پايان قطع اينترنت پس از 10 روز
شرق: اينترنت کشور پس از 10 روز قطعشدن رفتهرفته در حال بازگشت به شرايط عادي است. البته منظور از شرايط عادي همان وضعيت پيش از 25 آبان ماه است که همان هم البته هنوز بهصورت کامل به نتيجه نرسيده و همه استانها و همه خطوط اينترنت وصل نشدهاند. در اين مدت ابتدا از اوايل هفته اينترنتهاي خانگي باز شد و اما تا عصر ديروز خبري از بازگشت و آزادسازي اينترنت گوشيهاي همراه نبود. اما از عصر ديروز آرامآرام در برخي از شهرها و استانهاي کشور، ازجمله در مناطقي از تهران، اينترنت روي برخي سيمکارتها مثل ايرانسل در دسترس قرار گرفت. البته تا لحظه نوشتن اين گزارش هنوز کاربران در همه نقاط تهران و آنهايي که خطوط همراه اول دارند، مشکل قطعبودن اینترنت را داشتند. اما در مجموع به نظر ميرسد بالاخره قفل فيلترينگ و قطعبودن اينترنت روي گوشيهاي همراه از ديروز باز شد؛ چراکه تا پيش از آن در هيچ کجای کشور و روي هيچ سيمکارتي نميشد به شکل قبل از 25 آبان به اينترنت دسترسي داشت. البته در همه اين مدتي که اينترنت بهمعناي معمولي و مرسوم جهانياش قطع بود، با گوشيهاي همراه امکان دسترسي به سايتها و اپليکيشنهايي که سرورشان در داخل کشور است، ممکن بود. يعني امکان خريد آنلاين، گرفتن تاکسي، جابهجايي و انتقال پول، بازکردن سايتهاي خبري و روزنامهها و ورود به سايت برخي از ادارات و سازمانها و دانشگاهها فراهم بود. در همين باره وزير ارتباطات در يکي از همين روزها گفته بود: «بين دو الي سه ميليون راننده تاکسي اينترنتي و حدود ۱۰ ميليون مسافر اين پلتفرمها در حال استفاده از زيرساخت شبکه ملي اطلاعات هستند و اين شبکه بهگونهاي طراحي شده که فعاليتهاي اينترنتي داخلي، به اينترنت بينالملل وابسته نباشد؛ اما با آن بههيچوجه امکان بازکردن هيچ سايت يا اپليکيشن خارجي وجود نداشت، به شکلي که کاربران حتي امکان انجام عمل سادهاي مثل گوگلکردن را نداشتند، امکان دسترسي به اينستاگرام و واتساپ و ديگر اپليکيشنهايي که تا پيش از ماجراي اخير در کشور فيلتر نبودند نيز وجود نداشت و حتي همه فيلترشکنهايي که پيش از اين در دسترس کاربران بود و بهوسيله آنها تلگرام و توييتر و ديگر سايتها و اپليکيشنهاي فيلتر شده را باز ميکردند نيز از کار افتاده بودند.همين ماجرا باعث شده بود عملا در اين روزها ارتباط بسياري از کاربران با هم بهصورت کامل قطع شود؛ چراکه براساس آمارهاي موجود تعداد کاربران ايراني شبکه اجتماعي اينستاگرام يا پيامرسانهايي مثل تلگرام و واتساپ رقمي بين 20 تا 40 ميليون نفر اعلام ميشود. اما اين تنها نتايج و ثمره قطعشدن اينترنت نبود و اين معضل به شکلهاي ديگري نيز خود را نشان داد، قطع دسترسي به سايتها و سرورهاي خارج از ايران براي بسياري از دانشجويان، بيماران نيازمند تأييد نسخههاي پزشکي، کسبوکارهاي فعال در داخل و... مشکلات گسترده و پيشبينينشدهاي را ايجاد کرده بود. با اينهمه آنطور که اعلام شد، از عصر روز گذشته اينترنت همراه در استانهاي مرکزي، قم، قزوين، کهگيلويهوبويراحمد، آذربايجان شرقي، هرمزگان، بوشهر و تهران بهجز شهرستانهاي غرب استان تهران در حال وصلشدن است. اين خبر را خبرگزاري فارس منتشر کرد. بااينحال تا آخرين دقايق روز گذشته آنطورکه کاربران -چه ايرانسل و چه همراه اول- در مناطق مختلف تهران ميگفتند، هنوز دسترسي آنها به اينترنت باز نشده بود. صبح ديروز هم البته وزير کشور اعلام کرد: «جلسه شوراي امنيت عصر امروز جهت بررسي و تصميمگيري براي وصل شدن اينترنت گوشيهاي همراه برگزار ميشود». چند روز قبل هم وزارت ارتباطات از اعطاي يک گيگابايت اينترنت به همه مشترکان تلفن همراه در پي قطع يکهفتهاي شبکه اينترنت خبر داد.«محمدجواد آذريجهرمي» هم پيش از آن با حضور در يک برنامهاي راديويي گفته بود که بهصورت مستمر در حال پيگيري است تا با صلاحديد مراجع امنيتي و شوراي امنيت کشور، ارتباط مانند قبل برقرار شود.