مهمترین ویژگي آثار توکارچوک انسانمحوری است
گروه هنر: پس از اعلام اسامی برندگان نوبل سال جاری و سال گذشته، بسیاری از ایرانیان علاقهمند به ادبیات که با نام برنده نوبل 2018 آشنا هم نبودند، به دنبال این بودند که رد و نشانی از این نویسنده لهستانی پیدا کنند؛ اما هیچ کتابی از او به فارسی ترجمه نشده بود. بهتازگی رمان «گریزها»ی او با ترجمه فریبا ارجمند منتشر شده و سهشنبه، 12 آذر، نشست بررسی جایگاه و کارنامه ادبی توکارچوک و رونمایی از ترجمه فارسی رمان «گریزها» با حضور مترجم اثر، آنا مارچینوفسکا، علیرضا دولتشاهی و علياصغر محمدخانی در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار شد. در ابتدای این نشست علیاصغر محمدخانی با اشاره به اینکه در بین کشورهای اروپای شرقی، ایران و لهستان بیشترین روابط فرهنگی را دارند و در دانشگاه کراکف و ورشو بخش فارسی داریم، اظهار کرد: «ردپای ما ایرانیان در ادبیات و سینمای لهستان با نامهای مشهوری گره خورده که بیشتر مردم ميشناسند و ازجمله آن ميتوان به کریستف کیشلوفسکی، آندری وایدا و رومن پولانسکی در سینما و ویسواوا شیمبورسکا و چسلاو میلوش در ادبیات اشاره کرد». او همچنین بیان کرد: «در سال جاری اولگا توکارچوک، نویسنده، شاعر، فیلمنامهنویس و روانشناس لهستانی، برنده جایزه نوبل ادبی 2018 شد؛ ولی متأسفانه کتابی از او به فارسی ترجمه نشده است و کتاب «گریزها» اولین اثر اوست که به فارسی ترجمه شد. این رمان برگزیده جایزه نیک، مهمترین جایزه ادبی لهستان نیز شده است. همچنین توکارچوک بهعنوان نخستین نویسنده لهستانی جایزه منبوکر را برای همین رمان از آنِ خود کرد». محمدخانی ضمن بیان اینکه در آثار توکارچوک رگههایی از سوررئالیسم و رئالیسم جادویی را ميبینیم، گفت: «او نگاهی متفکرانه و زبانی شاعرانه دارد و در آثارش طنز نیز دیده ميشود. در رمان «گریزها» شاهد توصیفاتی درخشان هستیم و سفرهای آفاقی و انفسی را در کنار هم ميبینیم. توکارچوک به گفته خودش یاد گرفته است که در قطار، هتل، اتاق انتظار، روی میز هواپیما، وقت ناهار، در دستشویی، کافه، ماشین، روی تکه کاغذ، آن یکی دستش، کارتپستال و حاشیه کتابها مينویسد و یادداشت برميدارد؛ یعنی همیشه در حال نوشتن است». آنا مارچینوفسکا با اشاره به اینکه اولگا توکارچوک در یک شهر کوچک در غرب لهستان در 1962 به دنیا آمد، اظهار کرد: «پدر او معلم رقص بود و در کتاب «گریزها» ميتوان ردپایی از او هم دید. خانواده توکارچوک به یک شهر در نزدیکی جمهوری چک نقل مکان کردند و اولگا در سال 2000 به قول شهردار بابت جستوجوی مداوم فردی هویت یک انسان و توصیف ناتوانی او در بازی با جهان نشان شهروند افتخاری این شهر را گرفت. او در طول این سالها افتخارات زیادی از این نوع گرفت؛ زیرا در شهرهای بسیاری زندگی کرده است». این مترجم لهستانی همچنین بیان کرد: «در سال 1996 رمان او با نام «پرویک و زمانهای دیگر» به چاپ رسید که معتبرترین جایزه ادبی لهستان به نام نیک را برای توکارچوک به ارمغان آورد و پس از آن نیز کتابهای «خانه روزانه، خانه شبانه»، «گریزها» و کتابهای «یعقوب» این جایزه را دریافت کردند. این نشان ميدهد که لهستانيها به ارزش این نویسنده واقف هستند». آنا مارچینوفسکا در پایان گفت: «یکی از مهمترین ویژگيهای آثار توکارچوک انسانمحوری است و در اکثر کتابهایش زنمحور است؛ ولی گفتن اینکه او نویسنده فمینیستی است، درست نیست اما شخصیتهای اصلی داستانش زنها هستند». فریبا ارجمند ضمن بیان اینکه بهطور اتفاقی با کتاب «گریزها» آشنا شده و ابتدا فایل صوتی آن را شنیده است، اظهار کرد: «بهدلیل اینکه در ترجمهکردن یک اثر بسیار حساس هستم و زمان طولانی را صرف آن ميکنم، اصولا سراغ کتابهایی که جایزه دریافت کردهاند نميروم، زیرا ميدانم مترجمان بسیاری مشغول ترجمه اثر جایزهگرفته هستند. ولی خوشبختانه زمانی که توکارچوک جایزه نوبل را دریافت کرد من تقریبا ترجمه «گریزها» را تمام کردم و چهار هفته پس از آن نیز آماده بود». وی در ادامه افزود: «طبعا کتاب را خیلی دوست داشتم، به نظر من ترجمه یک کتاب از نوشتن آن سختتر است؛ رماننویس به خلاقیتش متکی است و قطعا مترجم آن خلاقیت را ندارد، زیرا اگر داشت خود نویسنده ميشد اما درعینحال هیچ حق انتخابی ندارد و باید سعی کند آنچه را نویسنده گفته است به زبان مادری برگرداند. البته این ترجمه بهطور خاص سختتر بود، زیرا از زبان اصلی ترجمه نميکردم و باید به ترجمه مترجم انگلیسی اعتماد ميکردم. زمانی که توکارچوک جایزه بوکر را برای این کتاب گرفت، جایزه بین خودش و مترجم بهطور مساوی تقسیم شد». در این نشست همچنین فیلم کوتاه گفتوگو با اولگا توکارچوک به نمایش درآمد.