نقش پيشرو زنان لبناني در اعتراضات
در طلب برابري
اگر خبرهاي اعتراضهای لبنان را دنبال کرده باشيد، احتمالا ويدئويي را ديدهايد که ماه گذشته و در بحبوحه اعتراضهای ضددولتي اين کشور دستبهدست ميشد؛ ويدئويي که در آن زني جوان، به محافظ مسلح يکي از وزارتخانهها لگد ميزد تا مانع شليک او به معترضان شود. اين ويدئو در واقع نماد شجاعت زنان معترض لبناني در اعتراضهای هفتههاي گذشته بوده است.شبکه خبري سيانان بهتازگی در گزارشي به حضور زنان در اعتراضهای لبنان پرداخته و آنها را طلايهدار «انقلاب اکتبر» خوانده که در يک ماه گذشته سراسر لبنان را فراگرفته است. به باور بسياري از فعالان و ناظران، موفقيت زنان در کمک به برکناري نظام کنوني، ميتواند نقشي چشمگير در آينده لبنان و بهبود حقوق زنان در اين کشور داشته باشد.اعتراضهای کنوني لبنان لحظهاي بيسابقه را در تاريخ اين کشور رقم زده است. این اعتراضها از 17 اکتبر و با افزايش ماليات بر تماسهاي پيامرسان واتساپ آغاز شد؛ بااينحال اين افزايش ماليات فقط خشم مردم را مانند آتش زير خاکستر شعلهور کرد. پيش از آن نیز مردم از شرايط وخيم اقتصادي و چندين شکست مفتضحانه دولت، ازجمله بيکفايتي دولت در خاموشکردن آتشسوزيهاي گسترده ماه اکتبر، خشمگين و سرخورده بودند. با چنين پيشزمينهاي، هزاران نفر از مردم لبنان به خيابانها آمدند و در محکوميت فساد دولت و نخبگان حاکم با يکديگر متحد شدند. معترضان لبناني هم مانند همتايان عراقي خود، از نظام فرقهاي و سهمخواهانهاي جان به لب شدهاند که بارها و بارها مردم را سرخورده کرده است. در لبنان، اعتراضها منجر به استعفاي نخستوزير شد و مجلس را هم مجبور کرد که دو بار جلسه خود را لغو کند.در تمام اين اعتراضها، زنان نقشي کليدي داشتند؛ راهپيماييها را رهبري ميکردند، سازماندهنده تحصنها بودند، شعار ميدادند، بحث و گفتوگوي سياسي راه ميانداختند، چادر برپا ميکردند و هزاران کار ريز و درشت ديگر. در بيش از يک مورد، زنان سپري انساني براي محافظت از معترضان در برابر پليس ضدشورش تشکيل دادند. کارمن غيها، فعال و استاديار دانشگاه آمريکايي بيروت، از لبنان در گفتوگو با سيانان گفت: «زنان بهطور طبيعي فضاي خود را در عرصه عمومي طلب کرده و خود را به نقشهاي سنتي مربوط به مسائل زنان محدود نکردهاند». او ادامه ميدهد: «ما شرکاي واقعي اين انقلابيم».رسانههاي بينالمللي و محلي هم به نقش زنان در اين قيام توجه کردهاند. النهار که روزنامهاي پيشرو در لبنان به شمار ميرود، در صفحه اول خود سرود ملي لبنان را منتشر کرد و به اين قسمت از سرود ملي که ميگفت «لبنان زادگاه مردان است»، «زنان» را با رنگ قرمز اضافه کرد. اين سرود ملي تصحيحشده براي اولينبار در ششم نوامبر از سوي هزاران زني که در راهپيمايي شرکت کرده بودند، خوانده شد. گرچه اين تغيير رسمي نيست، ولي همچنان پيروزي بزرگي براي زنان لبناني است که در حال مبارزه براي برابرياند.لبنان در شاخص شکاف جنسيتي سال 2018 که از سوي مجمع جهاني اقتصاد تعيين شد، رتبه 140 را ميان 149 کشور به دست آورد و حتي از کشورهاي عربي حوزه خليجفارس مانند کويت و قطر که عموما بهعنوان محدودکننده حقوق زنان تلقي ميشوند نیز عقب ماند. زنان لبناني در پارلمان هم به طرز درخور توجهي غايب هستند و تنها شش کرسي از 128 کرسي به آنها رسيده است.زنان لبناني مدتهاست در نظام سياسي فرقهاي اين کشور که آنها را در برابر مردان آسيبپذير و نابرابر کرده، تبعيض را متحمل ميشوند. قوانين حاکم بر ازدواج، طلاق، حق حضانت و وراثت در اختيار دادگاههاي فرقهاي مختلف است. به گزارش ديدهبان حقوق بشر، 15 قانون مجزا براي جوامع مذهبي مختلف اين کشور در نظر گرفته شده است که همه آنها عليه زنان و تبعيضآميزند.يکي از مطالبات اصلي معترضان، ايجاد دولتي غيرفرقهاي است که بهطور پيشفرض به بهبود برابري زنان منجر شود. يکي ديگر از خواستههاي زنان، تغيير قانون تابعيت است. زنان لبناني، برخلاف مردان اين کشور، نميتوانند مليت خود را به فرزندان و همسرانشان منتقل کنند.اينکه آيا اين نمايش قدرتمند زنان به تغييري معنادار در وضعيت آنها منجر ميشود يا نه، به نتيجه سياسي اين اعتراضها بستگي دارد؛ بااينحال همين حالا يک چيز مشخص است؛ اعتراضها نقش زنان لبناني را در زندگي عمومي برجسته کرده است. راه پيشرو دشوار است، ولي در يک ماه گذشته مردم لبنان به آيندهاي جديد و جهاني برابر براي زن و مرد اميدوار شدهاند؛ دو مسئلهاي که بيش از هر زمان ديگري به هم گره خوردهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.