|

محمد بن‌سلمان در سفري غيرمنتظره به ديدار وليعهد امارات رفت

پشت پرده يک ديدار

محمد بن‌سلمان، وليعهد عربستان سعودي، براي دومين بار در يک سال گذشته به امارات سفر کرد؛ سفري رسمي که اگرچه نمايان‌ترين نشانه روابط نزديک رياض و ابوظبي است؛ ولي بي‌شک تنها گواه اين نزديکي به شمار نمي‌رود. روابط دو کشور در طول سال‌هاي گذشته رو‌به‌رشد بوده و طيف گسترده‌اي را پوشش داده؛ از حوزه دفاع گرفته تا تجارت و گردشگري. انور قرقاش، وزير خارجه امارات متحده عربي، از اولين کساني بود که در حساب توييتري خود سفر محمد بن‌سلمان به ابوظبي را خوشامد گفت: «شاهزاده عالي‌قدر، محمد بن‌سلمان به امارات متحده عربي، در ميان برادران و خانواده‌ات خوش آمدي. اي برادر، حامي، شريک و هم‌پيمان خوش‌ آمدي به ‌جايي که چشم‌انداز مهمي در روابط و اتحاد ميان دو کشور وجود دارد». روز سه‌شنبه هم شيخ شخبوط بن‌نهيان بن‌مبارک، سفير امارات در عربستان سعودي، ديدار بن‌سلمان از ابوظبي را «تاريخي» خواند. پيش‌از‌اين محمد بن‌سلمان در نوامبر 2018 به پايتخت امارات سفر کرده بود و سفر اخير دومين سفر وليعهد عربستان به امارات در حدود يک سال به شمار مي‌رود. محمد بن‌سلمان در اين سفر با شيخ محمد بن‌زائد، وليعهد ابوظبي و وزرا و مقامات اماراتي ديدار و درباره راه‌هاي تقويت روابط دو کشور گفت‌وگو مي‌کند. اگرچه محمد بن‌سلمان در يک سال گذشته دو بار به ابوظبي سفر کرده؛ ولي شيخ محمد بن‌زايد مرتبا به عربستان سعودي سفر مي‌کند و رابطه بسيار نزديکي با وليعهد عربستان دارد. همين چند هفته پيش، او و محمد بن‌سلمان در رياض توافق‌نامه تقسيم قدرت ميان دولت يمن و شوراي انتقالي جنوب را امضا کردند که با هدف پايان درگيري در اين کشور تنظيم شده بود. با‌اين‌حال آن‌طور که برخي ناظران مي‌گويند، رابطه ميان دو طرف چندان هم خالي از اختلاف نيست. يکي از مهم‌ترين اختلافات کنوني ميان ابوظبي و ریاض به راهکارهاي اصلي براي پايان‌دادن به جنگ يمن مربوط مي‌شود؛ جنگي که امارات و عربستان با هماهنگي و همراهي هم آغاز کردند؛ اما به نظر مي‌رسد پايان آن به راحتي آغاز آن نيست. بر‌اساس برخي گزارش‌ها، دو طرف در ماه‌هاي اخير بحث‌هاي زيادي بر سر يمن داشته‌اند و درباره نحوه خاتمه جنگ و خروج بخش عمده‌اي از نيروهاي امارات از يمن اختلاف نظر دارند. عربستان به‌تازگی بدون مشارکت‌دادن امارات به منظور پايان‌دادن به جنگ با حوثي‌هاي يمن وارد گفت‌وگو شده است. اين در حالي است که امارات از ابتداي شکل‌گيري ائتلاف عربي عربستان هم‌پيمان رياض بوده و تنها کشوري است که تاکنون در اين ائتلاف در کنار عربستان باقي مانده است و همين امر باعث شده تا ابوظبي از رياض گله‌مند شود. البته محمد بن‌سلمان در اين سفر به ظاهر درگذشت شيخ سلطان بن‌زايد، برادر ناتني وليعهد امارات را به محمد بن‌زايد تسليت خواهد گفت و در واقع اين تسليت‌گفتن «برجسته‌ترين تيتر رسمي سفر» را تشکيل مي‌دهد؛ اما در حقيقت علل و عوامل و مسائل ياد‌شده و نحوه برخورد با آنها نشان خواهد داد که اين سفر تا چه اندازه موفق يا ناموفق بوده است. يکي ديگر از اختلاف‌هاي دو طرف به برقراري آشتي با قطر و نحوه برخورد با دوحه در نشست آتي سران شوراي همکاري خليج فارس در پايتخت عربستان در ماه آينده ميلادي است. از‌اين‌رو به نظر مي‌رسد که وليعهد عربستان سعودي در اين سفر به دنبال حل‌وفصل اين اختلافات است. با‌اين‌حال ظاهرا يکي ديگر از اهداف محمد بن‌سلمان از اين سفر