مروري بر نمايندگان شاخص مجلس اول
4 زن در ميان بزرگان
علي شاملو: اين روزها نام مجلس اول زياد به گوش ميرسد؛ حسن روحاني که رياست دولت را برعهده دارد و خود نيز از نمايندگان مجلس اول بوده، چنديپيش در جلسه هيئت دولت به اين مجلس اشاره کرد و آن را بهترين مجلس در طول تاريخ انقلاب اسلامي دانست چراکه گروههايي مانند نهضت آزادي و جبهه ملي نيز در آن ثبتنام کردند و بهترين انتخابات و بهترين مجلس ثمره آن بود. سخنان رئيسجمهوري و بستريشدن اعظم طالقاني، فرزند مرحوم آيتالله طالقاني که يکي از چهار نماينده زن در اين مجلس بود، در بيمارستان به دليل عارضه مغزي بهانهاي شد تا به مرور افراد شاخص مجلس اول که در هفتم خرداد ماه 1359 تشکيل شد، بپردازيم. مجلسي که تاکنون پنج رئيسجمهور، سه نخستوزير، يک معاون اول رئيسجمهور و يک رئيس قوه قضائيه از دل آن برخاستهاند. زنانِ مجلس اول اعظم علاييطالقاني: نماينده دوره اول مجلس و دبيرکل جامعه زنان انقلاب اسلامي است. او در سالهاي 76، 80، 92 و 96 نامزد انتخابات رياستجمهوري نيز شد که هر بار رد صلاحيت شد. مريم بهروزي: دبيرکل سابق و فقيد جامعه زينب که در انتخابات مياندورهاي که به دليل فاجعه هفتم تير برگزار شد، راهي مجلس اول شد و از سال 1360 بهعنوان نماينده تهران در مجلس حضور پيدا کرد. او در دورههاي دوم، سوم و چهارم نيز نماينده بود. گوهرالشريعه دستغيب: از ابتداي مجلس اول و تا پايان آن به عنوان نماينده تهران حضور داشت و در دورههاي دوم و سوم هم نماينده تهران در مجلس بود. عاتقه صديقي (رجايي): همسر رئيسجمهور شهيد محمدعلي رجايي که ايشان هم در انتخابات مياندورهاي بهعنوان نماينده تهران وارد پارلمان شده بود. از ميان اين چهار زن، مريم بهروزي در بهمن سال 90 به علت بيماري سرطان دار فاني را وداع گفت. گوهرالشريعه دستغيب در سالهاي اخير فعاليت سياسي و اجتماعي ندارد و از خانواده ايشان، داماد او دکتر مصطفي معين بعد از چند دوره نمايندگي، وزير کابينههاي دولت آيتالله هاشمي و سيدمحمد خاتمي بود. او در سال 84 کانديداي رياستجمهوري اصلاحطلبان پيشرو بود و اکنون بيشتر به کارهاي اجتماعي و فرهنگي ميپردازد. عاتقه صديقي (رجايي) نيز بعد از مجلس سوم از فعاليتهاي سياسي کنارهگيري کرد و در انزوا به سر ميبرد و از ميان اين چهار زن تنها اعظم طالقاني بود که در عرصه سياسي و اجتماعي فعال و اکنون به علت عارضه مغزي در بيمارستان پارس بستري است. شاخصترين مجلس بعد از انقلاب مجلس اول در ميان 10 مجلس تشکيلشده در جمهوري اسلامي منحصربهفرد است، زيرا غير از اين چهار زن که در آن نماينده بودند و بعدها نيز در عرصه سياسي و اجتماعي کشور فعاليت داشتند، ديگر نمايندگان مجلس اول توانستند در عرصههاي سياسي و اجتماعي و در ردههاي بالاي اجرائي مسئوليت داشته باشند که به آنها اشاره ميکنيم: آيتالله سيدعلي خامنهاي، مقام معظم رهبري از نمايندگان مجلس اول بودند که به عنوان نماينده تهران در اين مجلس حضور داشتند. ايشان قبل از نمايندگي نيز سمتهايي مانند عضويت در شوراي انقلاب، معاونت وزارت دفاع و امام جمعه تهران را دارا بودند و رياست دولتهاي سوم و چهارم را نيز