دیوارنگارههای ضدآمریکایی در تهران از نگاه فارینپالیسی
دیپلماسی ایرانی: در چهلمین سالگرد تسخیر سفارت آمریکا در تهران، تهران از مجموعه دیوارنگارههایی پردهبرداری کرد که بر دیوارهای سفارت قدیمی ایالات متحده کشیده شدهاند. در این تصاویر، جنبههای مختلف تنشهای بین ایران و ایالات متحده پس از خروج واشنگتن از برجام و اعمال دوباره تحریمها نمایش داده شده است. تصاویر تازه روی تصاویر قدیمیای نقش بستهاند که پس از انقلاب کشیده شده و منعکسکننده سیاستهای آن زمان بودند. شباهتها و تفاوتهای بین دیوارنگارههای تازه و قدیمی کاملا گویاست. در تصاویر قدیمی از رنگهای ملایم و دارای تناژ پایین استفاده شده بود، درحالیکه در تصاویر تازه رنگهای تند قرمز، سفید و آبی دیده میشود. همچنین در دیوارنگارههای تازه با صراحت بیشتری از تکنیک کمیکاستریپ یا داستانهای مصور برای بهسخرهگرفتن دولت آمریکا و بیاهمیتدانستن قدرت این کشور - بهجای القای حس ترس از ایالات متحده در تصاویر قدیمی - استفاده شده است. اگرچه در تصاویر تازه برخی موضوعات روز - مانند جنگ سوریه و سرنگونی پهپاد آمریکایی - نیز وجود دارد، اما شباهتهای دیوارنگارههای قدیمی و تازه کاملا چشمگیر است؛ مثلا در تصاویر جدید، تفنگی منقش به پرچم آمریکا نمایش داده شده که در دیوارنگارههای قدیمی هم موجود بود، اما اینبار لوله تفنگ به طرف پایین خمیده شده است که رنگی تمسخرآمیز به تصویر میدهد. مجسمه آزادی نیز در تصاویر تازه، بدون بازوی حامل مشعل نمایش داده شده و بهجای صورت، جمجمه دارد. سیمخاردار و فرهنگ پاپ آمریکایی نیز در دیوارنگارههای تازه تکرار شده، اما سیمخاردار اینبار بهجای اشاره به جنگ ایران و عراق، به زندان گوانتانامو اشاره دارد که معیاری برای احساسات ضدآمریکایی در میان نسل جوانتر است. فرهنگ پاپ آمریکا نیز با نمایش سیمخاردار بهجای سیبزمینی سرخکرده مکدونالد، تفنگ در حال دودکردن در دست میکیموس و خارجشدن موشک از کلاه جادویی عمو سام مورد انتقاد قرار گرفته است. جمجمه موضوعی تکراری در دیوارنگارههای تازه است. در یکی از آنها تعداد فراوانی جمجمه شناور در دریایی از خون میبینیم که چشم ایزدی، نماد استفادهشده در پشت دلار آمریکا، از این دریای خون سر برآورده است. در تصویری دیگر تکتیراندازان پنهان در میان ستارهها و خطوط پرچم آمریکا نقش بستهاند. این تصاویر به جنگهای طولانی ایالات متحده در جهان اسلام اشاره دارند. در دیوارنگارههای قدیمی تصویر دستی پوشیده با پرچم آمریکا نمایش داده شده بود که این دست از دیش ماهواره خارج شده و با کبریتی روشن قصد بهآتشکشیدن گلهای انقلاب را داشت. این تصویر بیانگر نقش ویرانگر نفوذ تبلیغات آمریکایی از طریق تولیدات ماهوارهای مانند صدای آمریکا بود. عجیب است که در تصاویر تازه هیچ اشاره مستقیم یا غیرمستقیمی به استفاده از رسانههای اجتماعی یا تولیدات خبری آمریکا و نقش آنها در تبلیغات علیه ایران نشده است. نکته دیگر عدم حضور تصاویر آیتالله خمینی در دیوارنگارههای جدید است. تصویر بنیانگذار انقلاب اسلامی، بهویژه بازگشت او از پاریس، در دیوارنگارههای قدیمی حضور پررنگی داشت. اما اکنون او در هیچجایی دیده نمیشود. در تصویری که یک سیاستمدار آمریکایی و همتای ایرانیاش در کاخ سفید شطرنجبازی میکنند، لباس سیاستمدار آمریکایی نظامی و لباس فرد ایرانی غیرنظامی است که نشان میدهد ایران قدرت بیشازحد نظامیشده نیست و هرگز نمیتواند به اهداف ایالات متحده اعتماد کند. تصاویر رزمندگان و شهدای جنگ ایران و عراق جای خود را به تصاویر جنگهای معاصر خاورمیانه دادهاند، از جمله نابودی داعش و سرنگونی پهپاد آمریکایی بر فراز خلیجفارس که بهعنوان نمادی برای قدرت نظامی و حاکمیت ملی ایران نمایش داده شدهاند. در تصاویر جدید، عراق همانند تصاویر قدیمی دیگر بهعنوان یک دشمن بزرگ نمایش داده نشده و این بیانگر نفوذ ایران در این کشور همسایه است. شاید مهمترین این تصاویر، دیوارنگارهای باشد که به مسائل داخلی ایالات متحده اشاره دارد. در این نقاشی «نشان بزرگ ایالات متحده» نمایش داده شده است، اما بهجای مجموعه ستارههای بالای سر عقاب، ستاره سرخ داوود نقش بسته و عقاب بهجای شاخه زیتون و 13 پیکان، تعدادی گلوله و سرنگ تزریق مواد مخدر در چنگالهایش دارد. از پرچم منقش بر سینه عقاب خون میچکد و گلوله و تفنگهای بسیاری در سمت چپ نشان و سرنگ و مواد مخدر فراوانی در سمت راست آن ریخته که اشارهای مستقیم به خشونت مسلحانه و بحران اعتیاد در ایالات متحده است. این دیوارنگاره به ایرانیان یادآوری میکند که ایالات متحده، فراتر از یک دشمن قدرتمند، درگیر مشکلات و فساد اخلاقی خودش است. اگرچه در دیوارنگارههای تازه، تصاویر [امام] آیتالله خمینی و سایر نمادهای انقلاب جای خود را به ملاحظات معاصر و تازهتر دادهاند، اما این سخن او که «ما آمریکا را زیر پا خواهیم گذاشت» از گذشته بر دیوارهای بلند آجری سفارت نقش بسته بود و همچنان در آنجا باقی خواهد ماند. پس از تمام این سالها به نظر میرسد که این سخن [امام] آیتالله خمینی بیانگر اصلیترین پیامی است که حکومت ایران میخواهد آن را به آگاهی همگان برساند. منبع: فارینپالیسی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.