تحقق اهداف طرح اقدام ملی مسکن در گرو بازنگری در شیوه ساخت
محمد عنایتینجفآبادی : ایرادهای مطرحشده از سوی نمایندگان مجلس و کارشناسان حوزه مسکن و همچنین اعتراضات انبوهسازان نسبت به شیوه ساخت مسکن مشارکتی، وزارت راه را مکلف میکند با تجدید نظر در شیوه تولید انبوه مسکن طرح اقدام ملی، استفاده از راهکارهای موفق نظیر شیوههای پیمانکاری را در دستور کار خود قرار دهد. محمد اسلامی پس از بهدستآوردن کرسی وزارت راه و شهرسازی، اهمیت ساخت مسکن را جدی تلقی کرده و رویکردهای تولید انبوه مسکن برای اقشار هدف و کمدرآمد جامعه را در دستور کار قرار داد. در این راستا وزیر جدید راه و شهرسازی با معرفی طرح اقدام ملی مسکن، صحبت از ساخت 400 هزار واحد مسکونی به میان آورد. بر اساس جزئیات اعلامی طرح اقدام ملی، مقرر شد واحدهای مسکونی در این طرح به شیوه مسکن مشارکتی ساخته شود، در این شیوه تولید انبوه مسکن، وزارت راه و شهرسازی زمینه شراکت با انبوهساز را فراهم میکند، آورده انبوهساز برای ورود به شراکت با وزارت راه، تأمین هزینه و انجام عملیات ساخت خواهد بود. از طرفی وزارت راه و شهرسازی نیز نسبت به تأمین زمین از محل زمینهای دولتی اقدام کرده و قرارداد مشارکت با حضور وزارت راه و انبوهساز تکمیل میشود. در نهایت، پس از تکمیل فرایند ساخت واحدهای مسکونی، هر یک از طرفین قرارداد مشارکت، به نسبت آورده اولیه خود در پروژه، مالک بخشی از واحدهای ساختهشده خواهند شد. نمایندگان مجلس شیوه مسکن مشارکتی را مناسب طرح اقدام ملی نمیدانند پس از اعلام جزئیات طرح اقدام ملی، انتقادات فراوانی از سوی نمایندگان مجلس و کارشناسان حوزه مسکن نسبت به این طرح، مطرح شد. اکثر این انتقادات، شیوه ساخت مشارکتی را هدف قرار داده بود. در این راستا علیاکبر کریمی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، نیز در بیان اینکه راهکار ساخت مسکن به شیوه مشارکتی ایرادات فراوانی را متوجه طرح اقدام ملی میکند، گفت: «دادن زمین به انبوهساز و ساخت مسکن به شکل مشارکتی، موجب میشود هیچ نظارتی بر قیمت عرضه و مدتزمان ساخت وجود نداشته باشد». یکی از اساسیترین انتقادات واردشده به شیوه مسکن مشارکتی، نرسیدن واحدهای مسکونی ساختهشده به دست جامعه هدف است. در حقیقت این ایراد وزارت راه را از هدف اصلی تولید انبوه مسکن، یعنی صاحبخانهکردن اقشار کمدرآمد، دور میکند. در اینباره مجید کیانپور، عضو کمیسیون عمران مجلس، نیز ضمن بیان اینکه طرحهای تولید انبوه مسکن، باید به نحوی مدیریت شود تا واحد مسکونی با قیمت مناسب به دست جامعه هدف و کمدرآمدها برسد، گفت: «در مسکن مشارکتی نحوه قیمتگذاری در بهترین حالت بر مبنای قیمت روز و قیمتی است که انبوهساز تعیین میکند. در نتیجه مسکن با قیمت مناسب در اختیار متقاضی قرار نخواهد گرفت». هادی بهادری، نایبرئیس کمیسیون عمران، نیز در بیان دیگر ایرادات وارده نسبت به طرح اقدام ملی، افزود: «توزیع ساخت مسکن در طرح اقدام ملی نامناسب است. در حقیقت مشخص نیست آیا 200 هزارواحدی که قرار است به شیوه مشارکتی در شهرهای جدید ساخته شود، چه تناسبی با تقاضای مسکن در این شهرها دارد». علاوه بر ایرادات مطرحشده، کارشناسان حوزه مسکن، طولانیشدن روند ساخت و ایجاد فضای سوداگری را از دیگر ایرادات اساسی شیوه اتخاذی وزارت راه و شهرسازی برشمردند. اعتراض انبوهسازان به قراردادهای مشارکتی طرح اقدام ملی متولیان مسکن مستقر در وزارت راه و شهرسازی، به منظور پاسخ به انتقادات مطرحشده نسبت به شیوه ساخت مشارکتی، بیان کردند قراردادهای مشارکتی، منعقدشده در طرح اقدام ملی، بسیار محکم است و همه ایرادات مطرحشده نمایندگان و کارشناسان در نحوه انعقاد قراردادها لحاظ شده است. سفت و سختی این قراردادها به حدی بود که پس از بیان جزئیات قراردادهای مشارکتی، کانون سراسری انبوهسازان، 42 ایراد اساسی نسبت به شیوه مشارکتی ساخت مسکن را در قالب نامهای به وزارت راه رساندند. در اینباره فرشید پورحاجت، دبیر کانون سراسری انبوهسازان، در بیان اعتراض انبوهسازان نسبت به شیوه مسکن مشارکتی، گفت: «درباره پروژههای طرح اقدام ملی که عنوان میشود، باید بگویم ما یعنی کانون انبوهسازان فقط یک جلسه با سازمان ملی زمین و مسکن داشتهایم. این جلسه نیز برای رونمایی از این طرح بود که در همان جلسه همه متولیان صنعت ساختوساز مسکن اعم از جامعه مهندسان مشاور، پیمانکاران، انبوهسازان و... مراتب اعتراض خود را نبست به طرح مذکور اعلام کردند». دبیر کانون سراسری انبوهسازان، با اشاره به اینکه قرارداد مشارکتی طرح ملی مسکن با نگاه دولتی تنظیم شده است، تصریح کرد: «وزارت راه و شهرسازی از صفر تا صد طرح اعمال نظر میکند و میتواند قرارداد را یکطرفه فسق کند، پس در این بین امنیت سرمایه انبوهساز چه میشود؟». طرح اقدام ملی، نیازمند بازنگری در شیوه ساخت اعتراضات انبوهسازان بخش خصوص نشان میدهد راهکار وزارت راه و شهرسازی برای رفع ایرادات مطرحشده از سوی نمایندگان و کارشناسان مسکن، راهکار صحیحی تلقی نمیشود. در حقیقت وزارت راه برای حل این معضل با گرهای کور و پیچیده مواجه شده است. به نظر میرسد گشودن این گره کور نیازمند تجدید نظر جدی مسئولان وزارت راه در شیوه ساخت طرح اقدام ملی است. در واقع این وزارتخانه باید، شیوههای موفق تولید انبوه مسکن، نظیر شیوه پیمانکاربودن انبوهسازان را جایگزین شیوه مشارکتی کرده و به بهترین نحو ممکن، به اهداف خود در طرح اقدام ملی جامه عمل بپوشاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.