|

خانواده گسترده

گیتی صفرزاده

قدیم‌ها شیوه زندگی سنتی این‌گونه بود که مسئولیت‌ها در خانواده تقسیم می‌شد. مثلا بچه بزرگ آن کسی بود که باید در صف نانوایی می‌ایستاد و برای شام یا ناهار نان می‌خرید. بچه آخری اگر خیلی کوچک نبود، کارهایی در حد جمع‌کردن سفره یا بردن سطل زباله به دم در را انجام می‌داد و چون هنوز ساعت ۹ نشده فراموش نشود، همان اول صبح سطل زباله دم خانه گذاشته می‌شد و خفاش روزی هم نبود که بچه را برباید. معمولا بچه وسطی‌بودن از همه بدتر بود چون بچه بزرگ‌تر که زورش می‌چربید، کارهای خودش را گردن او می‌انداخت و بچه کوچک‌تر هم که نازش خریدار داشت، همین کار را می‌کرد و پدر و مادر هم به گمان اینکه بچه وسطی بی‌کار مانده است کلی کار ریز و درشت دیگر گردنش می‌انداختند.

خود پدر و مادر هم که بالطبع بسته به کار خارج و داخل خانه تقسیم امور کلان را بر عهده داشتند و اگر پدربزرگ یا مادربزرگی هم در خانه بود (که معمولا بود)، وظیفه اموری که آنها در خشت خام می‌دیدند اما بقیه هنوز درنیافته بودند مثل چگونگی رفع فوری چشم‌زخم یا شیوه‌های قناعت در زندگی یا رفوی تمیز پارگی سر زانوی شلوار را بر عهده داشتند. به این نوع خانواده، خانواده گسترده می‌گفتند و گرچه بعدها ایرادی که به آن گرفتند، این بود که بچه‌ها حق مشارکت در تصمیم‌های حتی مربوط به خودشان را نداشتند و اصلا به حساب نمی‌آمدند ولی چون وظایف و مسئولیت‌های هر کس مشخص بود، امور کمابیش به‌خوبی و خوشی می‌گذشت. هفته پیش در یکی از محله‌های تهران بودم که به همت شورایار و اهالی سختکوش‌ آن، طرحی با نام خانواده بزرگ محله بر پا شده بود. اعضای آن محله، مثل اعضای یک خانواده دور هم جمع شده بودند و برای محله خودشان کار می‌کردند؛ از تمیزی و زیباسازی محله تا حل مشکلات ریز و درشتی که در هر محله‌ای وجود دارد. حتی پول‌هایشان را روی هم گذاشته و یک دفتر اجاره کرده بودند تا پاتوقی برای دور هم جمع‌شدنشان باشد. حفظ امنیت محله و رسیدگی و توجه به سالمندان هم از دیگر برنامه‌هایشان بود. همه این کارها را خودشان کرده بودند؛ با همت و نیرو و پشتیبانی خودشان. خانواده خوبی بودند، گرچه بخش زیادی از کاری که انجام می‌دادند، وظیفه سازمان‌ها و نهادهای شهری بود. آرام از یکی‌شان پرسیدم: آن سازمان‌ها (اسمشان بین من و ایشان محفوظ!) کمکی هم به شما می‌کنند که دارید بخشی از وظیفه آنها را انجام می‌دهید؟ لبخندی زد و جواب داد: آنها ما را قبول ندارند، همین که چیزی از آنها نخواهیم، برایشان کافی است. خانواده گسترده خیلی خوب است؛ به‌ویژه وقتی که هر کس وظیفه خودش را انجام دهد و حق کوچک‌ترها را هم به رسمیت بشناسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.