|

حسرت یک چشم‌انداز آشکار

پدرام سلطانی

در روزها و ماه‌های گذشته درباره امید چند‌بار نوشته‌ام. باورم بر این است که امید عمومی مردم ایران در سراشیبی افتاده است و هر چه پیش‌تر می‌رویم، میزان امید عمومی به آینده و به سرانجام خوشایند اتفاقات، چالش‌ها و حوادثی که بر ایران سایه افکنده‌اند، کمتر و کمتر می‌شود.

نوشته‌ام که دلیل بنیادین کاهش امید عمومی ایران، نبود یک چشم‌انداز آشکار است؛ نمی‌گویم چشم‌انداز روشن، چون هیچ تصویر یگانه و همه‌فهمی از آینده وجود ندارد، نه‌تنها برای شهروندان بلکه برای دولتمردان. مدیران بلندپایه تلاش می‌کنند با واژه‌ها و جملات امید‌بخش با مفاهیم کلی و بدون پشتوانه‌ و به‌نوعی گفتار‌درمانی، به مردم امیدواری دهند، اما یک مدیر ارشد و مسئول طراز اول باید با اتکای به واقعیات و با شاهد و مستند قرار‌دادن سیاست‌ها و عملکرد به آن سیاست‌ها، یک امید استقرایی در مردم به وجود آورد و سخنش را برای مردم باور‌پذیر کند. باید بتوان باور مردم را با کارنامه و کردار به امید گره زد. اما ما راهی را که تا به اینجا آمده‌ایم نمی‌توانیم توشه امیدواری مردم کنیم. به باور من فقط در فرایند دو،سه ساله برجام بود که پنجره‌ای از امید به روی کشور گشوده شد و دیری نپایید که بسته شد و پس از آن دولت برنامه‌ای ندارد که بتواند باور عمومی را همپای خود کند و به جنبش درآورد. هر کس بنا بر شرایطش می‌تواند برنامه‌ای برای مواجهه یا رویارویی با مشکلات کلان کشور داشته باشد. مردم را از دید برنامه‌‌ای که برای خودشان دارند می‌شود چنین تقسیم کرد: 1. افرادی که امیدشان را در آن‌سوی آب‌ها پیدا می‌کنند و دست به مهاجرت می‌زنند. 2. گروهی که در کنشگری و فعالیت مدنی امید را جست‌و‌جو کرده و تلاش می‌کنند با ابزارهای کنش مدنی این مسیر را تغییر دهند. 3. گروهی که در کار خودشان سر فرو‌کرده‌اند و چه‌بسا در این تهدیدها دنبال فرصت‌هایی هستند که به دست آورند، خواه سوار بر موج تحریم و خواه با هوشمندی و خلاقیت. 4. گروه بزرگ‌تر اما قربانی این شرایط‌اند. آنها از طبقه متوسط و فرودست کشور هستند که نه مجال این را دارند که مهاجرت و امید را در آن سوی مرزها جست‌وجو کنند و نه توان ریسک دارند یا حرکت جسورانه و خلاقانه‌ای که بشود در این فضا بذر امید بکارند. آنها از ارتباطات ویژه درون حکومت هم برخوردار نیستند و بر‌خلاف سه گروه دیگر این بخش بزرگ‌تر از جامعه توده‌ای هستند که در این سراشیبی امید پایین‌تر و پایین‌تر می‌روند. اما روند افزون‌شدن آگاهی و دانش و فهم اجتماعی شهروندان ایران تنها نیروی در دیدرس است که توان بیرون‌بردن جامعه ایرانی از فرود امید به سوی بالا را دارد که در جایی، شاید انتهای این راه بن‌بست فرصت کند تا حرکت بیابد. جامعه ایران از بالغ‌ترین جوامع خاورمیانه است و در زمینه بلوغ اجتماعی، سیاسی و درک از نزدیک شرایط، چالش‌ها و بحران‌ها آب‌دیده شده است. هنوز آشکار نیست که آیا درایت و تدبیر از سوی دولت پیش‌دستانه راهی را برای آزادسازی این نیروی عظیم انسانی باز می‌کند یا این نیرو مانند آب بر مسیر خاک روان خواهد شد و راه خود را خواهد رفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.