|

عطف

هفته خاکستری غزل‌گریه‌ها، کودکانه‌ها و دلریخته‌ها «درخت بی‌زمین» مجموعه سه دفتر شعر است از شهیار قنبری که در ادامه چند اثر دیگری که در این سال‌ها از او در ایران منتشر شده در نشر نگاه به چاپ رسیده است. شهیار قنبری ترانه‌سرا و شاعر و یکی از چهره‌های مطرح تاریخ موسیقی پاپ ایرانی است. بسیاری از ترانه‌های ماندگار موسیقی پاپ ایران را او نوشته است که از آن میان می‌توان به ترانه‌هایی اشاره کرد که با صدای فرهاد مهراد اجرا شده. ترانه‌هایی مثل «مرد تنها»، «جمعه» و «هفته خاکستری» که دوتای اول، یکی موسیقی متن فیلم «رضا موتوری» مسعود کیمیایی و دیگری موسیقی متن فیلم «خداحافظ رفیق» امیر نادری است. شهیار قنبری همچنین کارگردانی دو فیلم را هم در کارنامه هنری خود دارد که یکی از آنها فیلم نامتعارف و جریان‌گریز «شام آخر» است و دیگری فیلمی به نام «پاییز، ایستگاه آخر» که برای تلویزیون ساخته شده بود.کتاب «درخت بی‌زمین» شهیار قنبری، چنان‌که گفته شد، سه دفتر شعر او را در خود جای داده است. این سه دفتر شعر عبارتند از: «بی‌بی بی من»، «کودکانه‌ها» و «دلریختگان». دفتر اول، «بی‌بی بی من»، شامل 51 شعر است که شاعر آنها را «غزل‌گریه» نامیده است. «دلریخته (دلریختگان)»، «کوچه‌باغ»، «قدیم»، «هق‌هق»، «وحشت» و «به خود رسیدن» از جمله غزل‌گریه‌هایی است که در این دفتر می‌خوانید.دفتر دوم با عنوان «کودکانه‌ها» شامل 37 شعر است که از «کودکانه 1» تا «کودکانه 37» شماره خورده‌اند و شاعر عنوان «غزلک» را به این کودکانه‌ها داده و این دفتر شعر را به پسرش، لورکا، تقدیم کرده است.دفتر سوم با عنوان «دلریختگان» شامل 42 شعر است که عنوان «دلریخته» دارند. «غسل تعمید»، «تا آفتاب زیاد بیاید»، «یار غار»، «ضیافت مشکوک» و «بی‌خوابی» از جمله دلریخته‌هایی هستند که در این دفتر شعر می‌خوانید. «دلریخته» البته عنوانی است که بر پیشانی دو «غزل‌گریه» شهیار قنبری در دفتر «بی‌بی بی من» نیز نقش بسته است.آنچه در ادامه می‌آید سطرهایی است از یکی از این «غزل‌گریه»‌های کتاب «درخت بی‌زمین» که عنوان «دلریخته (دلریختگان)» دارد: «روز پاییزیِ میلاد تو در یادم هست/ روز خاکستری سرد سفر یادت نیست/ ناله‌ی ناخوش از شاخه جداماندن تو/ در شب آخر پرواز خطر یادت نیست/ تلخیِ فاصله‌ها نیز به یادت مانده‌ست/ نیزه بر باد نشسته‌ست و سپر یادت نیست...».در پایان کتاب نیز در بخشی با عنوان «عکس‌های فوری» تعدادی عکس آمده است.