او در اينباره گفته بود: «البته خود شوراي امنيت دغدغه مشکلات ناشي از اين محدوديتها را دارد و ما هم به طور مستمر گزارش شکايتهاي مردم و پيگيريهاي نمايندگان مجلس در اينباره را به شورا منعکس ميکنيم. ميدانم مسئولان ذيربط خودشان از محدوديتهاي فعلي ناراضياند و من شخصا به صورت مستمر در حال پيگيري هستم که با صلاحديد مراجع امنيتي و شوراي امنيت کشور بتوانيم ارتباطات را مثل قبل برقرار کنيم. اما بايد قبول کنيم امنيت فاکتور بسيار مهمي است که در صورت فقدان آن، هيچ فعاليتي در کشور انجامپذیر نيست. در اين شرايط که عدهاي دنبال سوءاستفاده هستند و ممکن است به امنيت کشور خدشه وارد کنند، بايد ملاحظات دستگاههاي امنيتي را مدنظر قرار داد». وضعيت دسترسي به اينترنت در اين روزها به گونهاي بود که نتبلاکس که يک وبسايت مانيتورينگ اينترنت در دنيا محسوب ميشود، اعلام کرد روز شنبه دوم آذر اتصال به اينترنت جهاني در ايران به رقم 20 درصد رسيده است که اين ميزان هم مربوط به اينترنتهاي خانگي و غيرهمراه بود. درباره خسارتهاي قطعي اينترنت در اين روزها عدد و رقمهاي مختلفي منتشر شد، برخي خسارت اين قطعي را روزانه تا 500 ميليارد تومان برآورد کردهاند و ايلنا به نقل از فدراسيون فناوري اطلاعات و ارتباطات ايران، روز گذشته در خبري نوشت: «قطع اينترنت به بخش ICT روزانه 60 ميليون دلار آسيب وارد کرده است و حتي در بخشهايي که توانسته بوديم تحريمهاي يکجانبه آمريکا را عليه ايران دور بزنيم، با آسيب جدي مواجه شديم». اما با وجود همه اينها، دو شب پيش رحمانيفضلي، وزير کشور که در يک برنامه تلويزيوني حاضر شده بود تا درباره وضعيت پس از ناآراميهاي اخير بپردازد، در دفاع از قطعکردن اينترنت با اعلام اينکه با قطع اينترنت جلوي هزينه بيشتر را گرفتيم، گفت: «مسئولاني که دستور به قطع اينترنت دادند، بر اهميت اينترنت بر اقتصاد و کسب و کار مردم اشراف دارند، قطعا قطع اينترنت هزينه دارد اما ما با اين کار از بروز هزينههاي بيشتر جلوگيري کرديم». اما با اين همه، نکتهاي که به نظر در اين روزها شايد به چشم مسئولان کشور اعم از اجرائي و امنيتي نيامد، حجم بالاي سرخوردگي و بهت بيشتر از 60 ميليون کاربر اينترنت گوشيهاي همراه بود که يکباره دسترسي و حضورشان در اينترنت محدود شد و هيچ دسترسيای به سايتها و اپليکيشنهايي که پيش از اين براي آنها کاربردي، حياتي يا روزمره شده بود، نداشتند. اين محدوديت در شرايطي براي همه کاربران اينترنت گوشي در ايران وضع شد که بر اساس اعلام منابع رسمي و خود مسئولان کشور، ناآرامي و اعتراضاتي که هفته گذشته رخ داد، فقط در بخشهايي از کشور و از سوي تعداد محدودی از مردم انجام شد و بهسرعت هم فروکش کرد و به تعبير آنها، جمع شد. با اين حال، تبعات اين ماجرا به شکل قطعي اينترنت تا 10 روز دامن همه کاربران را گرفت و همين مسئله ابعاد اين موضوع را به همه کشور گسترش داد. به غير از اين، بخش زيادي از جوانان و افراد فعال در حوزه اقتصاد مبتني بر اينترنت که طبق آمارها هماکنون چيزي نزديک به شش درصد اقتصاد کشور را شامل ميشود، با بروز اين مشکل با موجي از سرخوردگي و يأس ناشي از بههمخوردن نظم و ثبات کسبوکار و شغلشان مواجه شدند. در همين روزها بر اساس آمار منتشرشده از سوي سايت اعتمادآنلاين، ميزان جستوجوي کلمه مهاجرت در ايران و به زبان فارسي به شکل چشمگيري افزايش پيدا کرد. در اين خبر آمده بود طبق پيگيريهايي که براي بررسي اين موضوع در سايت مرجع Google Trends انجام داده شد، مشخص شد در شرايطي که مردم ايران دسترسي محدودي به اينترنت داشتند، درصد جستوجوي واژه مهاجرت در اين بازه زماني به صد رسيده است. بر اين اساس، در حالي که جستوجوي اين واژه تا 17 نوامبر 2019، يعني 26 آبانماه 1398، صفر بوده، از 18 نوامبر روند صعودي را طي کرد و تا 21 نوامبر به صد درصد رسيد. بر اساس اين آمار ميتوان گفت ميزان جستوجوي اين واژه در اين مدت نه فقط در اين ماه، بلکه در پنج سال گذشته بين مردم ايران بيسابقه بوده است. تبعات مستقيم و غيرمستقيم تصميمي که 10 روز پيش گرفته شد و در نهايت روز گذشته آرامآرام به نقطه پاياني خود رسيد را بايد از جنبههاي مختلف ديد و بررسي کرد؛ تبعاتي که ممکن است در آينده دور و نزديک همچنان دودش به چشم همه جامعه برود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.