مُد از فضای مجازی آسیبهای جدی خورده است
ستاره جاويد
«هنوز بوی مزارش تازه است»؛ مزار آن ادعاهای کاذبی که در فیسبوک ایرانی راه افتاده بود و مدلنماهای جوانی که دل در گرو عشق و علاقه به حوزه نوپا و فریبنده مدلینگ داده بودند و هر جوانی با هر ویژگیای، در صفحه مجازی خود در فیسبوک آن زمان، خود را مدل و فعال حوزه مد معرفی میکرد و با انتشار عکسهای ادیتشده فتوشاپی به واقع برای خودش هم باورپذیر شده بود که حقیقتا مدل است. اما دست این اشخاص علاقهمند زمانی رو شد که آژانسهای مدلینگ بهصورت قانونی اجازه فعالیت یافتند و فراخوان جذب مدل و فعالیت رسمی منتشر شد. پس از انتشار فراخوانها در اوایل دهه 90 خورشیدی بود که خیل کثیری از مدلنماها و علاقهمندان جوان این حوزه، با لبیک گفتن به فراخوانها و شرکت در تستها، برای همیشه امید خود را ازدسترفته دیدند و دریافتند که مدلبودن، حرفهای نیست که بتواند آرزوهای دور و دراز آنان را برای نیل به شهرت یکشبه و ره صدساله را در یک شب پیمودن، برآورده کند. بعد از تستهای به اصطلاح راستیآزمایی بود که مشخص شد بسیاری از این چهرههای خوشقیافه فیسبوکی با قد 160 سانتیمتر، زیباییهای فتوشاپی خود را برای ماندن و بقا در این هنرصنعت چندان مؤثر و کارآمد نیافتند.
دوران فیسبوک سپری شد و دوران گذار به اینستاگرام فرا رسید. نرمنرمک آژانسهای مدلینگ در ایران لغو مجوز شدند و به دلیل حواشی پیشآمده و اتهامهای نهچندان وارد، هرگونه فعالیت مدلینگ به محاق رفت اما مانند روزهای خوش اولیه فیسبوک، این ممنوعیتها پایان ماجرا نبود. اکنون در اینستاگرام ایرانی، ادعاهای فعال مد، طراح مد (Fashion Designer)، استایلیست (Stylist) یا مُدیست (Modist)بودن، نهتنها گوش دنبالکنندگان (Followers) بلکه گوش فلک را کر کرده است. شوربختانه در اینستاگرام ایرانی، به دلیل خلأهای اجتماعی موجود در جامعه واقعی ایران، طرح هر ادعای کاذبی با سهولت میتواند نظر مخاطبان را جلب کند و حقیقی جلوه نماید و از سوی دیگر به دلیل اینکه دانش مجازی افکار عمومی در قیاس با کاربران حرفهای فضای مجازی و حتی کارشناسان و خبرگان این حوزه بهمراتب پایینتر است، شاهد اتفاقات ضداعتباری متعددی هستیم که گریبان جامعه مد را در فضای مجازی بهویژه اینستاگرام و تلگرام ایرانی گرفته است. بهتازگی فعالیت گروهی در تلگرام ایرانی مورد توجه جدی جوانان کمدانش و ناآگاهی شده است که علاقه به دنیای مدلینگ، سبب شده به آسانی و بدون تحقیقات وافی، به هر تبلیغی چراغ سبز نشان بدهند و حتی حاضر باشند هزینه شرکت در فراخوان تبلیغی نظیر «بهراحتی در ترکیه مدل شوید» را بپردازند. مبلغان این آگهی، مدعی هستند که مدیر آژانس مدلینگ ایرانی-ترک این آگهی، در لوکیشنی بسیار لوکس در شمال تهران، اقدام به برگزاری رویدادی بسیار فاخر و ممتاز و لوکس کرده که فقط ثروتمندان تهران حق ورود دارند و افراد علاقهمند برای مدلشدن در ترکیه بعد از ثبتنام در فراخوان، میتوانند مجوز شرکت در رویداد را به دست بیاورند و موفق به دیدار با مدیر آژانس مدلینگ در رویداد مربوطه بشوند و در حضور ایشان تست مدلینگ بدهند. هزینه ثبتنام در فراخوان 150 هزارتومان به ازای هر متقاضی ذکر شده و شرط حضور در رویداد لوکس هم واریز مبلغ عنوانشده است. با یک حساب سرانگشتی