|

جمعه، نشست کمیسیون مشترک برجام

ظریف: فکر نمی‌کنم اتفاق جدیدی بیفتد

شرق: فردا، چهاردهمین نشست کمیسیون مشترک برجام در سطح معاونان وزرا در وین برگزار می‌شود. این نشست، اولین گردهمایی رسمی اعضای برجام پس از گام چهارم ایران در کاهش گام‌به‌گام تعهدات برجامی، طبق بند ۳۶ برجام است. رافائل گروسی، رئیس جدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز در فاصله بین جلسه پیشین و این جلسه، سکان موقت کرنل فروتا را از او گرفت و رسما جانشین یوکیا آمانوی فقید شد. همین هفته، فدریکا موگرینی، آخرین مقام اروپایی شرکت‌کننده در مذاکرات برجام که هنوز بر سر کار بود، نیز با پایان دوره‌اش، جایگاه نماینده ارشد اتحادیه اروپا در روابط خارجی و سیاست‌های امنیتی را به یوسپ بورل اسپانیایی تحویل داد. علاوه‌ بر اینها این اولین دیدار این گروه پس از اعتراضات روزهای گذشته در ایران است. در‌عین‌حال، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران، روز گذشته در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت توقع ندارد در این جلسه اتفاق خاصی بیفتد: «نکاتی که ما داشتیم و در نامه‌های‌مان آن را مطرح کردیم، مطرح خواهد شد. اروپاییان هم نظرات خودشان را مطرح می‌کنند و فکر نمی‌کنم اتفاق جدیدی در جلسه بیفتد». اولین نشست پس از تنش‌های گام چهارم پس از گام چهارم ایران که در آبان اعلام شد، اعضای اروپایی برجام واکنش‌هایی تندتر از واکنش‌های پیشین نشان دادند. سه عضو اروپایی برجام به همراه مسئول وقت دیپلماسی اتحادیه اروپا، در بیانیه مشترکی از ایران خواستند از اقدامات ناسازگار با برجام پرهیز کند. ایران نیز در روزهای پس از گام چهارم، مواضع کم‌وبیش متفاوتی گرفته‌ است. سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران با تأکید بر ممانعت‌نکردن ایران از ادامه بازرسی آژانس، بازرسی از تعهداتی را که عمل به آنها متوقف ‌شده، بی‌معنا خواند. ظریف، در توییتر و در واکنش به بیانیه اروپایی‌ها که در آن از پایبندی‌شان به برجام گفته بودند، نوشت: «شما؟! واقعا؟! فقط یک نمونه در ۱۸ ماه گذشته نشان دهید که به تعهدات خود عمل کرده‌اید». علاوه‌ بر تأکیدات مکرر مقامات ایران بر ادامه روند گام‌به‌گام، شاید تندترین مواضع در این زمینه از زبان معاون ظریف بیان شده‌اند. سیدعباس عراقچی در نشستی در مسکو اشاره کرده ‌بود که شاید لازم باشد ایران در دکترین هسته‌ای خود تجدید‌نظر کند. او در گفت‌وگو با یک رسانه هلندی نیز گفته بود شاید درس برجام برای ایران این باشد که مقاومت بهتر از مذاکره نتیجه می‌دهد. ادامه بازی برجام با داور جدید تغییر دیگری که در پرونده برجام رخ داده، تغییر رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است که ناظر برجام است. در دوران بعد از درگذشت یوکیا آمانو، رئیس پیشین این نهاد که در زمان امضای برجام نیز این سمت را در اختیار داشت، کرنل فروتا که از نامزدهای جانشینی او بود، به طور موقت اداره آژانس را بر‌عهده داشت؛ اما در رأی‌گیری شورای حکام، این رافائل گروسی بود که حکم اعضا را برای ریاست دریافت کرد. در بررسی مواضع و رویکردهای دو رقیب اصلی این سمت گفته‌ شده بود گروسی در مقایسه با فروتا بیشتر با ایده افزایش فشار بر ایران نزدیک است و حامیان این افزایش فشار، به رهبری آمریکا، تمایل بیشتری به او دارند. آمانو همواره تلاش کرده‌ بود آژانس را در جایگاهی غیرسیاسی حفظ کند. گروسی در جدید‌ترین اظهارات خود در این زمینه گفته‌ است قراردادن ضرب‌الاجل برای اینکه ایران توضیح دهد ذرات اورانیوم چگونه در یک انبار که اعلام نشده بود، پیدا شده است، نتیجه معکوس خواهد داشت و ابراز امیدواری کرد که مذاکراتی جدید به حل‌شدن این بن‌بست چندماهه پایان دهد: «این [تعیین ضرب‌الاجل] برای من به این معنا خواهد بود که ما در رابطه‌ای خصومت‌آمیز قرار خواهیم گرفت که اساسا یک طرف مقاومت خواهد کرد؛ بنابراین من به‌عنوان مدیرکل مجبور خواهم بود که ضرب‌الاجل تعیین کنم. ما باید با هم همکاری کنیم... . زمان همواره بسیار مهم است». او گفته باید با مقامات ایران دیدار کند و امیدوار است بتواند به ایجاد رفتاری جدید با جمهوری اسلامی ایران، کمک کند: «بگذارید من گفت‌وگویم را با ایران آغاز کنم. فکر نمی‌کنم که مناسب باشد و ناعادلانه خواهد بود اگر پیش از اینکه با آنها نشستی داشته باشم، عقیده‌ام را بیان کنم». ورود جانشین موگرینی یوسپ بورل، دیگر عضو جدید گفت‌وگوها درباره پرونده هسته‌ای ایران خواهد بود. او پیش از آغازبه‌کارش، مواضع کم‌وبیش تندی علیه ترامپ داشته و همواره بر حمایت از برجام تأکید کرده است؛ اما کار را در شرایطی که تنش‌ها حول برجام به حد بی‌سابقه‌ای رسیده‌اند، تحویل می‌گیرد تا مشخص نباشد آیا او خواهد توانست طبق اظهارات پیشین خودش به حفظ برجام بپردازد یا نه. او نیز در تنها اظهارنظر خود در سمت جدید درباره ایران در گفت‌و‌گو با ال‌پایس از ايران خواست نگذارد توافق هسته‌اي از بين برود: «اشتباه بزرگي هم خواهد بود، اگر کاري کنند که ممکن باشد توافق را از بين ببرد. ما سرسختانه اين توافق را نگه داشته‌ايم». دیدار پس از تلاطم اعتراضات اخیر در ایران که پس از اعلام افزایش قیمت بنزین رخ داد نیز در روابط ایران و طرف‌های اروپایی تنش‌آفرین بوده‌اند. مقامات اروپایی در دوران وقوع این اعتراضات با اظهار‌نظرهای مختلفی از واکنش ایران به اعتراضات و نیز قطع‌شدن اینترنت انتقاد کردند. مقامات ایران نیز واکنش‌های کم‌وبیش تندی به این موضع‌گیری‌ها داشتند و آنها را دخالت در امور داخلی قلمداد کردند. این موضع‌گیری‌ها از سوی دو طرف، البته ارتباطی به گفت‌وگوهای برجامی ندارد؛ اما در شرایطی که برجام از سوی دو طرف در معرض خطر نابودی توصیف می‌شود و دو طرف مشغول بررسی گزینه‌های‌شان هستند، تنش‌های حاصل از این روند، قطعا شرایط گفت‌وگو را بهتر نخواهد کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.