زندگي بين دو مرز
مریم رحمانیان
فروغ معتقد بود كه زير اين آسمان كبود انسان با هيچچيز تازهاي برخورد نميكند و مطمئن بود كه براي روح عاصي و سرگردان او در «هيچ گوشه دنيا» پناهگاه و آرامشي وجود ندارد. براي پرويز نوشته بود که ميخواهد زندگياش بگذرد که زندگي ميكند براي اينکه زودتر اين بار را به مقصد برساند و نه براي اينكه زندگي را دوست دارد. عاشق فروغ بودم و به کلماتش ايمان داشتم. در روزهاي 20 سالگيام باور نداشتم که بشود تکهاي از خاک کشوري را پيدا کرد و زير آن، طوري زنده بود که بشود اسمش را گذاشت زندگي. و بعد؛ روز دوم فروردينماه، در روزهاي اوج انکار وجود اتفاقي به نام معجزه، در نقطهاي از جهان که متعلق به هيچ کشوري نبود، ميان مرز زامبيا و زيمبابوه، از ارتفاع 110متري پريدم. دقيقا از همان لحظه، تمام موجوديتم به دو قسمت تقسيم شد. من نميدانم اگر فروغ هم دور خودش طنابي ميبست و زير آبيترين آسمان دنيا، از پلي که روي درهاي عميق نصب شده بود، خودش را به سمت آبهاي خروشان پايين پل پرت ميکرد، آيا نظرش عوض ميشد؟ آيا همانقدر که من پس از پريدن از پل با هسته زندگي پيوند خوردم، به زندگي متصل ميشد؟ هيچ حدسي نميتوانم بزنم. من ديگر عادت کرده بودم که هر چندوقت يکبار رؤياي پرواز را لابهلاي خوابهاي تکراريام داشته باشم. اما هيچوقت به حس بعد از بيدارشدن از اين شيرينترين رؤيا، عادت نکردم. به آن يأسي که در ناتوانيام سرچشمه دارد. يأس از عدم توانايي سرخوردن روي مولکولهاي هوا و چرخزدن لابهلاي ابرها. دلم صراحي بود لبريز آرزومندي؛ سرشار از استيصال براي واقعيکردن اين رؤيا. جايي به نقل از برتولوچي خوانده بودم که معتقد بود در رؤياها همانند سينما يا در سينما همانند رؤياها، ما آزادي زيادي براي تداعيهاي آزادانه داريم. شايد نقطه بيمکان ميان دو مرز، رؤياي من بود. سينماي من بود. دو مرد به سياهي شبهاي تهران، وظيفه آمادهکردن من براي پرش را برعهده داشتند. انگليسي رواني حرف ميزدند و پر از انرژي و سرخوشي بودند و مدام شوخي ميکردند. من را روي صندلي نشاندند و پتويي را دور مچ پايم بستند و در جواب من که پرسيده بودم آيا تا به حال کسي در اينجا مرده، گفتند تا به حال هيچکس زنده به بالا برنگشته است. تمام رگ و پيام در ارتعاشي مدام بود. طنابهايي را به مچ پايم، روي پتو وصل کردند و چيزي شبيه کمربند را دور کمرم پيچيدند. از همه بدنم طناب آويزان بود، اما همه اينها هيچ حس اطميناني در من بيدار نميکرد. مرگآگاهي، اين موهبت يا شايد نفريني که در تمام انسانها به وديعه گذاشته شده، آدرنالين را توي تمام رگهايم تزريق کرد. گفتند از روي صندلي بلند شوم. قبل از بلندشدن توي چشمهايشان نگاه کردم و به تمام مقدسات قسمشان دادم که تا وقتي آمادگياش را پيدا نکردهام، من را مجبور به پريدن نکنند. قول دادند. از جا بلند شدم و پنگوئنوار به سمت لبه پل حرکت کردم. همين که پايين را ديدم، يک صداي کليک ظريف توي مغزم بلند شد. تازه انگار برايم جا افتاد که دارم دست به چه کاري ميزنم. بياييد قبول کنيم براي آدمي که تنها هيجان زندگياش قبل از اين کار، غيبتکردن از کلاس دانشگاه بوده، چنين کاري درنورديدن مرزهاي جنون است. سهبار گفتم صبر کنيد. يکي از آن مردان، سرش را کنار گوشم آورد، با سردترين لحن ممکن، انگار که فرشته مرگ، آرام گفت: ولي مريم! ديگر زماني براي صبرکردن نمانده! و بعد، مثل آن صحنه از شيرشاه؛ طوري که اسکار، موفاسا را به پايين پرت کرد، مرا هل داد. حتي نميخواهم بيهوده سعي کنم که با کلمات، توضيح دهم که حسم در آن دقايق چطور بود. امکان چنين چيزي وجود ندارد. نميتوانم توصيف کنم که وقتي که از پا آويزان بودم و مثل پاندول ساعت تکان ميخوردم و سرم پر از خون بود، چه حسي داشتم. معلق بودم بين آب خروشان رودخانه، آسمان بينهايت آبي و کوههاي سبز و پر از گياه. لابد جداشدن از زندان بدن بايد چنين حسي داشته باشد. ديوانه شده بودم. تا وقتي که کسي با طنابي پايين بيايد و من را به خودش وصل کند و بالا بکشد ميخنديدم. از من با تعجب پرسيد که حالم چطور است. گفتم عالي. و سهبار ديگر گفتم عالي. من را به طناب خودش متصل کرد و کسي ما را بالا کشيد تا راهروي زير پل. پلههايي را نشانم دادند و گفتند بايد از آن بالا بروم. روي پاهايم بند نبودم. انگار که سماع کرده باشم. روي پلهها، يک ميمون کوچک نشسته بود. انگار که تحتتأثير افيون بودم، به او سلام کردم. در جوابم چيزي زمزمه کرد. خوب است که زبان حيوانات نميدانم، به نظرم لحن مؤدبي نداشت. البته حالا که نشستهام در تهران و اينها را مينويسم، مطمئن نيستم که هيچکدام از اينها اتفاق افتاده باشد. همه اينها را گفتم که آخرش بگويم انگار درست فکر کرده بودم. هيچ کشوري نبود که بتوانم در آن زندگي کنم. من نيازمندم به زندگي در خاکي که در تصاحب هيچ بنيبشري نيست. من عميقا به يک لامکان نيازمندم. به زندگي بين دو مرز.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.