان هوايي، مرد چاق و قدکوتاهي بود، حدودا 60ساله که يک دست هم نداشت. مثل تمام مجاهدين لباس سفيد و سياه مردان افغان را پوشيده بود و روي يک دستش کلاش داشت و معروف بود به «غلام سرور يکدست». ميگفت ايران را خيلي دوست دارد؛ مدت زيادي ايران بوده و کارهاي مختلفي انجام داده است. از من پرسيد خبرنگار کجا هستم و من هم کمی برايش درباره رسانههاي بينالمللي توضيح دادم و اينکه عکاسي فريلنس ميکنم که ديدم مبهم به من نگاه ميکند. براي همين در ادامه گفتم الان براي تلويزيون ايران کار ميکنم؛ چون ميدانستم افغانها تلويزيون ايران را خوب ميشناسند و اغلب سريالها را دنبال ميکنند.بعدازظهر بود که به ژنرال عظيمي خبر دادند جنگنده به ميدان هوايي رسيده است. چند دقيقه بعد ژنرال عظيمي و غلام سرور مقابل هم نشستند و مدارک مربوط به تحويل جنگنده روسي را امضا کردند و حالا غلام سرور بايد راهي پيدا ميكرد تا هواپيماي جنگي را از جلوي ميدان هوايي به داخل محوطه بزرگ هوايي برساند. همانموقع به فرمانده غلام سرور گفتم ميخواهم از جنگنده عکس بگيرم که با جديت گفت نميشود، اينجا منطقهای نظامي است و اين طياره هم جزء اموال نظامي ماست و اينها اسرار نظامي هستند و کسي نميتواند از آنها عکس بگيرد. سرخورده و ناراحت به سمت محلي که اقامت داشتم، رفتم. در راه فکري به سرم زد. بلافاصله وقتي رسيدم به اصغر، دستيار و دوستم گفتم دوربين هنديکمت کجاست؟ اصغر که پردههاي اتاق را کامل کشيده بود تا کسي نبيند در ماه رمضان ناهار ميخورد، گفت هنديکم خراب است، گردوخاک داخلش رفته و کار نميکند. گفتم مهم نيست، فقط زود بياورش و با من بيا. يک ساعت بعد دوباره دفتر غلام سرور يکدست بودم؛ با همراه و دستيارم، يک هنديکم خراب و يک سهپايه دوربين که فقط خودمان ميدانستيم از اين فقط براي فيلمبرداري در عروسيها استفاده ميشود. به فرمانده غلام سرور گفتم مديرم تماس گرفت و گفت با شما مصاحبه کنم. غلام سرور هم که منتظر بود افرادش بيايند تا جنگنده را داخل محوطه ببرند، پرسيد مگر مديران شما من را ميشناسند؟ گفتم بله. سؤالات من از فرمانده ميدان هوايي شروع شد. به فرمانده گفتم لطفا به افرادتان بگوييد پشت سر شما بايستند؛ اينطور شما باقدرتتر به نظر ميآييد. خوشبختانه غلام سرور هم قبول کرد؛ بالاخره گفتوگو تمام شد و کسی نفهمید دوربین خراب و خاموش بود. حالا من براي اثبات اينکه ايشان فرمانده ميدان هوايي هستند، بايد از محوطه فرودگاه و البته از جنگنده عکس و فيلم ميگرفتم؛ در اين موقع بود که اسرار و ديگر ملاحظات نظامي فراموش شدند و فرمانده ميدان هوايي گفت فردا ميتوانم براي گرفتن عکس بيايم. خوشبختانه فرداي آن روز، من زودتر از افراد غلام سرور رسيده بودم و جاي مناسبي را پيدا کردم و توانستم زماني که مجاهدين جنگنده روسي را هل ميدهند تا به محوطه فرودگاه برسانند، اين عکس را بگيرم. اين عکس در سال 2001 يکي از عکسهای طنز در جهان شناخته شد و هرکسي در دنيا آن را ميبيند، فقط يک جنگنده روسي را ميبيند که تعدادي مرد افغان آن را هل ميدهند و لابد خندهاش ميگيرد، اما خودم هروقت اين عکس را ميبينم، به ياد دوستيام با مجاهدين، پيرمرد کشاورز، فرماندهی که اصرار ميكرد طياره را روشن کنم و غلام سرور يکدست ميافتم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.