ایران برنده نهایی جنگ خاورمیانه
مترجم: مونس نظری: ترکیب موشکهای کروز و هواپیماهای بدون سرنشین که در ۱۴ سپتامبر به قلب صنعت نفت عربستان سعودی اصابت کرد، نشانگر تهاجمی عظیم علیه پارادایم غالب جهانی بود. این حملات تأکیدیاند بر تغییرات اساسی جهان؛ چراکه چین، روسیه و قدرتهای منطقهای مانند ایران، بهدنبال ازمیانبردن هژمونی نظامی ایالات متحدهاند. این تغییرات در هیچ کجا به آن آشکاری که در خاورمیانه نمود پیدا کرده، ایجاد نشده است. خاورمیانه محلی است که در آن عدم انسجام سیاست خارجی دولت ترامپ، تمامقد خود را به رخ میکشد. هرچند، این تغییرات سریع میتوانند نشاندهنده مداخلات گسترده آمریکا در منطقه باشند و برای این کشور فرصتی فراهم کنند تا خود را از بند تنازعات منطقهای رهانیده و نیروهای محلی را به همکاری وادار کند. در طول یکدههونیم گذشته، جنگهای واشنگتن و متحدانش علیه ایران همگی ناموفق بودهاند. تنش میان حزبالله و اسرائیل در سال ۲۰۰۶ به نبردی خونین انجامید. نفوذ ایران در عراق دیگر تثبیتشده است. ایران و متحدانش در جنگ داخلی سوریه پیروز شدهاند. به همین ترتیب، «فشارهای حداکثری» دولت ترامپ هم نتوانسته ایران را به زانو دربیاورد. آنچه بهوضوح معلوم است اینکه دولت ایالاتمتحده نه عزم سیاسی لازم و نه توانایی اقدام نظامی طولانیمدت در خاورمیانه را دارد. دونالد ترامپ بهوضوح اعلام کرده که هدفش کاهش ردپای نظامی ایالاتمتحده در سوریه و افغانستان است. علاوه بر این، با وجودی که ترامپ به تعداد نیروهای نظامی آمریکایی در محدوده خلیج فارس افزوده است، زورگویی و تکرویاش، برداشتها را نسبت به ایالاتمتحده، به عنوان شریکی قابل اعتماد تغییر داده و بازتاب جهانیای که درپی داشته، شناخت ترامپ به عنوان فردی فاقد ابتکارات اقتصادی و امنیتی است. در زمانی که ترامپ کماکان به رویکرد تکرو و سازشناپذیر خود متکی است، سایر کشورهای جهان تمایل خود را بر نظمی مبتنیبر قواعد و تمهیدات چندجانبهگرایانه نشان دادهاند که نمونههایش را میتوان تلاش برای نجات توافق هستهای سال ۲۰۱۵ و ظهور مؤسساتی جدید نظیر بانک سرمایهگذاری زیربنایی آسیا برشمرد. در خاورمیانه، دیگر میان ایالاتمتحده و متحدان اصلی اروپایی و منطقهای دیگرش، دیدگاه منسجم و مشترکی وجود ندارد که این نهتنها در رویکرد فاجعهبار خروج نیروهای نظامی ترامپ از سوریه، بلکه تلاشش در خنثیسازی توافق هستهای با ایران نیز مشهود است. هر دوی اینها، انسجام واشنگتن و متحدان اروپاییاش را بر هم زد. وقوع حوادثی که در آنها آمریکا، ایران را مقصر تمامیشان میدانست، حمله به بندر فجیره اماراتمتحده عربی در 12 می، سقوط هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی در 20 ژوئن یا حمله ماه سپتامبر به بقیق و تأسیسات نفتی خوریس در عربستان سعودی و عدم تمایل آمریکا به پاسخگویی نظامی، باعث شده کشورهای حوزه خلیجفارس اطمینانشان را به این کشور از دست بدهند. ائتلاف کشورهای عربی و اسرائیل که ترامپ علیه ایران بسیج کرده بود، اکنون نشانههایی جدی از ایجاد پراکندگی و تشتت از خود بروز میدهد. در حینی که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دارد برای حیات سیاسیاش میجنگد، متحدان سعودی و اماراتی ترامپ ممکن است به این باور برسند که تعامل با ایران برای خنثیکردن تنشهای منطقهای و یافتن راهکارهای سیاسی برای بسیاری از بحرانهای خاورمیانه، لازم و ضروری است. دلیلش این است که پیشبینی آینده برای کشورهای حوزه خلیجفارس کار سختی نیست: ایالاتمتحده در حال خروج از خاورمیانه است. آنها مدتهاست از اینکه چتر حمایتی آمریکا را از دست بدهند، میترسند. ریشه تمام اینها، خشمشان علیه دیپلماسی رئیسجمهور پیشین، باراک اوباما، مقابل ایران است. با این حال بعد از تحریک ترامپ علیه ایران و امتناع او از استقرار نیروهای نظامی پس از حملاتی که ذکرشان رفت، باعث شد در راهبردهای امنیتی خود بازبینی مجدد انجام دهند. در حال حاضر اماراتمتحده به یکتوافقنامه جدید نظامی با ایران دست پیدا کرده و طبق گزارشها، یکی از مقامات ارشد برای بهبود روابط به تهران اعزام شده است. حتی عربستان سعودی، پیشتاز جبهه ضدایرانی، تمایل خود را برای پایانبخشیدن به جنگ یمن نشان داده است. در حقیقت برای آمریکا خیلی مفهومی ندارد که بار هزینههای تأمین امنیت خلیجفارس را متحمل شود. در مطالعهای در سال 2010، راجر استرن، جغرافیدان اقتصادی دانشگاه پرینستون، دریافت که بین سالهای 1976 تا 2007، ایالاتمتحده 6.8 تریلیون دلار برای حفاظت از جریانهای نفتی در خلیجفارس هزینه کرده است. به اشتراکگذاری بار امنیتی در خلیجفارس، ضمن تقویت صلح و ثبات در منطقه، به نفع خود ایالاتمتحده است. پاسخ سادهای برای چالشهایی که ایالاتمتحده در خاورمیانه با آنها روبهروست وجود ندارد. مصاحبه قاسم سلیمانی روشن کرد که راهحلهای نظامی راهکارهای بادوامی نیستند و فقط باعث گیرافتادن بیشتر نیروهای آمریکایی در منطقه شده و به دشمنان این کشور قدرت بیشتری میبخشند. ساختار امنیتی حاشیه خلیجفارس، خود سندی است دال بر اینکه راهحل کاهش تنشها، گفتوگوست و نه رویارویی. ناآرامیهای بومی خاورمیانه، نهایتا به راهحلهای منطقهای نیاز دارد و ایالات متحده باید بهدنبال تقویت پتانسیلهای اینچنینی باشد. منبع: Foreign Policy
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.