آيندهاي دور كه هيچوقت نميآيد
مريم رحمانيان
جلال در نامهای به سیمین نوشته بود: «با هر کس حرف میزنم اولین کاری که میکنم، این است که حلقهام را طوری به رخش بکشم که او از من بپرسد که ازدواج کردهای و من حرفم را به تو بکشانم». به نظرم، احتمالا همه ما، یک موضوع یا قصه توی سرمان داریم که حتی در ملالآورترین و تاریکترین روزهایمان هم، دوست داریم بحثش را باز کنیم و تا جایی که نفس داریم، از آن حرف بزنیم یا وقتمان را به فکرکردن دربارهاش بگذرانیم.
رفته بودم رصد. از دست بادهای بیامان، خودم را داخل یک کیسهخواب چپانده و روی سقف یک کاروانسرای قدیمی وسط کویر دراز کشیده بودم. گاهبهگاه شهابی از میان آسمان خودی نشان میداد؛ انگار کسی پشت آن پرده سیاه نشسته بود و با سوزنی سفید و درخشان و نخی نامرئی، تلاش میکرد پارگیهای آسمان را به هم بدوزد. هر بار با دیدنش، انگار که از جای بلندی پریده باشم، قلبم فرومیریخت. سرم را کمی به چپ متمایل کردم و به آدمها نگاه کردم که با تلسکوپ مشغول رصد بودند. در همان حال مچالهشده میان کیسهخواب، بدون هیچ مخاطبی سؤالم را در هوا رها کردم. پرسیدم: «شماها که خیلی نجوم میدانید، بگویید راست است که میگویند لحظه دیدن شهاب، هر آرزویی کنی برآورده میشود؟» یکی از آنها چشمش را از تلسکوپ کَند و در میان فضای وهمآوری که با نور قرمز از چراغقوهها بیرون ریخته بود، به من نگاه کرد. گفت نمیشود خیلی کلی حرف زد اما شاید بشود اینطور گفت وقتی چیزی را آنقدر بخواهی که حتی در فاصله کوتاه ردشدن یک شهاب هم به آن فکر کنی، وقتی خواستنت تا به این حد قوی باشد، احتمالا تلاشی که برایش میکنی هم به همان شدت قوی خواهد بود. پس شاید این حرف خیلی هم خرافه نباشد. همان لحظه که جملهاش تمام شد، شروع به مرور خاطرهای از زمانی دور کردم. میگویند خاطرهها دو دستهاند؛ یا همان موقع میفهمی که دیگر چیزی شبیه به آن حال در زندگیات نخواهی داشت، یا بعدها با یادآوری لحظهای در گذشته و دیدن رد زخمی که رویت گذاشته است، متوجهش خواهی شد. البته به نظرم گونه سومی هم وجود دارد که مال گذشته نیست. خاطرهای است بسیار زنده از آیندهای دور که هیچوقت نمیآید. خاطرهام از دسته دوم بود. برمیگشت به سفر آفریقا. گاهی وقتها فکر میکنم این سفر هیچوقت در من تمام نمیشود. مدام کش میآید و هر روز ابعاد جدیدی پیدا میکند. ته هر صحبتم با آدمها، با همان نخ نامرئی، به تکهای از آن سفرم وصل میشود. مثل جلال، دوست دارم آدمها حرفی بزنند تا من یکجوری به خردهخاطرات آن 12 روز وصلش کنم. اگر هر پدیده تکرارشوندهای را به عنوان مقیاس زمان در نظر بگیریم، بازگشت مدام ذهن من به پارک ملی کروگر و آبشار ویکتوریا و کیپتاون هم به نوعی مقیاس زمان محسوب میشود. خلاصه اینکه یاد شبی افتادم که در میان جنگلی آفریقایی، ساعت سه نیمهشب از خواب پریدم، از کلبه چوبی کوچک بیرون آمدم و به آسمان نگاه کردم. زنده بود و تپنده؛ پر از رنگهایی که هیچوقت ندیده بودم. چیزی بود شبیه ابرهای رنگی درهمپیچیده، با تزئینات درخشان. در مقایسه با آسمانی که در دل آن کویر میدیدم، فراتر از واقعیت بود؛ فراتر از خیال. میدانستم دیگر چیزی شبیه به آن حال را تجربه نخواهم کرد. شاید هزاران بار دیگر، هزاران آسمان شب دیگر را ببینم اما آن ترس شدید و ناگهانی از بزرگی آسمان و بیپناهی و کوچکی خودم، دیگر به به آن شدت تجربه نخواهد شد. روی سقف کاروانسرا دراز کشیده بودم، به عبور سریع و نفسگیر شهابها نگاه میکردم و به آسمانی دیگر، در جایی دیگر فکر میکردم. هر چقدر که خواستنم برای بازگشت به آن لحظه خاص قوی میبود، به هیچ طریقی راهی برای رسیدن به آن نبود. فرقی نمیکرد که چقدر موقع دیدن شهابها، چشمهایم را محکم ببندم و سریع آرزو کنم. باید در سرم خاطرهای میساختم از نوع سوم؛ خاطرهای مربوط به آینده دوری که هرگز نخواهد آمد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.