به دنبال اثبات جايگاه زنان
لطفالله ميثمي
اعظم طالقاني سال 1322 در تهران متولد شد. او سال 1341 هنوز در دوره دانشآموزي بود كه همراه پدرش، آقاي طالقاني، به روستاي حسينآباد در بوئينزهرا رفت. در آنجا زلزله آمده و در يک شب 10هزار نفر را به کام خود گرفته بود. در آن برهه زماني، نهضت آزادي تعهد خانهسازي کرده بود و بهسرعت هم خانهها ساخته شد؛ از نيمه شهريور 41 شروع شد و تا پيش از بهمن 41 تمام شد. مهندس بازرگان و مهندس سحابي خودشان نقشهها را کشيدند و نهضت آزادي نيز از مردم کمک طلبيد، درنتيجه دانشجويان از دانشگاه تهران ميآمدند و فعاليت ميکردند و چاه ميکندند و خلاصه خيلي زودتر و در حدود چهارماهونيم، خانهها را به مردم زلزلهزده تحويل دادند؛ پيش از آنکه در بهمنماه مرحوم طالقاني و مرحوم بازرگان ازسوی ساواک دستگير و حبس بشوند. اين همان ميدان عملي بود که خانم طالقاني از پدرش ميآموخت، چگونه در عمل بايد به داد بيچارگان رسيد. همان روزها در زمان برگشت هم اتوبوس به جوبکي برخورد کرد که نميتوانست از آن عبور کند. مهندس بازرگان و آقاي طالقاني از اتوبوس پياده شده و دست به بيل شدند و با همکاري دانشجويان جوبک را درست کردند که بتوان از آن عبور کرد. در عمل اين دختر از نزديک شاهد بود که چگونه مرد عمل (پدرش) با همت بلند دارد به ديگران خدمت ميکند و لباسي که بر تن داشت هم اصلا باعث فرق او با ديگران نميشد. اينها همان حمايت از مردم مستضعفي بود که دوستشان داشت. بعدها خانم طالقاني به دانشکده ادبيات رفت و سپس در مدرسه غياثي در جنوب تهران به معلمي مشغول شد. مهندس بازرگان و مرحوم طالقاني در ارديبهشت 40 نهضت آزادي را تأسيس کرده بودند و خانم اعظم طالقاني هم در کنار پدر فعاليت سياسياش را شروع کرد و از سال 42 و 43 خودش به جمع مبارزان دانشگاه پيوست. پدرش در آن سال به زندان افتاد و برايش 10 سال در نظر گرفتند، اما سال 45 آزاد شد و در اين سالها اين دختر مدام به ديدار پدر پشت ميلههاي زندان ميرفت. با پيگیري او و رسيدگي ديگران بالاخره مرحوم طالقاني آزاد شد تا اينکه سال 50 شد و يکباره آقاي طالقاني را به سيستان و بلوچستان تبعيد كردند و با اينکه پسر كوچكش، صادق در آن روزها مريض بود، خانم طالقاني عيد به ديدار پدرش رفت و نوروز را در کنار پدر ماند. بعد پدرش را به بافت و از آنجا او را به کرمان تبعيد کردند. دختر اما از پدرش دور نميماند و پيوسته فعاليت سياسي ميکرد تا اينکه از سازمان مجاهدين خلق، وحيد افراخته را دستگير کردند و او هم ارتباطات خود با خانم طالقاني و ديگر بچههاي مجاهد را آشکار کرد و خانم طالقاني را دستگير کردند. او سال 54 دستگير و سال 55 آزاد شد، اما پدرش تا هشتم آبان 57 در زندان بود و در اين روز آزاد شد. خانم طالقاني مدام در حال ارتباطگرفتن با مبارزان بود و بعد از پيروزي انقلاب، همچنان در زمينه سياسي فعال بود و در همان سالهاي آغازين مؤسسه زنان اسلامي را راهاندازي کرد که در خيابان هدايت (قائد فعلي) بود و سپس مجله پيام هاجر را راه انداخت و يک شرکت تعاوني هم داشتند که در آنجا لباس ميدوختند. مجتمع زنان اسلامي را بعدها بهصورت يک حزب در وزارت کشور ثبت کرد و دبير کل آن شد. پيام هاجر بعدها متوقف شد و به جايش پيام ابراهيم را منتشر کرد. در دوره اول مجلس نماينده شد و همواره به دشواري جلساتش را برگزار ميکرد و جزء اولين زناني بود که چند بار براي رياستجمهوري ثبتنام کرد؛ براي اينکه نهادينه بشود که هدف از رجل سياسي فقط مردان نيستند بلکه زنان هم در فعاليتهاي سياسي ميتوانند رجل به شمار آيند، چنانکه در قرآن هم آمده است: «مِنَ المُؤمِنينَ رِجالٌ صَدَقوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيهِ فَمِنهُم مَن قَضي نَحبَهُ وَمِنهُم مَن ينتَظِرُ وَ ما بَدَّلوا تَبديلًا...» در اينجا رجال مرد و زن ندارد. به نظرم خانم طالقاني در قامت يک لشکر بود؛ به اين معنا که نميتوانست يک لحظه بيکار بماند. بخشي از توان زيادش ارثي و ژنتيکي بود و از پدرش گرفته بود و بخشي هم نتيجه تربيت پدرش بود و در عين حال انگيزه بسيار هم داشت و فعاليت گستردهاي هم دنبال ميكرد. او در ادامه فعاليتش يک جمع امدادي را به نام «جام» شکل داده بود که «جمعيت امداد ملي» نامش بود. او از همان زلزله بوئين زهرا آموخته بود که به داد زلزلهزدگان و محرومان برسد و در اين تشکيلات هم مهندس صباغبان، صدر سيدجوادي، مهندس سحابي، معينفر و بنده نيز حضور داشتيم و با همکاري معلمان توانستيم در موقع زلزله بم، نيم ميلیون تومان در اختيار هر زلزلهزده بم قرار بدهيم که با آن پول وسايل اوليه را خريداري کنند. همچنين در اختيارشان لباس قرار ميگرفت. به هر تقدير، خانم اعظم طالقاني براي بسياري از زنان ايراني يک الگو بود، به دليل آنکه مدام در حال فعاليت سياسي و کمک به محرومان بود و خستگيناپذير به دنبال راهبازکردن براي زناني بود که بتوانند در آينده به مدارج بالاتر سياسي دست پيدا کنند. در اين روزها هم در جنوب ايران يک شرکت بستهبندي خرما براي خرماکاران راه انداخته بود که مردم بتوانند محصولات خود را بستهبندي کنند و در داخل و خارج از ايران بهراحتي بفروشند. اين کارها همچنان ادامه دارد چون او با راهاندازي يک مؤسسه ديگران را با ميراثي مواجه کرده که همچنان تداوم خواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.