اگر بهطور فرض 500 نفر اقدام به ثبتنام کنند، میتوان میزان درآمد کاذب و واهی حاصل از این تبلیغ بیریشه را محاسبه کرد و ضرر و زیان ناشی از آن را به حساب مد ایران نگاشت. برای عوامفریبی بیشتر، شماره واتسآپی با پیششماره ترکیه در اختیار متقاضیان قرار گرفته که به هیچ تماس صوتیای پاسخگو نیست و فقط با ادبیات شلختهای که ناشی از عدم تسلط ادمین به زبان فارسی است، سؤالات را بهصورت گزینشی پاسخ میدهد. کمی واکاوی در اطلاعات شماره تماس واتسآپی که با پیششماره ترکیه در کانال و صفحه اینستاگرام درج شده است، به سهولت میتوان به سطح بالای سادهاندیشی این متقلبان اینترنتی که در صدد ماهی گرفتن از آب گلآلود مد ایران هستند، پی برد. اما بهواقع چند درصد از جوانان ایرانی که کاربر حرفهای فضای مجازی نیستند، در این دنیای عظیم دیجیتال و دهکده جهانی که هویتهای واقعی پشت عکسهای دستکاریشده پنهان است، توان تشخیص سره از ناسره را دارند؟! به اعتقاد نگارنده، یکی از علل فراهمشدن شرایطی برای رخدادن این سطح از جرمانگاری و مالباختگی یا استفاده ابزاری از جوانان جویای نام و نان از عرصه مدلینگ که به دلیل ممنوعیت در فضای حقیقی، به فضای مجازی پناه بردهاند و حتی موارد متعددی از آسیبدیدگان یا مالباختگان مشکل خود را با گروه مد روزنامه «شرق» در میان گذاشتهاند، به دلیل ایجاد ممنوعیتها و بستن مسیرهای فعالیت قانونی این عرصه از سبک زندگی است. سیاستگذاران و تصمیمگیران اصلی برای تلطیف فضای حقیقی جهت فعالیت آژانسهای مجوزدار و موجه در عرصه مدلینگ چه استراتژیهایی را دنبال میکنند؟ مدیرعامل بنیاد ملی مد و لباس کشور که بر کرسی سرپرستی کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور تکیه زده است، برای هدایت بهتر فضای مجازی و آگاهیبخشی به خیل جوانانی که سواد مجازی ندارند و بهراحتی در دام تبلیغات فریبنده و به اصطلاح «دهانپرکن» میافتند، چه پیشنهادهایی دارد؟! آیا راه عافیت همچنان بر پاککردن صورتمسئله متمرکز است و بهجای شنیدن و دیدن نیازهای روز جامعه جوانان، باید با نگاه سلبی و استراتژی حذف حداکثری در جامعه مد رفتار کرد و آینده این هنرصنعت را در چشم فعالان وفادار تیرهوتار جلوه داد یا اینکه باور سیاستگذاران و متولیان امر مد در پیکره دولتی، همسو و هماندیش با افکار عمومی جامعه مد در بخش خصوصی است و نگرانیهای مشترک، چراغی را برای آینده میافروزد و این امید را زنده میکند که بهجای برخورد سلبی، در انتظار سیاست ایجابی باشیم؟! پاییز به پایان خود نزدیک میشود و فصل جشنوارهها در راه است. پنهانشدن پشت نقاب تبلیغات پرطمطراق جشنوارههای ملی فرامیرسد اما آیا چشماندازی که سال پیش برای مد کشور ترسیم شده بود، به افق یکساله خود نزدیک شده است یا اینکه فقط خوراک مؤثری برای ماهی گرفتن از آب گلآلود برای کسانی فراهم شده که نهتنها با الفبای مد آشنا نیستند و لهجه مکتوبشان نشان میدهد ایرانی نیستند و دلشان برای جیب جوانان و اشتیاق وافر آنان نسوخته است بلکه اتفاقا به دنبال کولیگرفتن از تمام مشتاقانی هستند که در نبود سازوبرگ قانونی مؤثر و کارآمد در کشور، قربانی فضای مجازی تقلبی در عرصه مد شدهاند و به روزنه امیدی در کشور همسایه چشم دوختهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.