|

بزرگ‌ترین تظاهرات مردمی عراق برگزار شد

بدون ترس در برابر بی‌عدالتی

صدها معترض روی سقف ساختمان بلند اما مخروبه‌ای ایستاده‌اند که روزگاری یکی از لوکس‌ترین مجتمع‌های بغداد به شمار می‌رفت اما پس از حمله سال 2003 آمریکا به عراق به ساختمانی زهواردررفته بدل شد. پرچم عراق را در دست دارند و سرود می‌خوانند. عده‌ای دیگر پاهایشان را بازیگوشانه از لبه‌های سقف آویزان کرده‌اند و با ریتم موسیقی تکان می‌دهند. منظره پایین این ساحتمان 14 طبقه که حالا به نماد اعتراضات تبدیل شده، بغداد است و هزاران معترض خشمگین. هزاران معترض عراقی روز جمعه راهی خیابان‌های بغداد شدند تا هم وعده‌های روز پنجشنبه رئیس‌جمهوری این کشور برای انتخابات زودهنگام را رد کنند و هم بار دیگر خواستار پایان نظام سهمیه‌ای این کشور شوند. برهم صالح، رئیس‌جمهوری عراق، گفته بود عادل عبدل المهدی موافقت کرده که اگر جایگزینی پیدا شود، استعفا دهد. براساس گزارش‌ها، تظاهرات روز جمعه بزرگ‌ترین اعتراض مردمی از آغاز اعتراضات در ماه گذشته بوده است. میدان تحریر بغداد و خیابان‌های اطراف این میدان مملو از معترضانی پرچم به دست بود که همچنان علیه دولت و نظام سیاسی عراق شعار می‌دادند. حضور نیروهای امنیتی هم مانند یک ماه گذشته پررنگ بود و پلیس بغداد انتهای دو پل منتهی به منطقه سبز را مسدود کرده بود تا مانع از هجوم معترضان به این منطقه حساس شود، منطقه‌ای که بسیاری از ساختمان‌های دولتی و سفارتخانه‌های کشورهای خارجی در آن قرار دارد و از سال 2003 به این سو با وجود تمهیدات امنیتی فراوان، چندین‌بار مورد حمله معترضان عراقی قرار گرفته است. عراقی‌های معترض به فساد گسترده و نظام‌مند، بی‌کاری فراگیر و خدمات عمومی ضعیف، خواستار تغییری واقعی در نظام سیاسی عراق‌‌اند. براساس برخی گزارش‌ها برخی از معترضان هم‌اکنون خواهان تغییر نظام پارلمانی به نظام ریاستی‌اند. نظام پارلمانی در عراق براساس قانون اساسی مصوب سال ۲۰۰۵ ایجاد شده است. قبل از آن در سال ۱۹۵۸ نظام ریاستی جایگزین نظام سلطنتی شد. عراقی‌ها روز گذشته (شنبه) هم به تظاهرات خود ادامه دادند. آن‌طورکه الجزیره گزارش داده، معترضان با آتش‌زدن تایر و ایجاد بلوک‌های سیمانی راه‌های اطراف بندر ام قصر در جنوب شهر بصره را مسدود کردند. این امر پاسخی بود به حمله شب پیش نیروهای امنیتی به تحصن معترضان در این منطقه. عملیات‌ها در این بندر که محل واردات گندم، سبزیجات، روغن و شکر است از روز چهارشنبه متوقف شده و بیم آن می‌رود که در صورت ادامه این روند، این اقلام با افزایش قیمت مواجه شوند. معترضان خشمگین و سرخورده می‌گویند درآمد این بندر نصیب شهر آنها نمی‌شود و شهروندان این منطقه همچنان در فقر به سر می‌برند و با امکانات ضعیف ابتدایی زندگی می‌کنند. براساس گزارش‌ها در تظاهرات روز جمعه و در پی شلیک گاز اشک‌آور و گلوله‌های پلاستیکی از سوی نیروهای امنیتی، حدود پنج نفر کشته