نمايش ۲ مجسمه از مسعود اخوانجم در بيینال ونيز
راز جذابيت مجسمههاي يك ايراني
گروه هنر: مجله سوئيسي inews به مناسبت حضور دو مجسمه از مسعود اخوانجم در پنجاهوهشتمين بيینال ونيز و نيز تحسين آثار او در هنر ماربلا اسپانيا روي جلد خود را به اثري از اخوان اختصاص داده است. مسعود اخوانجم با دو مجسمه با ابعاد بسيار بزرگ و چشمگير در پاويون بنياد اروپايي ECC با عنوان European cultural centre Italy در بيینال ونيز حاضر بود و از روز يازدهم ماه می به مدت شش ماه دو مجسمه «معضل انسان» و «دگرگوني» او که يکي با رويکرد نقد اجتماعي و ديگري براساس اساطير ايراني خلق شدهاند، در ورودي باغ زيبايي در جيارديني مارينارِسا به هزاران بازديدکننده هنردوست خوشامد گفتند. مجسمه معضل انسان با ابعاد 400 در 246 سانتيمتر تصويري از مبارزه بين خير و شر است؛ تنديس انساني با يک جفت بال، يک بال داراي ساختار باشکوه، بال فرشته؛ درحاليکه بالِ ديگر ظاهري شبيه خفاش دارد. اين اثر استعارهاي از وجود خوبي و بدي در هر آدمی و مواجهه هميشگي انسان با انتخاب روزمره بين خير و شر است. دگرگوني با ابعاد 207 در 80 سانتيمتر که از ترکيب گاو، فيل و گوزن پديد آمده و به ترکيبهاي اسطورهاي عصر هخامنشيان حدود 500 سال قبل از ميلاد مسيح اشاره دارد؛ اما پيشنهاد ميدهد که بشريت با صبوري، تحمل يکديگر و هماهنگي ميتواند با هم کار کنند تا به خيري بزرگتر برسند. ويژگي شاخص مجسمههاي اخوانجم که آنها را از بسياري از آثار خلقشده به دست هنرمندان ديگر متمايز ميکند، ابعاد و متريال بهکاررفته در آنها است. مجسمههاي او نقطه تلاقي صنعت، تکنولوژي و هنر هستند و همين موضوع باعث بهوجودآمدن آثاري جذاب و خوشتراش ميشود که نگاهها را به خود جلب ميکند که مخاطبان اروپايي نيز از اين جملهاند. استينلس استيل فلز خاص اخوان در مجسمهسازي است؛ فلزي که بيشتر در لوازم خانگي، صنايع بهداشتي و پزشکي کاربرد دارد. اين فلز را که از فولاد هم سختتر و به تبع آن ماناتر است، ماده و فراورده عصر معاصر ميخوانند که براي برش آن امکانات خاص ذوب و ريختهگري پيشرفته نياز است و همين آثار خلقشده با آن را تأويلآفرينتر ميکند. شگفتي مجله سوئيسي و واکاوي آثار اين هنرمند ايراني از همين منظر هم هست. مجله inews سه صفحه خود را به نقد و بررسي آثار اخوان اختصاص داده و در بخشهايي از اين مطلب طولاني نوشته است: «آثار مسعود اخوانجم حاصل تضاد بين گرما و سرما است؛ ماهيتي که حرارت ديده و به يک توده يخ پيوند خورده است و سپس آنقدر به آن گرما و حرارت ميرسد تا ذوب شده و گرم شود. هنر فراتر از زمان حال ميرود و بر آينده سوار ميشود. گويي اثر خالق خود را غوطهور در مادهاي درخشان و گريزان ميکند که ميتواند از سالهاي نوري عبور کند. رؤياي روز، خيالي است از شکل آينده، ساختار موسيقي برجسته، اتحاد هماهنگ ميان فرمهاي ارگانيک و وجهههاي پنهان واقعيت. هر شکل بر پيچوتابهاي مداوم امواج سوار است؛ انرژي و تودههاي دور از مرکز ثقلشان در