جرم آدمربایی و آنچه باید بدانیم
محمدصادق امانی. وکیل پایه یک دادگستری
در سالهای اخیر شاهد موارد بیشماری بودهایم که افرادی بدون توجه به عواقب رفتار خویش و با این تصور که میتوانند بدون مراجعه به محاکم قضائی و طیکردن مراحل قانونی به حقوق خود دست یابند، مرتکب رفتاری شدهاند که مجازاتی شدید در پی دارد؛ برای مثال جرم آدمربایی. عامه مردم با این اصطلاح آشنایی دارند و تصور غالبی که از نحوه ارتکاب این جرم وجود دارد، اینگونه است که شخصی، دیگری را با توسل به زور و خشونت سوار بر وسیله نقلیه میکند و متواری شود. اما تعریفی که قانونگذار در ماده 621 قانون مجازات اسلامی ارائه کرده، جامعتر و متفاوتتر از باور عمومی درباره چگونگی بهقوعپیوستن این جرم است.
بنا بر تعریف، مقنن در ماده ذکرشده هر گونه ربایش و مخفیکردن انسان زنده با هر انگیزهای را موجب تحقق این جرم و محکومیت مرتکب به پنج تا 15 سال حبس دانسته است و در صورتی که آدمربایی با وسیله نقلیه ارتکاب یابد و یا بزهدیده کمتر از 15 سال سن داشته باشد و یا در حین ارتکاب این جرم، آسیب جسمی یا حیثیتی بر مجنیعلیه وارد شود، مرتکب به حداکثر مجازات محکوم خواهد شد. به دلیل جهل به موضوع و عدم آگاهی از مجرمانهبودن چنین رفتاری، پروندههای کثیری در شعب کیفری محاکم قضائی در سرتاسر کشور مطرح بوده که منجر به محکومیت مرتکب و حبسهای طولانیمدت شده است. طلبکاری که کاسه صبر وی لبریز شده است، برای دریافت مطالبات خود از بدهکار بدحسابی که هیچ سند و مدرکی دال بر بدهکاربودن او در دست ندارد، با قهر و غلبه او را سوار خودروی شخصی میکند و او را به مکانی خلوت میبرد و نوشتهای مبنی بر اشتغال ذمه بدهکار از او میگیرد یا زوج، در حالی که زوجه حاضر به ادامه زندگی با وی نیست، به محل اقامتگاه فعلی زوجه رفته و وی را بهزور سوار خودرو میکند و به منزل مشترک میبرد در حالی که حتی ناشزهبودن زن و عدم استحقاق وی به نفقه نیز نمیتواند مجوز این عمل باشد. دعوت بدهکار به یک باغ خلوت و بستن در روی وی و تهدید او مبنی بر اینکه تا بدهی خود را پرداخت نکند حاضر به آزادی وی نیست. یا پسری که به بهانه راضیکردن پدر دختر مورد علاقه خویش برای ازدواج، دختر را به محلی کشانده و با بستن در روی او، آزادی وی را موکول به رضایت پدرش به ازدواج میکند، همچنین شخصی که فاقد فرزند بوده، برای مدت یک روز فرزند خردسال همسایه را بدون اجازه آنها و به صورت مخفیانه به منزل خود میآورد. در طول روز شاید مثالهای مذکور و موارد مشابه بسیاری را بشنویم که اگر منتهی به اعلام شکایت بزهدیده و تعقیب قضائی و النهایه صدور حکم شوند، مصداق بارز جرم آدمربایی بوده و زندگی شخص را از مسیر منحرف کرده و آیندهای گنگ و نامعلوم را برای وی رقم میزند. به عنوان یک شهروند و فراتر از آن، به عنوان انسانی که در جامعه و در کنار سایر افراد، زندگی میکنیم، شایسته است از قانون و مصادیق جرائمی که ارتکاب به هر یک از آنها ممکن است حیات ما را به ورطه نابودی بکشاند، آگاه باشیم و درصورت مشاهده افرادی که از روی جهل و ناتوانی در کنترل خشم تصمیم به انجام عملی میگیرند که رفتاری مجرمانه محسوب میشود و مجازاتی شدید را در پی دارد، آگاه کنیم. هر گونه اقدام خودسرانه و قانونگریزی، حتی در مقام احقاق حق، میتواند عواقب جبرانناپذیری در پی داشته باشد و زمان که گنجی ارزشمند در زندگی است و همچنین هزینه بسیاری صرف رهایی از عواقب یک رفتار مجرمانه میشود. چه بسا متهمان یا محکومان جرم آدمربایی، در نهایت با تحمل هزینههای گزاف ناچار به اخذ رضایت از شاکی میشوند در حالی که میتوانستند قبل از انجام هر گونه اقدامی، با مراجعه به محاکم نسبت به وصول مطالبات و احقاق حقوق خود اقدام کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.