آموزش، زنان و آگاهی
محمدرضا نیکنژاد
جهان در یکی، دو دهه گذشته شاهد تغییر رویکرد فراوان و مثبتی نسبت به زنان بوده است؛ تغییر رویکرد که حتی در محافظهکارترین کشورهای جهان نیز کموبیش دیده میشود. شاید به نظر برسد این تغییرات برآمده از روی کارآمدن حاکمان نوگراتر است اما بیگمان روند رو به رشد تلاشهای زنان در سراسر جهان در راستای بهدستآوردن حقوق برابر و انسانیتر ریشه این تغییر نگاه و البته تغییر رفتارها، سیاستها، برنامهریزیها و... زنان، مردان و حتی حاکمان بوده است.
پا به پای زنان در سراسر جهان، زنان ایران نیز گامهای بلندی در راستای بهدستآوردن حقوق بیشتر برداشته و به دستاوردهای ارزشمندی نیز دست یافتهاند. به رسمیت شناختهشدن نقش زنان در بیشتر خانوادهها، دسترسی زنان به مدیریتهای اجرائی- هر چند بیشتر در سطوح پایین، افزایش دسترسی بیشتر به آموزش و راهیابی شگفتآورشان به دانشگاهها، آشنایی بسیاری از زنان با حقوق انسانی و جنسیتی خویش، عضویت رو به افزایش آنان در سازمانهای مردمنهاد ( انجیاُ های) گوناگون بهویژه خیریهها، سازمانهای محیطزیستی، حمایت از حقوق کودکان و البته حمایت از زنان و کودکان آسیبپذیر و... پیامد بخشی از این تلاشهاست. با کمی واکاوی در ریشهها و زمینههای چنین پدیدهای نقش آگاهی بیهمتاست. بر کسی پوشیده نیست که موقعیت و جایگاه کنونی و تازه زنان، آشنایی با حقوق انسانی و جنسیتی از رهگذر آگاهی و دانایی برآمده از آموزش است. در دهههای گذشته زمینههای گوناگون برای ورود زنان و دختران به چرخه آموزش فراهمتر شده و به شکل شگفتآوری شمار زنان تحصیلکرده افزایش یافته است. بنا بر گفتههای معاون امور زنان ریاستجمهوری در سال 2017، تعداد دختران واردشده به دوره متوسطه از سال 1977 تا 2013 از 35.4 درصد به 48.3 درصد رسیده است که 13 درصد افزایش را نشان میدهد. در این حال تأکید میشود نرخ دسترسی دختران به آموزش ابتدایی در 15 سال گذشته به 99.4 درصد افزایش یافته است. بنا بر آخرین آمار وزارت علوم ایران، از سه میلیون و 794 هزار دانشجوی کشور، نزدیک به یک میلیون و 723 هزار زن هستند که 45 درصد کل دانشجویان دانشگاههای دولتی، خصوصی و نیمهخصوصی را تشکیل میدهند؛ این درصد در دانشگاههای دولتی 56 است. در این میان رشد کلی آموزش در کشور و تأثیر آن بر آگاهیهای شهروندان بهویژه مردان، زمینههای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی خانوادهها را برای تحصیل دختران فراهمتر کرده و آنان را در موقعیتهای بهتری از نظر آموزشی، اجتماعی و اقتصادی قرار داده است. در جهان کنونی گوهرِ دانش و بینش به گونهای تصاعدی گسترههای اجتماعی- فرهنگی جامعههای انسانی را درمینوردد و با گامهایی آرام اما محکم با ابزارِ توانایی به نامِ آموزش سنگرهای بهجامانده از قرنها را یکی پس از دیگری از آنِ خود میکند و با یادگیری راههای تازه را یافته و به دیگر زنان و مردان نیز میآموزند. در این راست ا «هلن فیشر» در کتاب «جنس اول» مینویسد: «تحصیلات پرکردن یک سطل نیست، بلکه به مثابه برافروختن آتش است». مدتهاست برای زنان این آتش افروخته شده است. آنها در حال کسب دانش- این عنصر حیاتی عصر اطلاعات - هستند... زنان به تدریسِ آنچه میآموزند، اشتیاقی وافر دارند... با تعلیم و تربیت یک مرد تنها یک انسان را تعلیم دادهای؛ اما با تعلیم و تربیت یک زن، خانوادهای را تحت آموزش قرار دادهای. زنان به تعلیم و تربیت سخت علاقهمندند...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.