قمار جان براي كار
صبح روز چهارشنبه خبر رسيد در برخورد دو خودروی وانت در محور سراوان-خاش، ۲۱ نفر مجروح و ۲۸ نفر کشته شدهاند. تصويري كه بلافاصله در جلوي چشمم آمد، همان وانتهايي بود كه در سطح شهر افراد خدماتي شهرداري را جابهجا ميكنند؛ مردان و جواناني كه با لباسهاي سبز يا نارنجي با جارويي که در دست دارند، در حال جابهجاشدن هستند. اما تصورم اشتباه بود. متن خبر ميگفت آنها افغانهايي هستند كه به ايران آمده بودند. «مهاجران غيرقانوني»، «اتباع بيگانه » و... كلماتي بود كه بعدتر همكاران رسانهاي بر اين افرادي كه در يك لحظه زندگي خود را از دست داده بودند، به کار بردند اما ابهت و درد «قاچاق انسان» بود كه از درون اين خبر پنججملهاي بيرون ميزد. آنها 28 انسان بودند كه زندگي و آرزوها و اميدشان در ثانيهاي بر باد رفته بود؛ 28 انساني كه در بين اخبار گم و شايد فراموش شدند. چون درست است با توجه به اتفاقاتي كه در اين روزها و با افزايش بنزين در سراسر كشور رخ داده است، اما ديگر خبري درباره آنان منتشر نشده است. حتي هيچ خبري درباره 21 افغان ديگري كه در زاهدان بستري شدهاند نيز منتشر نشده است و پيگيري براي اطلاع از وضعيت آنها به نتيجهاي نرسيد. در حالي ما سرنوشت آنها را فراموش كرديم و در لابهلاي اخبار بيشمار حوادث اين مدت فراموش شده است كه خانوادههايشان براي دريافت جسدهايشان لحظهشماري ميكنند. روزنامه 8صبح گزارشي از آنان منتشر كرده است؛ در اين گزارش كه با عنوان «قمار جان برای کار» منتشر شده، اشاره شده است هنوز جسدهاي اين كشتهشدگان كه بيشتر آنها از ايالت غور بودهاند، از سوي ايران تحويل داده نشده است. از نظر اين گزارشگر در نبود فرصتهای کاری و فقر، راهی جز دلزدن به دریا و سفر قاچاقی به ایران ندارند؛ سفری پرخطر که تضمینی براي زندهماندنش وجود ندارد؛ جوانانی که جایی برای ماندن ندارند، به خاطر اینکه از راه هم نمانند جانهایشان را کف دست گذاشته و راهی دشت و کوههای مرزی جنوب غرب کشور میشوند تا از مسیر پاکستان خودشان را به ایران برسانند. نزديكان قربانیان برای گرفتن جسدهای آنها به ولایت نیمروز رفته و منتظرند جسمهای بیجان عزیزانشان را در آغوش بگیرند؛ جايي كه مقامات ايراني اعلام كردند تمام جسدها را با هم در اين مكان تحويل خواهند داد. مقامهای ولایتهای هرات و غور در سطح محلی تاکنون کاری برای دریافت جسدها نکردهاند و فقط وزارت خارجه افغانستان وارد عمل شده است. عبدالغفار، جوان ۲۳ساله غوری، با هزاران آرزویی که در سر داشت، برای کار تیوره را به مقصد ایران ترک کرد. او مجرد بود و شاید یکی از دلایل تندادن به کارگری در ایران بهدستآوردن پول برای ازدواج بود؛ کاری که خیلی از جوانان افغان انجام میدهند و برای تأمین پول ازدواجشان اين سختيها را به جان میخرند. سفر قاچاقی به ایران خطرهای خاصی دارد، اما شاید عبدالغفار فکر نمیکرد از مسیر ایران باید به دیار ابدی سفر کند. سیامک حرمت، پسرعمه و پسرعمويش، نيز در این رویداد جانهایشان را از دست دادهاند. به گفته او، نبود فرصتهای کار، فقر و مشکلات اقتصادی خیلی از جوانان را مجبور میکند روستاهایشان را به قصد کار در ایران ترک کنند. مانند عبدالغفار، ۲۷ جوان دیگر نیز در این رویداد ترافیکی جان باختند که شماری از آنها ساکنان اوبهِ هرات هستند. عبدالهادی قانع غوری، از بستگان قربانیان به ۸صبح میگوید اقارب [نزديكان] جانباختگان و زخمیها از ولایتهای مختلف ایران، خود را به ولایت سیستان و بلوچستان رساندهاند. گزارشگر روزنامه 8صبح به سراغ يك قاچاقبر رفته و جزئياتي را از او پرسيده است به شرطي كه مشخصاتي از او اعلام نشود. به گفته این قاچاقبر، مسافران از ولایت نیمروز به خاک پاکستان و از آنجا به شهرهای مرزی «خاش و سراوان» در ولایت سیستان و بلوچستان ایران انتقال داده میشوند؛ راهی که دشواری و مشقت زیادی دارد و موتورهای «پیکاپ» از مسیر دشت، ریگزار، کوه و دریاها میگذرند و مسافران را به مقصد میرسانند. اگر همهچیز درست باشد، سفر دو روز طول میکشد و از هر مسافر یکونیم تا دو میلیون تومان ایرانی گرفته میشود. اگر شرایط مساعد نباشد، این سفر ممکن است روزها یا حتی هفتهها به درازا بکشد. هیچ قاچاقبری سلامت جان مسافران را تضمین نمیکند، اما برخی از آنها اطمینان میدهند مسافران در مسیر ربوده نمیشوند و اگر از خطر واژگونشدن موتور و تیر ماموران در امان بمانند، سالم به مقصد میرسند. موتورهای «پیکاپ» گنجایش ۱۰ نفر را دارند، ولی قاچاقبران برای درآمد بیشتر ۲۵ تا ۳۰ نفر را سوار آنها میکنند؛ این گوشه کوچکی از داستان سفر مسافران راه مرگ است. جوانانی مانند عبدالغفار به دلیل نبود کار و فقر جان را کف دست گذاشته و در این مسیر دشوار گام میگذارند، به امید آنکه با کار در ایران برای رقمزدن زندگی بهتر مقداری پول به دست آورند؛ البته اگر شانس با آنها یار باشد و زنده به مقصد برسند. قاچاق انسانهايي كه به اميد فردايي بهتر از خانه خود دور ميشوند، پديدهاي همهگير است. پيداكردن كاميوني كه 39 زن آسياي جنوب شرقي در آن جان باختند، هنوز در صدر خبرهاست. البته هر ماه حداقل يكي، دو خبر از كشتهشدن افغانها در تصادفات استان سيستان و بلوچستان منتشر ميشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.