برعهده داشتند. مهدي بازرگان نماينده مردم تهران در مجلس اول بود. او نايبرئيس سني مجلس اول را تا تعيين هيئت رئيسه دائم بر عهده داشت و قبل از نمايندگي عضو شوراي انقلاب بود و مدتي رياست اين شورا را برعهده داشت. بازرگان، نخستوزير دولت موقت بعد از پيروزي انقلاب بود که استعفا داد. او در دي ۱۳۷۳ در زوريخ درگذشت. * آيتالله هاشميرفسنجاني نيز از نمايندگان تهران در مجلس اول بود که رياست آن را نيز برعهده داشت. او قبل از نمايندگي سمتهايي مانند عضويت در شوراي انقلاب، معاونت وزارت کشور و سرپرستي وزارت کشور را دارا بود و بعد از نمايندگي سمتهايي چون رياست دولتهاي پنجم و ششم، نايبرئيسي و رياست مجلس خبرگان رهبري و رياست مجمع تشخيص مصلحت نظام را داشت. آيتالله هاشميرفسنجاني در دي 95 درگذشت. شهيد محمدعلي رجايي نيز جزء نمايندگان مجلس اول از تهران بود که قبل از نمايندگي سمتهايي نظير کفالت وزارت آموزش و پرورش در دولت موقت و وزير آموزش و پرورش در دولت شوراي انقلاب را برعهده داشت. او بعد از نمايندگي نيز اولين نخستوزير رسمي دولت جمهوري اسلامي و دومين رئيسجمهور بعد از عزل ابوالحسن بنيصدر از رياستجمهوري بود. او بعد از 28 روز رياستجمهوري در شهريور سال 60 در انفجار دفتر نخستوزيري شهيد شد. شهيد محمدجواد باهنر نيز از نمايندگان مجلس اول از حوزه انتخابيه کرمان بود که قبل از نمايندگي سمتهايي مانند عضويت در شوراي انقلاب و عضويت در مجلس خبرگان قانون اساسي را عهدهدار بود و بعد از نمايندگي نيز دومين نخستوزير رسمي دولت جمهوري اسلامي شد. او نيز در انفجار دفتر نخستوزيري به همراه محمدعلي رجايي به شهادت رسيد. حسن حبيبي نيز از نمايندگان تهران در مجلس اول بود که قبل از نمايندگي سمتهايی مانند عضويت در شوراي انقلاب و وزارت در دولت شوراي انقلاب و وزارت علوم دولت شوراي انقلاب را برعهده داشت. او همچنين از نويسندگان قانون اساسي اول بود و به تأييد امام خميني نيز رسيده بود. او بعد از نمايندگي، سمتهايی مانند وزارت دادگستري در دولت مهندس موسوي و معاونتاول دولتهاي آيتالله هاشميرفسنجاني و در دولت اول خاتمي نيز همين سمت را حفظ کرد. حبيبي در مقطعي عضو حقوقدان شوراي نگهبان و عضو مجمع تشخيص مصلحت نيز بود. او در بهمن ۱۳۹۱ درگذشت. يدالله سحابي، رياست سني مجلس اول را تا تشکيل هيئترئيسه دائم برعهده داشت. او که عضويت در شوراي انقلاب را در کارنامه دارد، در دولت موقت وزير مشاور بود. او فروردين 81 درگذشت. عزتالله سحابي، فعال ملي - مذهبي نيز در مجلس اول حضور داشت. او عضويت در شوراي انقلاب، نمايندگي مردم تهران در اولين مجلس خبرگان قانون اساسي و رياست بر سازمان برنامهوبودجه دولت موقت را در کارنامه دارد. سحابي در خرداد سال 90 درگذشت. حجتالاسلام سيدمحمد خاتمي از نمايندگان مجلس اول بود که در نيمه نمايندگي با دعوت ميرحسين موسوي، نخستوزير از نمايندگي استعفا داد و وزير ارشاد بعد شد. او در مقطعي رياست کتابخانه ملي را برعهده داشت و بهعنوان پنجمين رئيسجمهوري، رياست دولتهاي هفتم و هشتم را برعهده داشت. حجتالاسلام حسن روحاني از حوزه انتخابيه سمنان در مجلس اول حضور داشت. او