نقش عراق برای ایران
نه موازنهگر، نه مواجههگر
شرق: باورش سخت اما واقعیت صحنه است؛ در روزی که معاون وزیر نیرو برای همفازکردن برق ایران و عراق به این کشور رفته، تظاهرات مردمی در این کشور آغاز میشود؛ تظاهراتی که با مفهوم مبارزه علیه فساد آغاز شد، ولی در حاشیهاش به مفاهیمی دیگر گره خورد. برخی نهادهای مرتبط با ایران هم مورد حمله و انتقاد تظاهراتکنندگان قرار گرفتند. مقامات مسئول در ایران، عراق را کشور برادر و دوست مینامند و در واکنش به تظاهرات در عراق خونسردانه موضعگیری کردند. دستگاه دیپلماسی از مطالبات مردم عراق حمایت کرد. سخنگوی دستگاه دیپلماسی همان چند روز اول وقوع اعتراضات در عراق گفت: «جمهوری اسلامی ایران از مطالبات و خواستههای مردم عراق که بهروشنی در بیانیهها و اظهارات مرجعیت دینی و همچنین جناب آقای «دکتر عادل عبدالمهدی»، نخستوزیر عراق، مورد تأکید قرار گرفته است، حمایت میکند. اطمینان داریم دولت و ملت عراق و مرجعیت میتوانند بر مشکلات فایق آمده و با یکپارچگی به آبادانی عراق مبادرت کنند». مثل همیشه برخی صداهای مخالف در داخل کشور و اظهارنظرهای غیرکارشناسی فضا را در عراق ملتهب کرد. مانند آنها که از شیعه انگلیسی در عراق صحبت کردند و با ادبیاتی غیردیپلماتیک درگیریها در کشور همسایه را بهنوعی دیگر تعبیر کردند. با اینکه بارها تأکید شده این نوع موضعگیریها درباره هر کشوری فقط به تخریب رابطه ایران و همسایگان و آن کشور منجر میشود، اینبار هم در برخی موارد شاهد آن بودیم. با این اوصاف یک مقام دیپلماتیک تأکید میکند که آنچه درباره ایران در تظاهرات عراق رخ داد، غیرمنتظره بود. تلاش برای عبور از پل سنگی و رسیدن به مقر سرکنسولگری ایران در کربلا و حمله به آن، از منظری دیگر نیازمند بررسی، تبیین و تحلیل است. همچنین در همه 15 سال گذشته که میتوان گفت عراق وارد دوره مدرن شده، تعرض به مرجعیت مشاهده نشده بود، اما در این مورد آن را دیدیم. همچنین برخی نهادها مثل عصائب اهلالحق و حشدالشعبی که به ایران نزدیکی دارند نیز با اعتراض مردم مواجه شدند. با این اوصاف جریان تحولات عراق نیز از جایی بهصورتی دیگر رقم خورد. تقریبا بعد از اربعین حسینی، برخی حامیان جریان اعتراضی از آن جدا شدند و تقریبا موج تحولات فروکش کرد. یک مقام آگاه درباره آنچه در عراق گذشته و از منظر دستگاه دیپلماسی میگوید عراق در رئالیسم سیاسی ما، از سال 2003 تاکنون با ایران نه موازنهگر است نه مواجههگر. عراق جدید در قطببندیهای منطقهای هم وارد نمیشود. در شرایط فعلی عراق برای ایران تعریف جدیدی پیدا کرده است. باید عراق را در معادلات منطقهای و در محیط فراپیرامونی خودمان ببینیم و ارزش این کشور همسایه را نباید در حد مناسبات دوجانبه و مبادلات تجاری دید، اگرچه اینها هم مهم است، اما عراق فراتر از این مختصات برای ما اهمیت دارد. جمهوری اسلامی ایران در عراق از قاعده هر نفر یک رأی حمایت کرده و از دولتهای متعدد این کشور بعد از فروپاشی رژیم بعث حمایت کرده است، پس باید برای پابرجاماندن این دستاورد تلاش کنیم. اگرچه نقش این کشور در شرایط فعلی که ایران درگیر تحریمهاست نیز در نوع خود اهمیت دارد. این مقام آگاه که نخواست نامش فاش شود، درباره آنچه نامهربانی با ایران در اعتراضات اخیر عراق مینامد، میگوید «باید این بحث را بررسی و آسیبشناسی کنیم اما اکنون میتوان گفت آنچه رخ داده، نشان میدهد که ما کمتر با بدنه مردمی در عراق کار کردهایم و بیشتر با نهادها سروکار داشتهایم. ازهمینرو مردم در عراق میتوانند چشم روی تلاش ایران برای محو داعش ببندند و دست به انتقاد بزنند. با همه اینها از مطالبات موجود در عراق حمایت میکنیم و متغیرهایی وجود دارد که باید آنها را به دقت بررسی کنیم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.