گفتوگو با مهدی جاور، خواننده باریتون و رهبر گروه کر نیاوران
مخاطب ایرانی باهوش است
گروه هنر: مهدی جاور خیلی اهل گفتوگوی رسانهای نیست. بعد از ماهها پیگیری و هماهنگی با مدیربرنامههایش توانستیم وقت آزاد برای یک مصاحبه پیدا کنیم؛ با اینکه همکاری با استادانی مانند علی رهبری، شهرداد روحانی و لوریس چکناواریان را در کارنامه کاری خود دارد. او خواننده باریتون ارکستر سمفونیک تهران بود که درحالحاضر رهبر گروه کر نیاوران است. درباره تجربیات، فعالیتها و اهدافش با او گفتوگو کردیم.
با اینکه با بزرگان موسیقی کشور مانند علی رهبری، شهرداد روحانی، لوریس چکناواریان و... در طول این 18 سال فعالیت خود همکاری داشتید؛ ولی نامی از شما یا آهنگهایتان در موسیقی پاپ بر سر زبانها نیست! به قول معروف هیچکدام از آهنگهایتان گل نکردهاند. چرا؟ اتفاقا چند ماه پیش به این موضوع فکر میکردم که چرا هرچه تلاش میکنم آهنگهایی نزدیک به فضای بازار موسیقی پاپ ایران تولید کنم، موفق نمیشوم؛ ولی بسیاری از افراد تازهوارد که حتی کوچکترین سابقهای در موسیقی نداشتهاند، موفق شدهاند. در پایان فقط به یک نتیجه رسیدم؛ اینکه آنهایی موفق شدهاند که همهچیزشان با هم همخوانی دارد. نحوه پوشش، صحبتکردن، رفتار اجتماعی و هر آنچه برای مخاطب نمود دیداری و شنیداری دارد و من از این واقعیت غافل بودم. همه آهنگهایی که خواندم و تلاش کردم به فضای بازاری موسیقی پاپ نزدیک باشد، دور از واقعیت ذهنی و اخلاقی و شخصیتی خودم بود. باورشان نداشتم و صرفا تلاش کردم اجرایشان کنم تا کاری بسازم که شاید مردم بپسندند. این یک دروغ هنری است و مخاطب ایرانی آنقدر باهوش است که داشتن یا نداشتن صداقت یک صدا را درک کند. بسیاری از خوانندگان امروزی که مشهور هم هستند و به نظرِ یک متخصص آواز حتی از اصول اولیه آواز سررشتهای ندارند، صرفا به این دلیل که آنچه هستند، در صدایشان شنیده میشود، مقبول جامعه قرار گرفتهاند. حال با بهدستآوردن این تجربیات، برای آینده چه برنامهای دارید؟ بعد از 20 سال تلاش به این نتیجه رسیدم که موسیقی خودم را تولید کنم؛ موسیقیای که با کاراکتر، صدا، روحیات و تفکرم همخوانی داشته باشد. بههمیندلیل در حال تدارک آلبومی هستم با فضای بسیار متفاوت با موسیقی این روزهای ایران و موسیقی بازاری. دوستان بزرگی در کنارم هستند و برای اولینبار از تولید موسیقی برای خودم لذت میبرم؛ چون افراد بسیار حرفهای در کنارم هستند و کار آنطور که تفکر خودم در این سالها بود، شکل گرفته و ساخته میشود. آیا کاری هم تولید شده؟ اولین کاری که تولید شده، «تمام عاشقانهها» نام دارد که در حال طی مراحل نهایی و ساخت ویدئوکلیپ است. این اثر با همراهی دوست و برادر عزیزم آقای مهندس کوشا کرمی که از نوازندگان خوب پیانو و آهنگسازان قدیمی موسیقی پاپ و کلاسیک هستند، به سرانجام رسید و امیدوارم باعث شود شکل جدیدی از موسیقی در کشور شکل بگیرد. این آهنگ برداشتی مستقیم از یکی از کارهای خواننده تنور ایتالیایی «آندره بوچلی» است و شعر آن را دوست عزیز و هنرمندم آقای امیر ارجینی سروده است. ترانه اینگونه شروع میشود که: تمام عاشقانهها نشسته در نگاه تو / شکوه شب خلاصه شد در عمق روی ماه تو. میدانم که رهبری ارکستر هم انجام دادهاید. آیا رشته رهبری ارکستر را در دانشگاه خواندهاید؟ از فعالیتهایتان در حیطه رهبری ارکستر برایمان بگویید. در ایران متأسفانه رهبری گروه کر یا ارکستر تدریس نمیشود و تمام دوستانی که اینجا تحصیل کردهاند، به صورت خودآموز این کار را انجام میدهند. بعضی از دوستان هم در دانشگاههای خارجی رشته رهبری ارکستر میخوانند. من رهبری گروه کر را در سال 84 به صورت تجربی شروع کردم. البته با توجه به اینکه سالها شانس و افتخار این را داشتم که در محضر بزرگترین رهبران ایران در ارکستر سمفونیک تهران و ارکستر ملی ایران شاگردی کنم. کار با هریک از این استادان برای من یک دانشگاه محسوب میشد. کار با استادانی مانند علی رهبری، لوریس چکناواریان و شهرداد روحانی، فرهاد فخرالدینی، نصیر حیدریان، منوچهر صهبایی و... کمک کرد تا اصول رهبری حرفهای را به صورت عملی و در طول سالها بیاموزم. همچنین در دورههای مستر رهبری در آکادمیهای آلمان و فرانسه شرکت و چند سرتیفیکیت بینالمللی دریافت کردم. در اوایل دهه 70 و در دوره راهنمایی و دبیرستان وارد دنیای موسیقی شدید. آن زمانها دانشآموزانی که از صدای خوب بهرهمند بودند بیشتر به سمت مسابقات قرآن و تواشیح کشیده میشدند. چون کلاسهای موسیقی مثل امروزه وجود نداشت. شما چطور این راه را برای خود باز کردید؟ درست است. دوره راهنمایی دهه شصتیها دقیقا به همین شکل میگذشت. کسانی که صدای خوبی داشتند وارد بخش فرهنگی مدرسه میشدند و آن دوره هم بیشتر فعالیتها تواشیح و قرآن و اذان بود. من هم که تنها راه میکروفن دستگرفتنم این بود که ظهرها در مدرسه اذان بگویم و از این طریق نیاز روحی خودم را به آواز برطرف میکردم. دوره راهنمایی به این شکل گذشت. وارد دبیرستان شدم. از 14سالگی تئاتر کار کردم و شانس این را داشتم که با افراد بسیار مطرح کشور کار کنم. در واقع مسیر زندگی مرا تئاتر تغییر داد. استاد اول من آقای محمد صالحپور بودند که تأثیر بسزایی در زندگی من داشتند و با صحبتهایشان نگاه من به هنر، موسیقی را تغییر دادند. در 16سالگی بود که احساس کردم باید حتما موسیقی و آواز را جدی دنبال کنم. کلاسم را با آقای محمد سالاروند شروع کردم. ایشان خواننده باریتون ارکستر سمفونیک تهران بودند و آنجا بود که پایههای اولیه آواز من بنا شد و تئوری موسیقی و سلفژ و آواز کلاسیک را آموختم و تا 18سالگی موسیقی و تئاتر در کنار هم بودند. در 18سالگی نمایشنامه «خواستگاری» اثر آنتوان چخوف را اجرا میکردیم که از من خواستند موسیقی این تئاتر را بسازم. از آنجا بود که کمکم از تئاتر فاصله گرفتم و وارد دنیای موسیقی و بهخصوص آواز شدم. بعد از اینکه آواز را با آقای سالاروند به جایی رساندم، همزمان از محضر اساتیدی همچون استاد چولاکیان، استاد آریا زند، استاد اسفندیار قرهباغی و... بهره جستم. آیا این همزمانی برای آموزش شما مفید بود؟ نه اصلا. چه بسا ضرر هم داشت. چون خوانندگان حتما باید با یک مدرس کار کنند. اما آن زمان تجربه امروز را نداشتم و فکر میکردم اگر اساتید مختلفی داشته باشم بهتر است. در مورد تدریس موسیقی در ایران چه توصیهای دارید؟ آیا نحوه تدریس درست است؟ در تهران با توجه به اینکه نظارت جدیای وجود ندارد، متأسفانه هر کس که یک مقدار کار کرده و میتواند مطلب را انتقال دهد شروع میکند به تدریس. اساتید یا دوستان حرفهای که سالها کار میکنند خط مشیشان مشخص است. ولی افراد سودجوی بسیاری در این میان سوءاستفاده و متأسفانه عمر هنرجویان را تلف میکنند. بین رشتههای موسیقی هنرجویان آواز بیشتر از همه آسیب میبینند. چون کسانی هستند که مثلا فقط پیانیست یا گیتاریست هستند ولی آواز هم درس میدهند. اینها با یکسری تجربیات شخصی درس میدهند. جدیدا یکسریها هم وارد بازار کار شدهاند که بر این اعتقادند نیاز نیست مدرس آواز خوب بخواند. مهم این است که خوب درس بدهد. حالا در هر صورت مشکلات زیاد است و انتخاب اساتید سلیقهای شده. اصولا موسیقی روزبهروز ضعیف و ضعیفتر میشود و به نظرم زیرساختی باید کار شود که مدرسان موسیقی (چه ساز و چه آواز) تعیین سطح شوند و اجازه تدریس پیدا کنند. چون این مدرسان سلیقهای نمیتوانند صداهای خوب یا نوازندگان خوبی را تربیت و وارد بازار کار کنند و همین باعث میشود روزبهروز موسیقی ما ضعیف و ضعیفتر شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.