تملک زیبایی
مریم رحمانیان
«آدميزاد -دستکم- دو گونه زندگاني ميکند؛ يکي آنکه هست و ديگري آنکه ميخواهد». اين کلمهها را محمود دولتآبادي در کليدر نوشته بود. فقط اضافه نکرده بود اگر اين دو گونه، براي مدت کوتاهي بر هم منطبق شوند، چه واقعهاي رخ ميدهد. طوري ميشود که ديگر هرگز نميتوانيد از دنيايي که در آن بزرگ شدهايد، راضي باشيد. بودن در آفريقا، براي من شروع اين حادثه بود. شايد چون از ديدن چيزي که فراي دنياي کوچک من و تهران خاکستري من بود، سر شوق آمده بودم و برگشتن به زندگي عادي، بعد از آن تقريبا ناممکن بود. روز دوم فروردين، آبشار ويکتوريا را ديدم. به قول آلن دو باتن، از آنجا که بنا بر سنت، هرآنچه از انسان نيرومندتر است، الله نام گرفته، پس جاي شگفتي و تعجب نبود که از ديدن حجم عظيم آب که از بلندي فروميريخت، به الوهيت بينديشم. پرواز هنوز به زيمبابوه ننشسته بود که ابر سفيد و بزرگ متصل به زمين را از بالا ديدم. ابر حجيم و بزرگ نشسته روي زمين يکپارچه سبز، چيزي نيست که بتواني هرروز در تهران ببيني و تازه اين اول ماجرا بود. راهنمايمان، پانچوهاي پلاستيکي خريد و گفت اگر ميخواهيم خيس نشويم، بهتر است آن را بپوشيم. من هيچ تصوري نداشتم که چرا بايد رفت بالاي آبشار و آن را از روي سنگهاي بالايش ديد و خيس شد. هزينه ورودي را به مرد لاغر و خسته سياهپوستي که داخل دخمهاي نهچندان تميز و شلوغ نشسته بود، داديم. زندگيکردنِ زندگي ديگري، گاه چنان وسوسهانگيز است که ميتواند انسان را از پا درآورد. دليلش لابد اين است که در ديدن زندگي ديگران از بيرون، از تصورکردن لحظات ملالآور آن عاجزيم. من اما ملال مرد را بهخوبي ديدم ولي هنوز بعد از يکسال و اندي، حاضرم براي بودن در آن فضا و آن دنيا، جايم را با او عوض کنم. بليت را که خريديم، وارد محوطه پر از درخت بالاي آبشار شديم. هرچه جلوتر ميرفتيم، صداي پرقدرت و تهديدآميز آبشار بيشتر ميشد. و هميشه انگار دقيقا همين، حس تعالي را برميانگيزد؛ لمسکردن قدرتي فراتر از قدرت انسان. درختها که کنار رفتند، آبشار پيدا شد. دروغ است اگر بگويم ديدنش شبيه رؤيا بود. قسم ميخورم که هيچ سري، قدرت تصور اين حجم از زيبايي مهيب را ندارد. ديدن نيرويي بيش از آنچه ما ميتوانيم گرد آوريم، که بسيار پيش از آنکه متولد شويم و زمانهاي طولاني پس از نابودي ما هم دوام خواهد آورد. از درياچه بزرگي، انگار آب تا خود مرکز زمين فرومیرفت، بعد پودر ميشد و برميگشت بالا و همانلحظه ابر ميشد. تبديل ميشد به همان ابري که متصل به زمين بود و پيشتر از پنجره هواپيما ديده بودمش. با وجود پلاستيکي که روي لباسم بود، کاملا خيس شدم و لباسهايم به تنم چسبيد. انگار آب را با آبپاشي در ابعاد بسيار بزرگ رويم اسپري ميکردند. رنگينکمان بزرگي، خودش را جا داده بود ميان آن همه قطره آب. آسمان آبي عميق بود و ابرهاي پنبهاي و چاق در دوردست ديده ميشدند. گويا فقط يک راه براي تملک زيبايي وجود دارد و آن درک عميقش با خودآگاه شدن به آن است، من اما نميخواستم اين خودآگاهي با نقاشيکشيدن و نوشتن و عکس گرفتن به دست بيايد؛ جوري که دو باتن در کتابش نوشته بود. دلم ميخواست خودم را با آب يکي کنم. کوچکترين ذرهاي از افسردگي يا تمايل به خودکشي در من نبود. صرفا خيال پيوستن به قدرت متعالي و بينهايت آبشار، انگار نيازي را در من فرومينشاند که تا آن روز هرگز سر بر نياورده بود. ولي همانطورکه معلوم است، پاسخي به آن نياز ندادم و با تمام توان، خودداري کردم و يکي دو ساعت بعد، در جاي ديگري اين عطش براي سقوط را فرونشاندم. هفته بعد از سقوط آزادم ميگويم؛ روي رودخانه جاري شده از آبشار.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.