و دست‌کم 350 نفر نیز زخمی شدند. زنی که اولین قربانی تظاهرات روز جمعه بود، از ناحیه سر مورد اصابت کپسول گاز اشک‌آور قرار گرفته بود. آ‌ن‌طورکه دیده‌بان حقوق بشر گزارش داده، نیروهای امنیتی عراق از گاز اشک‌آور نه برای متفرق‌کردن معترضان بلکه به‌عنوان سلاحی برای کشتار آنها استفاده می‌کنند؛ ازهمین‌رو در اعتراضات روزهای پنجشنبه و جمعه برخی از معترضان مانند معترضان هنگ‌کنگی با کلاه ایمنی به خیابان آمده بودند. از آغاز اعتراضات مردمی عراق از حدود یک ماه پیش تاکنون، بسیاری از معترضان به‌دلیل اصابت کپسول گاز اشک‌آور به سر و صورتشان آسیب دیده‌اند. این در حالی است که در مجموع بیش از 250 نفر کشته و حدود 10 هزار نفر نیز زخمی شده‌اند. به باور بسیاری از تحلیلگران، اعتراضات یک ماه گذشته عراق دست‌کم به‌دلیل عدم وابستگی معترضان به هیچ حزب و گروه سیاسی، در تاریخ این کشور بی‌سابقه بوده است. یکی از معترضان 55ساله در بغداد می‌گوید: «هیچ‌کس نماینده مردم ما نیست. ما می‌خواهیم کشورمان را پس بگیریم». این معترض با اشاره به سال مداخله نظامی آمریکا در عراق که به سقوط صدام حسین، دیکتاتور سابق این کشور، منجر شد، گفت: «همه شما دزدید. از سال 2003 تاکنون چه کاری انجام داده‌اید؟». از زمان مداخله نظامی آمریکا در عراق، قدرت در نظام حکومتی عراق بین شیعه، سنی و کردها تقسیم شده است. این نظام سهمیه‌ای گرچه برای خلاصی از اختلاف‌های قومی و مذهبی تأسیس شد اما خود به فساد اداری در عراق دامن زد. گروه‌های مختلف در عراق و کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای آنها هرکدام به‌دنبال منافع خود در عراق‌اند و هر گروه و حزبی که به قدرت برسد نمی‌تواند بدون ارائه سهم این گروه‌ها به کار خود ادامه دهد؛ ازهمین‌رو برخی بر این باورند که حتی با رفتن عادل عبدالمهدی، رئیس‌جمهوری عراق هم دردی از مشکلات عراق و مردم این کشور دوا نمی‌شود مگر آنکه تغییری بنیادین در نظام سیاسی عراق ایجاد شود که به نظر می‌رسد چنین امری به‌آسانی و بدون دادن هزینه‌های بسیار ممکن نخواهد بود. یکی از معترضان می‌گوید: «در دوره صدام یک ستمگر بود و حالا هزار ستمگر». معترضان همچنین به دخالت کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در امور عراق اعتراض دارند. یک دانشجوی ساکن عراق هم در گفت‌و‌گوی تلفنی با گاردین درباره فضای این روزهای اعتراضات می‌گوید: «می‌توان گفت عامل ترس در میان معترضان از بین رفته است. می‌توانید این موضوع را اینجا در چشم‌های معترضان ببینید». در بیش از یک دهه و نیم گذشته عراق با جنگ داخلی، آشوب، فساد و مشکلات اقتصادی بی‌شماری دست‌و‌پنجه نرم کرده است. گرچه عراق دومین تولیدکننده نفت خام عضو سازمان اوپک به شمار می‌رود، ولی از هر پنج عراقی یک نفر زیر خط فقر زندگی می‌کند و درصد بی‌کاری جوانان نیز به 25 درصد رسیده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.