ناامیدان و بیحوصلگان
مصطفي اقليما - رئیس انجمن علمی مددکاری اجتماعی ایران
روز به روز بر تعداد بيخانمانها افزوده ميشود اما هنوز نتواستهایم علت این روند را برطرف کنیم.
وظیفه شهرداریها در همه دنیا این است که این پناهگاهها را بسازند و در اختیار آدمهای نيازمند قرار دهند. نگهداری از بیخانمانها و دادن خدماتی که آنها نیاز دارند این است که این افراد در ورود به این سرپناهها به حمام بروند و بعد هم یک دست لباس زیر و روی تمیز و نو به آنها داده شود و برایشان غذای گرم و مقوی پخته و در اختیارشان گذاشته شود؛ نه اینکه آب و چند تا نخود و عدس جلویشان بگذارند. باید در این مراکز حتما مددکاران متخصص و نه اینکه یک لیسانس غیرمرتبط یا حتی کارگری بدون تخصص را بالای سرشان بگذارند. چون باید اینها مشاوره شوند که دقیقا معلوم شود از کجا آمدهاند و چرا آمدهاند و در عین حال چگونه میشود برای اینها کار پیدا کرد یا اینکه بخشی از اینها را با راهنماییهای درست به شهرهایشان برگرداند چون اینها به دلیل بیکاری و بیپولی و طردشدگی از خانوادههایشان به تهران آمدهاند و نمیدانند چه کار باید کنند و این روزها در تهران هم کاری برای اینها نیست. از آنسو نیز باید اینها هر شب تحت نظر یک پزشک باشند. این بیخانمانها دچار بیماریهای مختلف پوستی و عفونی میشوند اگر پزشک و مددکاری نباشد، چنین اتفاقی ممکن نیست زیرا نه بیمارستانها اینها را قبول میکنند و نه اینها خودشان پول درمان دارند که بتوانند برای درمان به بیمارستان بروند.بیخانمانها افسرده نیستند، بلکه از سر بیکاری عموما بیحوصله و ناامید و بیهدف شدهاند. به هر کدام از اینها بنا بر توان و تجربهای که دارند اگر کاری داده شود، با سرحالی و خوشحالی دوباره به سر کار میروند و به زندگی هدفمندشان برمیگردند. به نظرم باید همه اینها مورد توجه واقع شوند و این توجه به معنای اجباریشدن جمعآوریشان از سطح شهر نیست. خود اینها هم معتقدند در این سرپناهها بوی تعفن و کثافت مانع از حضورشان در آنجا خواهد شد و اگر هم به آنجا میروند، باید علاوه بر حمامی كه میروند، هم لباس و هم ملحفه نویی در اختیارشان قرار گیرد و در ضمن بدنها هم اکثرا بیماری و عفونی است و باید درمان فوری شوند و در این سرپناهها بیشتر ناقل بیماری خواهند بود و همدیگر را مریضتر میکنند. در حالی که اینها باید به طور مجزا تقسیمبندی شوند و بیمارها در جای مخصوص نگهداری شوند و تحت مراقبت و پاکیزگی در یک محیط آرام زندگی کنند. در حالی که شهرداریها این مکانها را با کنتراتهای پایین در اختیار دوستان و فامیلهای خود قرار میدهند و چون قيمتها پایین است و اینها در مناقصه برنده شدهاند بنابراین پول کافی برای خدماتدادن درستوحسابی ندارند و نه غذای خوبی دارند و نه لباس و درمانی... . اگر به همه شهرهای بزرگ دنیا بروید، میبینید شهرداریها گرمخانههای بزرگ و تمیز و بهداشتی را راهاندازی و مدیریت میکنند و اینطور نیست که کسی را بهناچار و اجبار به این سرپناهها ببرند، بلکه در صورت رضایت خودشان به این گرمخانهها هدایت میشوند و در آنجا همهچیز برای یک زندگی معمولی فراهم است؛ یعنی اگر هم نخواهند، هر شب عدهای در جاهایی که بیخانمانها پراکندهاند، میروند و حتما به آنها غذای گرم میرسانند. من 17 سال در پاریس مشاور گرمخانهها بودم، به اکثر این گرمخانهها رفتهام و در آنجا همهچیز رایگان در اختیارشان بود. مثل اینجا نیست که بخواهند از کسی که پول دارد اجاره شبانه بگیرند یا جیبهایشان را خالی کنند و دیگر آنها را پس ندهند، البته گاهی این اتفاقها در آنجا میافتد اما چنین رسمی در اینجا هم وجود ندارد. حتی در آمریکا و نیویورک هم به این گرمخانهها سر زدهام و همهچیز در آنجا نیز استاندارد است و هیچ اجباری هم برای ورود و خروج این آدمها نیست و هر کسی که دوست دارد، میتواند در اینجا تحت پوشش قرار گیرد و از خدماتش به طور رایگان بهرهمند شود؛ اینطور نیست که بگویند بروید در این سرپناه که فقط این زمستان سرد نمیرید، بلکه سعی میشود به آنها همه امکانات و خدمات لازم را بدهند.بنابراین در تهران و دیگر شهرهای بزرگ ما که بیخانمانها بیشمارند، باید این مکان ها را شهرداریها راهاندازی و مدیریت کنند و همهچیز در حد انتظار باشد و افراد متخصص، شامل مددکار اجتماعی و پزشک هم در آنجا حضور داشته و بودجه کافی هم داشته باشند که غذای خوب و لباس نو و هر آنچه باید را در اختیارشان بگذارند. به هر روی، جمعی از اینها به دنبال کار و زندگیاند که در این شرایط تورم و گرانی و بیپولی دچار بیکاری و آوارگی شدهاند و بهتر است برای کارکردنشان هم فکر اساسی شود که زمینه ورودشان به زندگی و برگشتن به خانوادههایشان در شهرستانها آماده شود. فکر میکنم در این دو، سه سال اخیر بر تعداد بی پناهان افزوده شده است و ما به ظاهر و اسمی، جایی به نام سرپناه داریم اما به لحاظ درونی و فعالیت چندان متوجه ضرورتهای راهاندازی این سرپناهها نیستیم و مطمئنا آنطور که بایدوشاید خدماترسانی به افراد بیخانمان نمیشود و اگر از آنها بپرسی چرا به گرمخانه نمیروید، به شما خواهند گفت: چند دقیقه در آن بو و کثافت میتوانید دوام بیاورید و ترجیح میدهند در سرمای خیابانها بمانند اما در آن شرایط تحملناپذیر نباشند. بنابراین بهتر است که واقعبینانه این سرپناهها را مدیریت و نظارت کنیم که همهچیز به نفع این آوارگان و بیخانمانهایی باشد که در این شرایط سخت باید تحت مراقبت و درمان باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.