تلويزيون ميتوانست به حل مشكل كمك كند
دکتر اعظم راودراد- استاد ارتباطات
قسمت اول این یادداشت در شماره دیروز روزنامه به چاپ رسیده و قسمت دوم این مطلب را در ادامه میخوانید.
ايدز هم بيمارياي است شبيه بسياري از بيماريهاي ديگر. اما چهره هيولايي كه متأسفانه در فرهنگ جامعه ما از آن ساخته شده است (شايد زماني كه آن را به كشورهاي غربي نسبت ميداديم و براي انتقاد از غرب به اين نگاه دامن زديم)، بايد با آموزش و آگاهي تغيير كند. تلويزيون چندي پيش با پخش سريال «پريا» به بُعد آموزشي ايدز پرداخت که در آن بيآنکه بخواهد زندگي با فردي مبتلا به اين بيماري را وحشتناک نشان دهد، به مخاطب آگاهي ميداد. در اين سريال با وجود ايدز و درگيرشدن قهرمان داستان با آن، نشان داده ميشد كه آدمها ميتوانند در عين بيماربودن با ديگران زندگي كنند و راههاي حفظ سلامت اطرافيان را هم نشان ميداد. اگرچه سريال مؤثري در اين زمينه بود، ولي نكته اينجاست كه تنها با يک سريال نميشود به آموزش مردم دراينباره پرداخت. تلويزيون ميبايست همزمان و در ادامه، در لابهلاي برنامههاي فرهنگي، سياسي، اقتصادي و ورزشي خود، روشهاي مقتضي موضوعات و مسائل حاد و مهمي مانند ايدز را تحت پوشش قرار دهد تا اثرات آگاهيبخشي آن در درازمدت روشن شود. در اين صورت ميشد انتظار داشت كه مردم با آن به شيوه درستتري رفتار كنند. چنين حرکتي نيازمند برنامهريزي است و بايد برنامههاي مختلفي در طول زمان به بيماريهايي مانند ايدز و ساير بيماريهاي خاص بپردازند. سريال پريا يک کار خوب بود، اما مانند برقي بود كه در يك لحظه ميزند و اطراف را روشن ميكند، ولي به زودي خاموش ميشود. درحاليكه تداوم برنامههايی در زمینه اين موضوعات ميتواند اين روشنايي را روزبهروز بيشتر كند. اگر موضوع ايدز بارها در مباحث مختلف تشريح شده بود، باعث ميشد عدم آگاهي اهالي يک روستا و شهر کوچک آنان را در برابر چنين رخدادي اينگونه عصباني نکند و ماجرا به چنين چیزی منجر نشود. متأسفانه در روزگار ما تلويزيون و نيز مسئولان جامعه، با هر مسئله کوچک و بزرگي برخورد سياسي و آن را از حالت طبيعي خود خارج ميكنند. تلويزيون با اين نوع موضعگيريهاي سياسي نميتواند ابعاد اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي مسائل را به خوبي درك و بيان كند. حتي در مطرحکردن مسائل سلامتي و بهداشت مرتبط با جان انسانها از رويكرد سياسيكردن خود دست برنميدارد. اينگونه برخوردها مردم را ناراحت و عصباني ميکند، زيرا آنهایی كه در فضاي واقعي بهوجودآمده حضور دارند به چشم خود ميبينند اتفاقات ديگري افتاده كه تلويزيون به آنها نميپردازد. تلويزيون با يكسويهنگريهايش عملا فضا را مشوش ميکند. اين نوع عملکردها آگاهيبخش نيست، درحاليکه با بيان درست و جداکردن سره از ناسره بايد مخاطب را آگاه کرد که به تدريج مخاطب به لحاظ سواد رسانهاي پرورش يابد و بتواند در برابر مسائل مختلف انتخاب درستي را انجام دهد. تلويزيون يک رسانه رسمي و پايگاه است و بايد به حل مشکلات کمک کند، نهاينكه به آن دامن بزند! الان زماني است كه لازم است فضا آرام شود تا همه بتوانند به دنبال راههاي حل مسئله سلامت و تندرستي كه در روستای چنار محمودی پيش آمده باشند. درحاليكه ميبينيم تلويزيون كه ميتواند با استفاده از ارتباطات، به بحران و حوادث، جهت درستتري بدهد و شرايط را بهتر كند هم به دنبال دفاع از خود است و آنطور عمل نميکند که در حد قابلقبول باشد. هدف عمده، حل مشکل مردم است و اين كار تنها با هماهنگي ميان نهادهاي ذيربط، شامل تلويزيون و ساير رسانههاي رسمي جامعه ممكن ميشود كه بتوانند با تمركز به مسئله فکر کنند و با همانديشي بهترين راهحل را پيدا کنند. از طرف ديگر در مسئله ايدز بهوجودآمده در لردگان هر مسئولي به دنبال دفاع از خود بوده، بيآنکه به دنبال مهار يا حل مسئله باشد يا به مردم آگاهي بدهد که نگرانيشان کم شود و به حل مسئله اميدوار شوند. آنها اغلب به دفاع از خود در برابر اتهامات ميپردازند، درحاليكه وظيفهشان حل مسائل جامعه است و به همين دليل مسئوليت پذيرفتهاند. آنها قرار است مشكلات را حل کنند نهاينکه خودشان هم بخشي از مشکل باشند، بهنحويكه مسئولان مختلف به دنبال محكومكردن همديگر باشند. اين واقعه ميتواند درسي باشد براي مسئولان و رسانه ملي كه بدانند علاج واقعه را قبل از وقوع بايد كرد. اين كار تنها با آگاهيبخشي بهموقع در مورد مسائل مختلف به صورت همهجانبه و با پوششدادن درست ديدگاههاي مختلف موجود ممكن است. تنها در اين صورت است كه رسانه ملي خواهد توانست با استفاده از پشتوانه اعتماد مخاطب، در مواقع بحراني مانند اتفاقات پيشآمده در روستاي لردگان، نقش رسانهاي خود را به درستي ايفا كند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.