حال حرکت در حفرههاي بيوزني. يک انرژي آلي خالص براي ساخت يک تخيل مصنوعي در تنش ساختارهاي بههمپيوسته. نوعي جابهجايي در فضاي پيکربندي که شامل همديگر ميشود. مجسمههاي اخوانجم موجوداتي لطيف آماده پروازهاي شاعرانه با مهارتهاي اجرائي بسيار هستند که مهارتهاي صنعتگري را با دانش مواد صنعتي ادغام ميکنند. موفقيتهاي شاعرانه اين هنرمند در خلق آثاري از جنس استيل جلا و فوقالعاده روشن، توانسته رؤياها را با جادويي فوقالعاده زيبا به حقيقت برساند. بازيهاي نامتقارن و توزيع ناهمگون وزن بين پاکتهايي باز بر روي فضايي که با بردارهايي پويا با خطوط شکسته عبور میکنند؛ انرژي سرد و يخي، ادغامي يخي از آلياژهاي فلزي. زيبايي مانند مجسمهاي است که از يخ ساخته شده است؛ ظاهرا پايدار و ابدي است؛ اما به طور ناگهاني ميتواند ذوب شود تا به شکلهاي آينده درآيد. اين فناوري براساس شرايط دماي ذوب عمل ميکند و تغييرات جوي زيبايي را به نمايش درميآورد. يک انسجام بصري کامل که در تلفيق همگون فرم آکورد ديده ميشود. برداشتهاي گرانبها از لايههاي عميق زمين که آماده پيوند با عالم تخيل در روشنايي است. يک پيکربندي پر از نفوذ که آماده آلودهشدن به هزار سايه زندگي است؛ اما از تفکر گرانبهاي منحصربهفردبودن با زيبايي خاصي نگهباني ميکند. مجسمههاي مسعود اخوان جم و نيز متريال خاص مورد استفاده او نوعي کيهانشناسي مادي معنوي است که کيفيت حواس لامسه را به چالش ميکشد. همزماني نمادها، ارتعاشات احساسي، در چالش براي فرار از عدم تحرک و وزن زياد، گويا استعارههاي فولادين است. روح و سبک هنرمند با نيرويي هدايت ميشود که از غريزه مورفولوژيک او برآمده است که توانسته ارزشهاي اخلاقي نهفته در زمان بين کوتاهي زندگي و جاودانگي فرم را با موادي درخشان و نامشخص شکل دهد. آثاري که در زمينههاي قدرت طراحي شدهاند و خطوط گياهي، نقوش شعلهور، شبح احضارشده از الهههاي جانورسان را نشان ميدهند. خطوط منحني نامنظم و انعطافپذير که در هوا ايجاد ميشوند. چهرههاي انساني، تنهها، صورتها، دورگههاي فرشتهسان و افتخارات انساني همگي تصاوير آرمانگرايانه، منتقدانه و شاعرانه اين هنرمند ايراني را نشان ميدهد. او موجوداتي را نشان ميدهد که هميشه در آستانه طبيعتهاي مختلف، جهانهاي موازي، نسبت به تعلق آنها به يک جهان انساني يا پس از انسان بلاتکليف هستند. هميشه فراتر از مرجعشان، موجوداتی در فرايند دگرديسي هستند؛ گويي آماده براي تناسخ مجدد در يک طبيعت جديد و به شکلي پيشرفتهتر. عملکرد سطوح بسيار صاف و صيقلي توانسته به جادوي اشکال کمک کند و شمايل و تصاوير عالي را هم در زمان حال و هم در زمان دور به تصوير درآورد که هالهاي از زيبايي اغواکننده در اين حالت به دست ميدهد که بايد از بازتاب نور در انعکاس اين زيبايي تشکر کرد. آثار نهتنها در محدوده فرم بلکه در ضرب نور که در يک بازي نامتناهي از انکسار نور به وجود ميآيند، زندگي ميکنند و پيداست هنرمند اهميت نور را در اين مجسمههاي عظيم فلزي فراموش نکرده