|

ناوگان ملي كشتي‌راني چابهار را دور مي‌زند؟

در 40 سال گذشته، همه دولت‌ها با این استراتژی به بندر چابهار می‌نگریستند که این بندر، به دلیل موقعیت خاص ژئوپلیتیکی‌اش و دسترسی به آب‌های گرم اقیانوسی هند، در روزهای سخت و شرایط خاص به یاری کشور بیاید.

این واضح و مبرهن است که آن روز مبادا همین روزهاست؛ روزهایی که بنادر دیگر کشور اگرچه در فهرست تحریم‌ها قرار ندارند؛ اما خطوط کشتی‌رانی‌های خارجی از تردد در بنادر استراتژیک کشور بیمناک‌اند. بندر چابهار دست‌کم از این نظر تاکنون ایمن بوده است؛ اما اگر از همین امروز وضعیتی پیش آید که ما به تنها بندر اقیانوسی کشور نیاز مبرمی پیدا کنیم، آیا می‌توانیم حجم عظیمی از بار کشور را از مجاری این بندر عبور دهیم؟ آیا می‌توانیم به پس‌کرانه و به ایمنی خطوط جاده‌ای آن اعتماد کنیم؟ آیا خطوط ریلی ارزان و سریعی به این منطقه متصل شده است؟ حتی به حد نیاز ـ نه کافی ـ در این بندر، انبار احداث کرده‌ایم؟ بنابراین همه این فقدان‌ها مانع از چرخه درست و بهینه جابه‌جایی کالا از مبدأ یا به مقصد چابهار می‌شود. مضافا اینکه تاکنون آن حد که خطوط کشتی‌رانی‌های خارجی به این بندر توجه داشته‌اند و در جابه‌جایی کالاها مشارکت داشته‌اند، ناوگان ملی کشورمان تاکنون چنین تعهد و رسالتی از خود نشان نداده است. کشتی‌رانی جمهوری اسلامی که در همه دهه‌های گذشته همواره در صدر فهرست دریافت‌کنندگان امتیازات و تسهیلات بانکی قرار داشته و از آن بهره‌مند بوده، تاکنون اهتمام جدی‌ای برای جابه‌جایی کالا در بندر شهید بهشتی از خود بروز نداده است. پیش‌ از ‌این هم این نهاد هرجا که متولیان دولتی به توزیع فرصت‌های اقتصادی، امکانات و تسهیلات رفاهی مشغول بوده‌اند، خود را در صف اول قرار داده است؛ اما هر وقت سخن از حضور در عرصه‌های توسعه و بازگشایی معبر برای اقتصاد کشور است، کمتر نامی و نشانی از شرکت کشتی‌رانی جمهوری اسلامی در آن دیده می‌شود. به یاد آوریم که تا سال‌های 1388ـ1389 نیز همین شرکت، مجموع عملیات ترانشیپ منت خود را نه از بندرعباس؛ بلکه به طور کامل از بندر جبل‌علی انجام می‌داده است و متأسفانه این نوع نگاه و تلقی همچنان در ابعاد دیگری ادامه دارد. به‌تازگی در آخرین جلسه اتاق فکر سازمان بنادر و دریانوردی که به مقایسه عملکرد مهم‌ترین بنادر کانتینری منطقه اشاره شده بود، مشخص شد که بندر شهید بهشتی چابهار با وجود سرمایه‌گذاری زیرساختی و روبنایی سازمان بنادر و دریانوردی و به‌کارگیری اپراتورهای شرکت‌های ایرانی و هندی، هنوز نتوانسته به سهم قابل اتکایی در عملیات کانتینری دست یابد و از مجموع دلایل و نقایص، یکی از نقاط ضعف عمده بندر شهید بهشتی چابهار استقبال‌نکردن ناوگان ملی‌-کشتی‌رانی جمهوری اسلامی ـ به برقراری سرویس‌های منظم در راستای تأمین نیازهای لجستیکی چابهار بوده است. این در حالی است که گزارش‌های مقامات مسئول نشان می‌دهد خطوط کشتی‌رانی که اصالتا غیرایرانی بوده؛ به‌ویژه خطوط هندی و حتی پاکستانی سرویس‌های خود را ـ حتی به مقدار محدودـ به این بندر دایر كرده‌اند و به‌نوعی در راه‌اندازی و رونق این بندر سهمی داشته‌اند. در یک سال گذشته، اگرچه گردش کار اولیه بندر شهید بهشتی چابهار ـ باوجود همه محدودیت‌های پس‌کرانه و تنگناهای زیرساختی منطقه ـ رشد چشمگیری داشته و بنا به امکانات موجود، خود را نسبتا به نقطه قابل اتکایی رسانده است؛ اما به‌هیچ‌وجه برای پشتیبانی 20 درصد جمعیت شرق کشور این تکاپو و رونق، رضایت‌بخش نیست؛ زیرا هم‌اکنون سهم بندر چابهار از مبادلات کانتینری کشور زیر چهار درصد و از سوی دیگر تنها یک درصد از کل تجارت نفتی و غیرنفتی بنادر حاکمیتی و مالکیتی کشور را پشتیبانی می‌کند؛ بندری که به‌تنهایی می‌تواند بیش از 30 درصد از جابه‌جایی بار کشور را پشتیبانی کند. بنابراین بایسته است که متولیان امر، درباره این مبحث در شرایط حاد کشور و نیز مطالبه‌های سود‌انگارانه‌‌ کشتی‌رانی جمهوری اسلامی، نظارت بیشتری اعمال كنند که در آینده این نوع رفتارهای سلیقه‌ای، به یک رویه ثابت تبدیل نشود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.