رسیدن یا نرسیدن
گیتی صفرزاده
چندوقت پیش به رسم ادب و احوالپرسی، با تعدادی از دوستان ایام دانشجویی به دیدار استاد دوران جوانیمان رفتیم؛ جمال میرصادقی، نویسنده و پژوهشگر که بهحق زحمات بسیاری برای شناساندن ساختار و گونههای داستانی در فضای ادبیات فارسی کشیده است. استاد- بزنم به تخته- در 86 سالگی سرحال و قبراق نشسته بود و گرچه لزوما تکتک ما را به اسم و چهره یادش نبود، اما همین که افتخار شاگردیاش را داشتیم کافی بود تا با مهربانی و شوخطبعی درسهای دیگری از تجربیات زندگیاش را برایمان بگوید.
القصه در محضر استاد بودیم و لابهلای گلگفتنها و گلشنیدنها، جملهای گفت که بسیار در ذهنم جا خوش کرد؛ اینکه در زندگی دنبال کسی بروید که نرسیده باشد، به این معنا که همیشه در حال جستوجو باشد، شوق حرکت داشته باشد. در همان روزها که با این جمله در ذهنم کلنجار میرفتم فرصتی پیش آمد برای دیدار دوستی که چندینسال است از شهر و دیار بریده و ساکن یک روستا شده. این دوست که در آن روستا آهسته و پیوسته چند کلبه بومگردی برپا کرده، داستانی برایم حکایت کرد از مدرسه روستا که چندسال قبل به علت خرابی تصمیم به تعطیلی آن گرفته شده بود. مسئولان و بزرگان روستا عقیده داشتند که تعمیر و بازسازی مدرسه هزینهبر است و بستن آن مشکلی ایجاد نمیکند. الغرض دوست نامبرده با این استدلال که روستا بدون مدرسه نمیشود و تبعات این تعطیلی ممکن است به ترک تحصیل بچهها یا ازهمپاشیدن روستا بینجامد، در مقابل این ماجرا میایستد و سرانجام با کمکگرفتن از دیگران مدرسه را دوباره سرپا میکنند. همانموقع که داشت این داستان را برایم تعریف میکرد، از ایدههای دیگری میگفت که در سر داشت؛ برای آموزش هنر به بچهها و پرورش خلاقیتشان و اینکه با همکاری معلم روستا چه کار بکنند تا بچهها درگیر کلیشههای رایج نشوند. این روزها روز دانشآموز است و اگر از من بپرسید کلیشه رایج دانشآموزان شهری مثل تهران چیست، میگویم مهاجرت. با بدبینیای بهشدت مرحوم داییجان ناپلئون بر این باورم که انگار دستی با برنامهای ازپیشتعیینشده میخواهد همه نیروی جوان و نوجوان این دیار را آدمهایی اهل رسیدن کند؛ آدمهایی که چمدان میبندند تا برسند. به کجا؟ به چه چیزی؟ پاسخهای زیادی میشود به این سؤال داد، اما نفس ماجرا یکی است؛ رسیدن، تلاش و تکاپو برای رسیدن به یک نقطه، به یک شهر، به چیزهایی که مثل یک هدیه به ما برسد. به جمله جمال میرصادقی فکر میکنم و یاد دوستم میافتم. آدمهای نرسیدن، بیقرارند و از بیقراریشان چیزی آفریده میشود؛ مثل مدرسهای در روستایی دور که دانشآموزانش همه رؤیایشان رسیدن نباشد. روز دانشآموز مبارک!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.