اقامت 6 ماهه مد پاريس در نيويورک
گروه مد: موزه بنياد مُد و فناوري نيويورک نمايشگاهي با عنوان «پاريس، پايتخت مد» برگزار کرده است که از ماه سپتامبر به مدت شش ماه به کار خود ادامه ميدهد. يورونيوز فارسي به همين مناسبت نگاهي به تاريخ صنعت مد در فرانسه داشته و با دو تاريخنگار مد نيز در اين زمينه گفتوگو کرده است. با وجود کليشههاي کسالتباري که درباره مد فرانسه و پاريس بسيار شنيده ميشود، اين موضوع که اين شهر از قرن هجدهم به اينسو هويت خود را به عنوان پايتخت مد حفظ کرده، واقعيتي انکارنشدني است. هر چند گاهي اين عنوان انحصارا در اختيار پاريس بوده، گاهي هم با ديگر شهرها شريک شده است. چرا مد فرانسه سر زبانها افتاد «کريستوبال بالنسياگا» (Cristóbal Balenciaga)، طراح مشهور اسپانيايي، اندکي پس از شروع جنگ داخلي اسپانيا، ناگزير شد فروشگاههاي خود را در اسپانيا تعطيل کند و راهي فرانسه شود. او مدتي بعد در خيابان «ژرژ ۵» پاريس مزوني افتتاح کرد. بالنسياگا که در برش و دوخت مهارتي غريب داشت، استاد طراحان بسياري از جمله «اوبر دو ژيوانشي» بود. طرحهاي ساختارشکنانه او در سيلوئتِ لباس زنانه، الهامبخش بسياري از طراحان سده بيستم شد است تا جايي که کريستين ديور دربارهاش گفت: «او استاد همه ما بود». طراح اسپانيايي؛ استاد پيشگامان فرانسوي بالنسياگا خالق سيلوئتهاي مدرن بود، ژاکت بالنيشکل معروف او نمونه خوبي در اينباره است. او که خود کاتوليک بود، در طراحيهايش از رنگ سياه بسيار بهره ميبرد؛ رنگي که براي او کارکردي مذهبي داشت. بازتاب آثار او را ميتوان تا امروز و در مجموعه طراحان اخيرش نظير دمنا گواسيليا هم ديد. مجموعه بالنسياگا يکي از مهمترين مجموعههاي هفته اخير مد پاريس بود، روند تغيير و تکامل اين برند در طول سالها شبيه به روند تکاملي مد پاريس است؛ روندي که عناصر ذاتي در آن تغيير نميکنند اما ساير وجوه دائما در حال بهروزشدن هستند. نيويورک و نمايشگاه «پاريس شهر مد» البته پيوند پاريس و مد فقط مربوط به کليشههاي فرهنگي نيست، بلکه موضوعي تاريخي هم هست، بر اين اساس هم موزه انستيتوي مد و تکنولوژي شهر نيويورک از سپتامبر امسال به مدت شش ماه نمايشگاهي در اين شهر با عنوان «پاريس، پايتخت مد» برگزار کرده است. به لحاظ تاريخي، مد فرانسه با حمايت افراد بسياري رشد کرده است. براي بررسي سير تاريخي رشد مد در پاريس، يورونيوز فارسي با دو تاريخنگار مد و صاحب کتابفروشي ديکتات (Diktat) يعني «آنتوان بوشه» و «نيکلا مونتَين» درباره اين روند تاريخي گفتوگو کرده است. مد فرانسه، زاده دربار اين دو مورخ مد درباره تأثير حمايتهاي سياستمداران فرانسوي در صنعت مد اين کشور معتقدند از نظر تاريخي، مد فرانسه همواره با قدرت سياسي در ارتباط بوده و رهبري يا پشتيباني سياستمداران از عناصر اصلي پيشرفت مد فرانسه بوده است. پادشاهان فرانسوي همواره سعي کردهاند قواعد پوشش را به نحوي تنظيم کنند که مانع واردات از کشورهاي ديگر و حمايت از تجارت فرانسه شوند. لويي چهاردهم از هنرهاي تزیيني براي گسترش نفوذ فرانسه و افزايش قدرت اقتصادياش استفاده ميکرد. مد هم يکي از اين هنرها بود. در زمان سلطنت او، وزير اقتصاد او ژان باتيست كُلبر بهشدت از توليدكنندگان فرانسوي حمايت ميکرد. قدرت سلطنتي روي توليدات شيشه، بلور، چيني، توري، پارچه، روبان، ابريشم و... سرمايهگذاري يا به انواع مختلف از آنها حمايت ميكرد. اين امر باعث توليد ارزش افزوده محصولاتي شد که بعدها فرانسويها ميتوانستند آنها را به خارج صادر کنند، شرکتهاي حملونقل نيز براي واردکردن منابع اوليه و صادرکردن توليدات، توسعه يافتند. کُلبر با استخدام متخصصان خارجي نقش