بازاريابي براي سهام شرکت نفتي آرامکو است. آن‌طور که در برخي گزارش‌ها آمده، رياض سعي دارد بانک‌ها، شرکت‌ها و ثروتمندان امارات را به خريد سهام‌هاي شرکت نفتي آرامکو متقاعد کند تا با سرمايه‌گذاري چند ميليارد دلاري اماراتي‌ها نقدينگي بودجه دولت سعودي تأمين شود. پيش‌بيني‌ها حاکي از آن است که عربستان در سال آينده مالي با 60 ميليارد دلار کسري بودجه مواجه مي‌شود. اين در حالي است که گزارش‌هاي اوليه حکايت از آن دارد که امارات قصد دارد در پذيره‌نويسي ياد‌شده يک‌و‌نيم ميليارد دلار سهام خريداري کند؛ اما اين مبلغ بسيار کمتر از پيش‌بيني‌هاي رياض است. با‌اين‌همه وليعهد عربستان سعودي در اين جذب سرمايه‌گذاري فقط به سرمايه‌گذاران اماراتي چشم ندارد و سفرهاي اخير او به کشورهاي ديگر حاشيه خليج فارس و روابط اين کشور با هند گواه تلاش بي‌وقفه او براي اجرائي‌کردن برنامه‌هاي اقتصادي‌اش است که با هياهوي بسيار از آن پرده‌برداري شده است. با‌اين‌حال بسياري از تحليلگران بر اين باورند که اختلاف‌هاي رياض و ابوظبي در مقايسه با نزديکي روبه‌رشد دو کشور ناچيز به نظر مي‌رسد. همکاري‌هاي دو طرف شامل طيف گسترده‌اي مي‌شود؛ تا‌آنجا‌که بر‌اساس گزارش‌ها گردشگران به‌زودي و تا اوايل سال آتي مي‌توانند ويزاي مشترک عربستان- امارات را دريافت کنند. از سوي ديگر، اين هفته در رياض مقامات بانک‌هاي دو کشور ملاقات مي‌کنند تا درباره چالش‌ها و فرصت‌هاي مالي گفت‌و‌گو کنند. بخش عمده‌اي از اين گام‌ها، در پي تشکيل شوراي هماهنگي سعودي- اماراتي برداشته مي‌شود که هدف آن نزديکي بيشتر دو کشور در حوزه‌هاي دفاعي، سياسي و فرهنگي است. بخش مسکن و خانه‌سازي يکي ديگر از حوزه‌هاي توافق ميان دو طرف است. اولين ديدار شوراي مسکن امارات و عربستان ماه گذشته در دوبي برگزار شد و دو طرف به دنبال راه‌هاي حل مسائل مرتبط با عرضه و تقاضا و همچنين قانون و مقررات بودند. عبدالله النعيمي، وزير توسعه زيرساختي امارات به‌تازگی گفت که همکاري امارات با عربستان سعودي بخشي از تلاش‌هاي مشترک براي خشنود‌کردن شهروندان است و ما تمام تلاش خود را روي دستيابي به اين هدف متمرکز مي‌کنيم. همين ماه گذشته هم شيخ محمد بن‌زايد در سفر خود به رياض، عربستان سعودي را خانه دوم خود خواند. اگرچه ديدارها و گفت‌و‌گوهاي مقامات دو طرف از سال 2017 شدت گرفته است؛ ولي همچنان بخش ناگزير رابطه دو کشوری به شمار مي‌روند که اشتراکات زيادي دارند. در طول سال‌هاي گذشته هر بار منطقه با مشکلي روبه‌رو شده، اين دو کشور در جبهه‌اي واحد قرار داشته‌اند؛ از تحريم نفتي ايالات‌ متحده به خاطر حمايت از اسرائيل در طول جنگ 1972 گرفته تا ارسال نيرو براي آزادسازي کويت در سال 1990 و به‌تازگی هم عمليات مشترک نظامي در يمن. به‌قدرت‌رسيدن ملک سلمان در سال 2015 و انتخاب محمد بن‌سلمان، وليعهد عربستان سعودي و دیگر گشايش‌ها در اين پادشاهي هم دو کشور را بيش‌از‌پيش به هم نزديک کرد. تغييرات در عربستان سعودي با چندين مسئله هم‌زمان شد که نيازمند راه‌حلي مشترک بود يا دست‌کم رسيدن به راه‌حلي مشترک به نفع هر دو کشور بود. هر دو کشور به طور علني افراط‌گرايي و فعاليت‌هاي گروه‌هايي مانند داعش را محکوم مي‌‌کنند؛ هرچند از آن سو بسياري دو طرف را به حمايت از افراط‌گرايي در برخي مناطق منطقه متهم مي‌کنند؛ ولي در نهايت در کنار هم بودن حتي با اهداف سوء به نفع دو کشور بوده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.