جايگاه استعدادهاي نو در سينما- بخش پایانی
چگونه هنرمندان در سینما جاودانه میشوند
کارگردانان در رابطه با انتخاب عوامل فيلم توسط کارگردان -ازجمله بازيگران- و گزينش تيمي هميشگي نميشود خرده گرفت. سلايق و عناصر زيباشناسانه يک اثر و ويژگيهاي يک کاراکتر، بايد مدنظر خالق يک اثر باشد تا بتواند بهشکلي جامع و کامل اثر خود را خلق کند. برخي از کارگردانها با عدهاي از بازيگران به عنوان يک تيم، پيدرپي کار ميکنند. آيا اين موضوع نکته چالشبرانگيزي محسوب ميشود؟ به طور يقين نه. آنها به علت شناخت فراواني که از هم دارند و نزديکبودن افکارشان با هم، زمان کمتري هزينه ميکنند و سريعتر به نتيجه ميرسند. آلفرد هيچکاک با کري گرانت، جان فورد با جان وين، جان هيوستون با همفري بوگارت، مارتين اسکورسيزي با رابرت دنيرو و تيم برتون با جاني دپ فيلمهاي متعددي با هم کار کردند. پس ما نميتوانيم به فيلمسازان داخلي خرده بگيريم؛ اما اين انتخابهاي تکراري باعث ميشود شانس بازي به بازيگران ديگر کمتر برسد. چهرههايي که ميتوانند با بازي در فيلمهاي کارگردانان معتبر، ديده شوند، ياد بگيرند و تجربهاندوزي کنند. پيشنهادي که براي اين دست از کارگردانان مطرح داريم، اين است که با اهميتدادن به چهرههاي جديد در نقشهاي اصلي يا دستکم در کنار بازيگران هميشگي فيلمهايشان، راه را براي تنوع سلايق باز کنند و نگاه منفيگرايانه و خام باندبازي را بهعنوان يک اتيکت از روي سينما بردارند. بهروز شعيبي در جواني در فيلم «آژانس شيشهاي» ايفاي نقش کرد و حالا خود کارگردان قابل اعتنايي در سينما شده است يا هومن سيدي را در «يک تکه نان» به ياد آوريد و حالا او موفق شده است فيلم «مغزهاي کوچک زنگزده» را بسازد. بهادادن به چهرههاي بااستعداد، آينده سينما ايران را روشنتر ميکند. مصائب انتخاب بازيگر بر پايه روابط غيرحرفهاي دادوستد در حوزه خريد نقش و روابط خارج از فيلم، يک مشکل جدي و حاد نيست؛ ولي درصد قليلي-بخش بزرگي از سينما روابط سالمي دارند- که به اين شرايط تن ميدهند، ميتوانند زمينهساز آفتي در آينده سينماي ايران باشند. بازيگراني هستند که استعداد و تلاش فراواني از خود نشان ميدهند؛ ولي جايي براي آنها در دفاتر سينمايي وجود ندارد. از سوي ديگر فردي که استعداد ناچيزي دارد، ميتواند با روابط خارج از کار و آوردن سرمايه، جايگاهي براي خودش فراهم کند. اين شرايط هزينه سنگيني به سينما تحميل ميکند و نتيجه آن ازدستدادن افراد بااستعدادي است که شرايط مالي مناسبي ندارند يا تن به روابط خارج از کار نميدهند. درحاليکه به علت توانايي فراوان ميتوانند کمک بزرگي براي گيشههاي بيجان ما باشند. خسرو شکيبايي، رضا کيانيان، فاطمه معتمدآريا، پرويز پرستويي و... زحمت فراواني براي ديدهشدن و رسيدن به اين جايگاه کشيدند؛ اما در نقطه مقابل، بعضی يکشبه نقش اصلي را از آن خود ميکنند و اين عدالت نيست. مسئولان دغدغهمند ما فقط چند جمله کوتاه: هنرمندي را ممنوعالتصوير نکنيد. جلوي اکران فيلم را نگيريد. يک هنرمند با مشقات فراوان اثري را خلق ميکند. به جاي اينکه اکنون امکان ديدهشدن را پيدا کند و در اوج کار بماند، سالهای بعد امکان اکران فيلمهايشان ميسر ميشود؛ زماني که شايد خيلي دير شده باشد. خزر معصومي در جايي که بايد با فيلم «به رنگ ارغوان» ديده ميشد، فيلم توقيف و پس از پنج سال به آن مجوز داده شد. آن موقع اين اکران چقدر به ديدهشدن او کمک کرده است؟ مسئولان عزيز، پيگير امکانات که نيستيد، راه را براي سرمايهگذاران که باز نميگذاريد، تجهيزات سينمايي هم که پشت در تحريم هستند، به فيلمها هم که بهسختي مجوز ميدهيد، انجامندادن کاري از سوی شما بهترين کمک به سينماست. لطفا شما هيچ اقدامي نکنيد! همين! لطفا! امکانات تصور کنيد همه اين عوامل نقششان را بهدرستي ايفا کنند و مراکز آموزشي خروجيهاي موفقي داشته باشند. تا چه اندازه زمينه فعاليت را براي آنها فراهم کردهايم؟ تعداد سالنهاي تئاتر در هر شهر چقدر است؟ سالنهاي سينما چطور؟ ميدانستيد بعضي از شهرستانهاي بزرگ ما سالن سينما ندارند؟ 270 سالن سينما در کشور با جمعيت بيش از 80 ميليون نفر يک شوخي تلخ است. کارگردان فيلماولي بايد در صف اکران قرار بگيرد و بعد مدتها در سينماهايي که سرگروه نيستند، با تعداد سالنهاي کمي فيلمش اکران شود يا يک هنرجوي خروجي دانشگاه رشته هنرهاي نمايشي بايد براي ديدهشدن در سالن نمايش انتظار بکشد تا نسلهای اول، دوم، سوم و هزارم کار اجرا کنند تا نوبت به او برسد. زيرساختها نقش تعيينکنندهاي در ديدهشدن هنرمندان جوان ما دارند؛ اما آنها امکاناتي ندارند. بايد فضايي باشد تا آزمون و خطا کنند تا ياد بگيرند. اگر دولت شرايط مالي لازم را ندارد، بايد راه را براي سرمايهگذاران هموار کند. حرف آخر؛ جوانان بااستعداد هنرمند جواني که توانسته از هفتخان رستم عبور کرده و ديده شود، يک وظيفه سنگين بر دوش خود دارد و آن هم حفظ و صيانت خود در مسير جديدش است. علي نصيريان با اين سنوسال و تجربه، همچنان در کلاس شاگرد اوليهاي تئاتر مينشيند و تمرين ميکند. کريستين بيل براي رسيدن به کاراکتر در فيلمهايش، همه کار ميکند -وزن کم و زياد ميکند- او براي حفظ جايگاهش از هيچ کوششي دريغ نميکند. بهروز وثوقي براي فيلم «سوتهدلان» ماهها تحقيق ميکند. رابرت دنيرو براي فيلم «راننده تاکسي» در خيابانها، زمان طولاني تمرين ميکند تا به نقشش برسد. بعد از رسيدن به جايگاه مناسب، تمرين، تحقيق و بهروزبودن اطلاعات را فراموش نکنيد. بهراحتي به اين جايگاه نرسيديد که به آساني از دستش بدهيد. حاشيههاي جذاب و رنگبهرنگ هميشگي است. همه چيز از خود فرد شروع ميشود؛ جزء به کل. از فرد به جامعه آرماني.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.