مهمي در توسعه صنايع دستي فرانسه داشت. تأثير چشمانداز خدمات کُلبر به حدي است که امروزه مزونهاي معتبر لوکس در يک انجمن به نام «کميته کُلبر» گرد هم ميآيند. اقدامات اوژني، همسر ناپلئون سوم، باعث شد مُد دربارِ فرانسه در دوران او اوج بگيرد، او در کمدش دو نوع لباس داشت؛ «لباس سياسي» و «لباس استراحت». منظور از لباسهاي سياسي آنهايي بودند که اقتصاد فرانسه را ترويج ميکردند، مانند لباسهايي که چارلز فردريک ورث، بنيانگذار «اوت کوتور» (Haute Couture)، با پارچههاي ساخت شهر ليون طراحي و توليد ميکرد. نساجي اين شهر در آن زمان به پشتيباني نیاز داشت و چارلز ورث يکي از اولين طراحاني بود که تصميم گرفت با برخي از توليدکنندگان نساجي ليون همکاري کند. بودجه ماهانه اوژني براي مد و دکوراسيون، به اندازه بودجه سالانه لوور براي خريد آثار هنري بود. رئيسجمهورهاي حامي مُد حمايت سياستمداران فرانسوي از مد در قرن بيستم هم ادامه داشت؛ از مصوبه تشکيل اتحاديه طراحان مد در مجلس ملي تا حمايتهاي والري ژيسکاردستن در دوران وزارتش از کريستين ديور. حتي رئيسجمهور چپگرايي چون فرانسوا ميتران براي مد اهميت خاصي قائل بود. بوشه و مونتين دراينباره اشاره ميکنند که در دهه ۱۹۸۰ در دوره رياستجمهوري فرانسوا ميتران مد بسيار گسترش يافت. ميتران سال ۱۹۸۴ در مراسم تقدير از طراحان در اليزه، از مُد به عنوان يکي از «بزرگترين هنرها» ياد کرد. او و وزير فرهنگ کابينهاش به سازماندهي هفته مد متمرکز پاريس كمك بسياري كردند. همچنين با پشتيباني فراوان اين دو موزه مد در سال ۱۹۸۶ افتتاح شد که امروز بخشي از موزه هنرهاي تزييني لوور است و همچنين مؤسسه مُد فرانسه نيز بنيانگذاري شد. پاريس از لحاظ تاريخي همواره با «اوت کوتور» که در آن، لباس بر قامت شخص دوخته ميشود، در ارتباط بوده است، شيوهاي که با گسترش لباسهاي «حاضرآماده»، خصوصا از دهه ۷۰ ميلادي و با ظهور صنعت «حاضرآماده» آمريکا و ايتاليا در خطر قرار گرفت. اين شهر امروز با تلفيق خلاقيت که قبلا منحصرا در اختيار اوت کوتور بود، با لباسهاي حاضرآماده لوکس مجددا جايگاه خود را به دست آورده است. پاريس به لطف جذابيت فرهنگياش، همواره افراد خلاق خارجي را نيز به خود جذب ميکرده، افرادي نظير طراحان ژاپني که از مفهوم «مد پاريسي» الهام ميگرفتند. بنابراين پاريس به استثناي دوران کوتاهي، پويايي مُد خود را حفظ کرده و شرکتهايي نظير Kering و LVMH که از دهه ۱۹۹۰ همراه با افزايش واسطهگري در مد شکل گرفتند، با قدرت جذب استعدادهاي خلاقانه به بازگرداندن پاريس به عرصه مُد بينالمللي کمک شاياني کردند. هرچند تکامل مُد فرانسه با حمايت گسترده سياستمداران رشد کرد، اما در اين مسير دلايل متعدد ديگري هم وجود داشت، از جمله دلايل فرهنگي. به گفته بوشه و مونيتن، مد فرانسه از ورساي سرچشمه گرفت، گرچه بيش از پوشاک و مد دربار، سبک زندگي آن ترويج ميشد. حتي پس از انقلاب کبير و پايان سلطنت در فرانسه، مد همچنان در پاريس با ايده خاصي از سبک زندگي پيوند داشت و به حيات خود ادامه داد. مد پاريس به ساختاري فرهنگي تبديل شد که نه تنها کارگران و شاغلان اين صنعت بلکه نويسندگان، نقاشان، بازيگران و مکانها را دربر ميگرفت. لوسين لِلونگ که در جنگ جهاني دوم «رئيس اتحاديه کوتور پاريس» بود، با ايده «مد؛ ساختار فرهنگي منحصر به پاريس»، يا «پاريس؛ زمين حاصلخيز مد» توانست با برنامه نازيها براي انتقال «اوت کوتور» و مد از پاريس به برلين مقابله کند. لِلونگ استدلال ميکرد که «کوتور» فقط در پاريس شدني است زيرا به يک اکوسيستم خاص متکي است که فقط در پاريس وجود دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.