تا پايان مجلس پنجم نماينده مجلس بود و بعدها دبير شوراي امنيت ملي شد. او اکنون رياست دولت را برعهده دارد و همزمان نماينده مردم تهران در مجلس خبرگان رهبري است. آيتالله محمد يزدي که اولين رئیس قوه قضائيه بعد از بازنگري قانون اساسي در سال 68 بود، از نمايندگان مجلس اول و دوم است. او همچنين چندينسال عضو فقهاي شوراي نگهبان بود. آيتالله يزدي عضو خبرگان قانون اساسي و مجلس خبرگان رهبري نيز بوده و اکنون عضو فقهاي شوراي نگهبان است. حجتالاسلام مهدي کروبي که دو دوره رياست مجلس را در دورههاي مجلس سوم و ششم عهدهدار بود، از نمايندگان مجلس اول از حوزه انتخابيه اليگودرز نيز بوده است. او عضويت در مجمع تشخيص مصلحت نظام و رياست بر بنیاد شهيد را نيز در کارنامه دارد. کروبي در سالهاي 84 و 88 کانديداي رياستجمهوري نيز بود. حجتالاسلام علياکبر ناطقنوري نيز از نمايندگان مجلس اول بود که در دولت مهندس موسوي وزير کشور شد، اما بعد در کابينه دوم حضور پيدا نکرد و در مجالس دوم، سوم، چهارم و پنجم نماينده شد. او در مجالس چهارم و پنجم رئيس مجلس بود و بعد از آن در هيچ انتخاباتي شرکت نکرد. علياکبر ولايتي که 16 سال وزير خارجه بود نيز در مجلس اول نماينده بود. او بعد از وزارت خارجه، نماينده مقام معظم رهبري در شوراي امنيت و همچنين عضو مجمع تشخيص مصلحت است. ولايتي در سال 92 عزم رياستجمهوري کرد، اما رأي قابلتوجهي کسب نکرد. ابراهيم يزدي قبل از نمايندگي، معاون نخستوزير دولت موقت، وزير خارجه دولت موقت، عضو شوراي انقلاب و نماينده امام خميني در روزنامه کيهان بود. او بعد از نمايندگي نيز فعاليت سياسي خود را در نهضت آزادي ايران همراه با مهندس بازرگان ادامه داد و بعد از درگذشت او، دبيرکل نهضت آزادي ايران شد. ابراهيم يزدي شهريور 96 درگذشت. حبيبالله عسگراولادي نيز از نمايندگان مجلس اول بود که در دولت مهندس موسوي مدتي وزير بازرگاني بود، ولي به علت اختلاف از وزارت استعفا داد. او همچنين نمايندگي وليفقيه در کميته امداد امام خميني و بنياد پانزده خرداد را برعهده داشت و عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام نيز بود. عسگراولادي تا زمان درگذشتش در آبان 92 دبيرکل حزب مؤتلفه اسلامي ماند. سيدمحمد موسويخوئينيها از نمايندگان مجلس اول بود که قبل از نمايندگي، نماينده امام خميني در بررسي صلاحيت نامزدهاي انتخابات رياستجمهوري دوره اول بود و بعد از نمايندگي نيز دادستان کل کشور، صاحبامتياز و مديرمسئول روزنامه سلام بود که در تيرماه 78 توقيف شد. هاشم صباغيان نيز از نمايندگان مجلس اول بود که قبل از نمايندگي سمتهايی مانند معاونت نخستوزير دولت موقت و وزير کشور دولت موقت و بعد از نمايندگي نيز فعاليت سياسي خود را در نهضت آزادي ايران ادامه داده است. محمد صادقيگيوي، معروف به صادق خلخالي نيز از نمايندگان جنجالي مجلس اول بود. او پس از پيروزی انقلاب حاکم شرع دادگاههاي انقلاب بود. خلخالي سه دوره نماينده قم در مجلس بود و در اولين دوره مجلس خبرگان رهبري نمايندگي مردم تهران را برعهده داشت. او در آذر 82 درگذشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.