است؛ ظهور يک هنر متعالي احتمالي در قالبي جديد از شکل و فرم. هنرمند آيندهاي تکنولوژيک را پيشبيني ميکند که آن را در قالب يک پيشفرض بيان ميکند يا منطقي تخيلگونه که بايد منتظر تأييد تجربي آن بود؛ هرچند به نشاندادن آن زودتر از موقع تمايل دارد. درست مثل دنياي اميال، زيبايي تناقض «دلتنگي براي آينده» را معرفي ميکند که شاهدي براي جهان درحال آمدن است که تمايل براي مدينه فاضله را نشان ميدهد با تلاش براي طراحي دنياهاي جديد، مکانهاي ممکن که در آن فناوري نهتنها توانايي انجام کار را آشکار ميکند، بلکه مهمتر از همه برای جذابيت يک ارائه شايسته و تروتميز. در کارهاي مسعود نمايش پيکربنديهاي جديد از امکانپذيرکردن زيستگاه رؤيايي با استفاده از علم و تکنولوژي، ابزار دقيق و محاسبات رياضي و طعم خوش تکنولوژي پيشرفته موج ميزند. زيبايي هنري، مانند فناوري، مبتنيبر هنري است که امکان نمايش متناسب، قاعده طلايي حقيقت را فراهم ميآورد. اين آثار چناناند که شعرهاي تکنولوژي، علم و تجربه زيبايي در يک بازي چشمکزني به هم گره خوردهاند. روح ظرافت و روح هندسه در دو مرتبه جداگانه هستند که سخت به هم ميرسند، اين دو ساحت تنها هنگامي قادر به همگرايي در جايي هستند که شکل حساس و عملکرد فناوري در يک دانش يکپارچه با هم ترکيب شوند و اين يکي از ويژگيهاي کار مسعود اخوان جم است. در مجسمههاي او بدنهايي بدون ارگانهاي اندامي توسط نيروهاي عجيبوغريب جان يافتهاند. پيکرهها گويي در معرض دگرديسيهاي راديکال قرار دارند که زندگي را به دور از واقعيت کنوني و تمثال مطلوب به تصوير ميکشند. گسترش موجهايي که نشاندهنده پويايي گريز از مرکز است. بلوک احساساتي که شکل را تابانده و حقيقت عاطفي را در زيرچهره يخزده فلزي قرار ميدهد. گفتني است مسعود اخوان جم، متولد 1969 در تهران است. از 14 سالگي براي تحصيل به آلمان رفت و در سال 1989 براي ادامه تحصيلات به آمريکا عزيمت کرد. او در دانشگاه جورجواشنگتن مشغول به تحصيل شد و مدرک کارشناسي خود را در سال 1995 در رشته بيولوژي اخذ کرد. پس از آن در سال 2005 کارشناسي ارشد MBA خود را در دانشگاه علوم کاربردي کمپتن در آلمان به پايان رساند. اخوان جم از 1997- 2005 مديريت بخش طراحي را در کارخانه توليد ملزومات خانگي خانوادهاش به عهده داشت. او در دهه 80 ميلادي صدها مجسمه سراميکي ساخت که بعضي از آنها فروخته شد. در سال 2013 اولين نمايشگاه انفرادي خود را در گالري اعتماد در تهران داير کرد، در ادامه در کاخ فرهنگي نياوران و گالري شيرين دو نمايش انفرادي ديگر داشت، علاوه بر اين، آثار اخوان در 2016 در دو رويداد آرت ابوظبي و CONTEXT هنر ميامي به نمايش درآمد. از منظر حضور در حراجيها مجسمههاي اخوان جم در سال 2015 در حراجي مجيک آو پريشا دوبي و در سالهاي 2016، 2017 و 2019 در سه دوره حراج تهران ارائه شد. آخرين نمايشگاه او يک نمايشگاه انفرادي در گالري خاک در تهران در فوريه 2019 بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.