واروژان در صبح روز چهارم

برای علاقه‌مندان موسیقی پاپ ایرانی «واروژان» بدون شک نامی آشناست. نامی که یادآور ترانه‌هایی مشهور و به‌یادماندنی و همچنین موسیقی برخی از فیلم‌های ماندگار تاریخ سینمای ایران است که از آن میان می‌توان به موسیقی فیلم «حسن کچل» و «سریال سلطان صاحبقران»، هر دو به کارگردانی علی حاتمی و موسیقی فیلم «صبح روز چهارم» به کارگردانی کامران شیردل اشاره کرد و همچنین ترانه «هفته خاکستری». با توجه به جایگاه واروژان در موسیقی پاپ به‌دست‌آوردن شناخت دقیق و کامل از تاریخ موسیقی پاپ ایرانی و به‌ویژه موسیقی پاپ در دهه‌های 40 و 50 خورشیدی مستلزم شناخت واروژان و آثار او نیز هست. کتاب «واروژان» که به‌کوشش حسین عصاران گردآوری و تألیف شده گامی است مهم برای این شناخت. چاپ‌های اول و دوم این کتاب را نشر رشدیه منتشر کرد و چاپ سوم آن در نشر نگاه منتشر شده است. در کتاب «واروژان» براساس دوره‌بندی تاریخی و تقویمی به مرور زندگی و آثار واروژان پرداخته شده است و این مرور از خلال ارجاع به گفته‌هایی از شخصیت‌های سرشناس و مؤثر موسیقی پاپ و سینمای ایران در دهه‌های 40 و 50 صورت گرفته است. کتاب، چنان‌که در توضیح پشت جلد آن نیز آمده، با گفته‌هایی از بسیاری از چهره‌های نام‌آشنا و نام‌های شناخته‌شده موسیقی پاپ و سینما همراه است؛ چهره‌هایی چون: منوچهر انور، کامران شیردل، سیروس الوند، علی‌رضا داوودنژاد، ناصر چشم‌آذر، زویا زاکاریان، سیروس الوند، بابک افشار، شهیار قنبری، اسفندیار منفردزاده و... .چنان‌که اشاره شد یکی از آثار واروژان در زمینه موسیقی فیلم، ساخت موسیقی متن فیلم «صبح روز چهارم» کامران شیردل است. واروژان در سال 1351 برای این موسیقی جایزه سپاس گرفت. فیلمنامه «صبح روز چهارم» کار مشترک کامران شیردل و محمدرضا اصلانی است و این فیلم برداشت آزادی از فیلم «ازنفس‌افتاده» ژان لوک گدار است. در بخشی از کتاب واروژان با عنوان «یک نفس عطر تو بس!» و عنوان فرعی «چند خاطره از واروژان» از کامران شیردل هم خاطره‌ای درباره واروژان و همکاری با او نقل شده است. شیردل در این خاطره از «وسواس و ظرافت و حساسیت» واروژان این‌گونه سخن می‌گوید: «نکته‌ی جالب توجه در کار او، دقت و وسواسش هنگام ضبط بود. سر ضبط موسیقی صبح روز چهارم قبلا به او گفته بودم که می‌خواهم از او عکاسی کنم. دوربین‌های آنالوگ، در حالت شارژ باطری، یک صدای وِز ادامه‌دار و ممتد، ولی بسیار خفیف و خفه‌ای دارند. من میانه‌ی عکاسی به انتهای سالن ضبط موسیقی می‌آمدم و دوربین را به شارژ می‌زدم تا دوربین همیشه شارژ باشد. واروژان و گروهش هم در حال تمرین بودند. در میانه‌ی تمرین، واروژان با حالتی عصبی کار را متوقف کرد و گفت: این صدا از کجا میاد؟ همه‌ی گروه هم هاج‌وواج به هم نگاه کردند که کدوم صدا؟ واروژان عصبی‌تر شد و گفت: چطور این صدای آزاردهنده رو نمی‌شنوین؟ رو به من کرد: کامران تو نمی‌شنوی؟ من هم واقعا چیزی نمی‌شنیدم. با آن چهره‌ی دوست‌داشتنی گفت: یعنی دارم مریض میشم؟ در هر حال کار ادامه داشت تا این که وقتی سراغ دوربین رفتم، این صدای خفیف را شنیدم. گفتم: واروژان! این صدا رو میگی؟ خدای من! همه سازها در حال نواختن بودند و او در این سروصدا این صدا را هم می‌شنید. من آن‌جا متوجه شدم که او از جنس دیگری است. دقت کنید که این‌جا مسأله‌ی قدرت شنوایی او نیست، مسأله‌ی وسواس و ظرافت و حساسیت اوست که در مقابل این صدای ضعیف هم واکنش نشان می‌داد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.