|

عدالتی که التیام می‌بخشد

پروفسور مایکل ناگلر . مترجم شقایق عطار

اگر جرم و جنایت آسیب می‌رساند، در این صورت عدالت حقیقی باید التیام ببخشد- فانیا دیویس این گفته به‌نظر منطقی می‌آید، این‌طور نیست؟ اما متأسفانه این چیزی نیست که ما در عمل به آن پایبند هستیم. اکنون در آمریکا 2.2 میلیون نفر در زندان هستند و حدود پنج میلیون نفر نیز در عفو مشروط یا کانون اصلاح و تربیت به سر می‌برند؛ آن هم در سیستمی از زندان‌های شلوغ و مملو از تبعیض نژادی که به شکل ناخوشایندی بر اقلیت‌ها تأثیر می‌گذارد. همچنین والدین یکی از هر 14 کودک در زندان به‌سر می‌برد که این خود سبب آسیب به سلامتی، ثبات و ظریفت‌های کل جامعه می‌شود. این سیستم «عدالت کیفری است» و بر این تئوری بنا نهاده شده است که تنبیه مجرمان مانع از تداوم جرم آنها می‌شود. این سیستم بسیار هزینه‌بر و مخرب است و کارایی چندانی نیز ندارد و حتی روان‌شناس جیمز گیلیگان آن را «بزرگ‌ترین انگیزه برای خشونت که تاکنون کشف شده است» می‌نامد. در این شرایط مردم به دنبال یافتن سیستمی جایگزین هستند که خوشبختانه چنین جایگزینی وجود دارد! سیستمی با عنوان «عدالت ترمیمی یا اصلاحی» که تمرکز کمتری بر مجازات مجرم دارد و بیشتر بر پاسخ‌گویی و مسئولیت‌پذیری افراد تأکید دارد تا آسیب وارده را التیام بخشد. «عدالت ترمیمی» بر این اساس پی‌ریزی شده است که «ما که هستیم». در حقیقت ما برای زندگی‌کردن به شکل اجتماعی خلق شده‌ایم تا به یکدیگر یاری برسانیم و روابط خویش را بهبود بخشیم. در جایی که سیستم کیفری می‌پرسد: -چه کسی چنین خطایی را انجام داده است؟ از کدام قوانین تخطی شده است؟ چگونه مقصر را مجازات کنیم؟ سیستم عدالت ترمیمی می‌پرسد: -آسیب وارده چه بوده است؟ چه کسی صدمه دیده است؟ چگونه آن را برطرف کنیم؟ شیوه کار عدالت ترمیم به این شکل است: - همه افراد دخیل در آن این شانس را دارند که شنیده شوند؛ آن هم در پروسه‌ای که بین نیازهای قربانیان، متجاوزان و کل جامعه تعادل برقرار می‌کند. - فرد صدمه‌دیده توضیح می‌دهد که چگونه آسیب دیده است که این خود سبب التیام او نیز می‌شود. - در اینجا فردی که آسیب‌رسان بوده، خود مسئول است اما به شکلی متفاوت. همچنین این فرصت به او داده می‌شود تا مسئولیت اعمال خود را بپذیرد، دیدگاه‌های خود را به اشتراک بگذارد و به دنبال ترمیم آسیب وارده و بهبود روابطی که از بین رفته است، باشد. - کل جامعه این فرصت را پیدا می‌کند که لایه‌های زیرین مشکلات را که سبب به‌وجودآمدن چنین شرایطی شده است، بررسی کند. - در نهایت همه با یکدیگر همکاری می‌کنند تا راهی را بیابند که سبب برقراری توازن شده و همگان را التیام بخشد. در عدالت ترمیمی، روابط صحیح بین افراد در جامعه نقش اصلی را ایفا می‌کند و در حقیقت، عدالت و روابط درست در کل جامعه بازسازی می‌شود. آیا این نوع از عدالت نتیجه می‌دهد؟ نگاهی به این موارد بیندازید: در زندان‌ها هر گاه عدالت ترمیمی اعمال شده است، تکرار یک جنایت کاهش یافته و در مدارس ارجاع به این سیستم سبب کاهش تعلیق دانش‌آموزان، بهبود شرایط اجتماعی و تحصیلی دانش‌آموزان شده در حالی که زورگویی و خشونت نیز کاهش یافته است. عدالت ترمیمی، شکلی از عدالت است که نتیجه‌بخش است؛ عدالتی که باعث ایجاد تغییر می‌شود. عدالتی که التیام می‌بخشد. امروزه همه ما هر‌چه بیشتر خواهان این نوع از عدالت در جامعه هستیم، پس ابتدا باید آن را در درون خودمان گسترش دهیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.