زحمتكشان بيشكايت
وضعيت زنان كارگر در گوشهوكنار جهان مشابه است. زناني كه ناگزيرند با شرايط سخت محيط كار كنار بيايند اما شايد به دلیل آشنانبودن با قوانين و نهادهاي حامي، به اين شرايط اعتراضي نميكنند. روزنامه هشت صبح افغانستان گزارشي از زنان كارگر هرات تهيه كرده كه در آن با وجود سختيها، زنان هيچ اعتراضي به روند كاريشان ندارند. طبق اين گزارش فقر، بیکاری و دشواریهای زندگی، بخش قابل توجهی از زنان را در هرات مجبور کرده که برای تأمین نیازهای زندگی، ساعتها کار شاق را با ناچیزترین دستمزد به جان بخرند. جاروکشی خیابانها، کار در کارخانههای تولیدی شهرک صنعتی، خیاطی در کارگاههای تولیدی لباس و کرکپاکی در زیرزمینیهای پرخاک و گرد از جمله مشاغلی است که زنان کارگر در هرات در عوض انجام آنها اندکی معاش دریافت کرده و زندگی را با آن میگذرانند. اداره محلی هرات وضعیت کار زنان را غیرقابلقبول خوانده و تأكيد ميكند که باید برای بهبود شرایط کاری خانمهای کارگر، نگاه جدیتری به آن شود. کمیسیون مستقل حقوق بشر و ریاست امور زنان هرات هم از وضعیت کار زنان در کارخانههای مختلف تولیدی راضی نیستند، اما تأکید میکنند که با توجه به همه شرایط دشوار کار، هنوز هیچ شکایتی از طرف کارکنان زن به آدرس آنان نرسیده است. نبود قرارداد کاری، ساعت کاری زیاد و نداشتن مصونیت شغلی زنان از نمونههای کلان زیرپاگذاشتن مواد قانون کار از طرف کارخانهداران و کارفرمایان در هرات شمرده میشود. اين گزارشگر به يكي از محلهاي كار زنان رفته است. در زیرزمین پاساژي نیمهمخروبه، چندین زن همزمان در حال کرکپاکیاند. کرک محصولی است که از پشم حیوانات به دست میآید و بنا بر کیفیت و مرغوبیت نوع هراتی آن، در بازار جهانی مشتریان زیادی دارد. از دستکش و ماسک خبری نیست و حتي فرش مناسبی که زنان کارگر روی آن بنشینند، وجود ندارد. چند بچه قدونیمقد هم در کنار مادران و خواهرانشان بازي ميكنند. فاطمه، زنی تقریبا میانسال که با دختربچه کوچکش برای کار به این زیرزمینی آمده، میگوید که یک روز کاری را اگر بتواند در شرایط سخت کار کند، دست آخر برایش ۱۶۰ افغانی پرداخت میشود. معصومه، یکیدیگر از زنان کارگر، میگوید که 10 ساعت کار پيدرپي در کارخانههای کرکپاکی در فضای آکنده از گردوخاک، هوای گرم و ذرات ریز کرک، او و برخی از همکارانش را با مریضیهای پوستي، تنفسی و استخواندردی همدم کرده است. هرچند وضعیت نامناسب کاری زنان کارگر، واکنش نمایندهگان مردم در شورای ولایتی را برانگیخته است. نوراحمد حیدری، مسئول کمیته اجتماعی شورای ولایتی هرات، در گفتوگو با رسانهها، کمتوجهی دولت و اداره کار و امور اجتماعی را نسبت به زنان کارگر غیرقابل قبول میداند. عبدالقیوم افغان، رئيس اداره کار و امور اجتماعی هرات نيز با تأیید مشکلات مختلف پیشروی زنان کارگر، معتقد است دولت برنامههای حمایتی را برای کارگران در نظر گرفته و باید توجه ویژهای برای استفاده از موارد قانون کار داشته باشد. افغان با تأکید بر اینکه هنوز هیچ شکایتی از جانب زنان کارگر به آدرس ریاست کار و امور اجتماعی نرسیده است، ادامه میدهد که نظارت از تمام اماکن با تشکیل کمکاری دشوار است. البته به نظر ميرسد آنطور كه جیلانی فرهاد، سخنگوی والی هرات گفته است مواردی از جمله بیمه، مصونیت شغلی و رعایت ساعات کاری معمولا مورد توجه قرار نمیگیرد. ریاست امور زنان هرات هم معتقد است که باید برنامههای حمایتی از زنان کارگر بیشتر شود. با آنکه آمار مشخصی از شمار دقیق زنان کارگر در هرات وجود ندارد، اما با توجه به دریافت معاش اندک نسبت به مردان، خانمهای زیادی در کارخانههای تولیدی شهرک صنعتی، تولیدیهای لباس و سایر بخشهای خدماتی مشغول انجام وظیفه هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.