رويارويي با منِ حقيقي
عبدالرضا ناصرمقدسی. متخصص مغز و اعصاب
«نابودی» محصول سال 2018 و به کارگردانی الکس گارلند و با بازی ناتالی پورتمن است؛ فیلمی کاملا متفاوت که دائما ما را با سؤالهای جدید به پیش میراند. ما هیچ درکی از اتفاقی که پیشروست نداریم. نکته ارزنده فیلم اینجاست که حتی در پایان فیلم نیز فیلم به انتها نمیرسد. قهرمان فیلم زنی به نام لیناست که یک استاد زیستشناسی سلولی است. او در مورد تکثیر بیرویه سلولهای سرطانی تحقیق میکند؛ نوعی تکثیر بیانتها که بیمرگی و جاودانگی را به ارمغان میآورد. او سابقا در ارتش خدمت میکرده و همانجا با همسرش که یک گروهبان ارتش است، آشنا میشود. همسر او به مأموریتهایی سری میرود. اما از مأموریت اخیرش حدود یک سال است که بازنگشته و هیچ پیغامی نیز از او نرسیده است تا اینکه روزی ناگهان پیدایش میشود. لینا بهسرعت متوجه میشود که چیزی در ذهن و جسم او تغییر کرده است و طولی نمیکشد که حال او خراب میشود و اینجاست که لینا توسط سربازانی که او را از آمبولانس خارج میکنند به منطقهای ممنوعه به نام منطقه ایکس برده میشود و حقیقت ماجرا برای او توضیح داده میشود. در پی یک رویداد غیرقابل توضیح در یک فانوس دریایی، محیط اطراف فانوس آرامآرام تغییر کرده و کمکم بر حجم این تغییر که اکنون منطقه شیمر نام گرفته است، افزوده میشود. چندین گروه به درون شیمر فرستاده میشوند، اما تنها کسی که بازمیگردد نیز هیچ جوابی برای این معما ندارد؛ معمایی که مثل خوره دارد زمین را دربر میگیرد. حالا اما تیمی متفاوت شامل روانشناس، پیراپزشک، فیزیکدان و ژئومورفولوژیست راهی این منطقه مرموز هستند و لینا بهعنوان یک زیستشناس نیز به این گروه اضافه شده و همگی وارد شیمر میشوند. آنها از همان ابتدا متوجه تفاوتها شده و دچار فراموشی زمان میشوند. یادشان نمیآید چه زماني وارد شدند و چه مدت است که اینجایند، اما باید پیش بروند. آنها بهتدریج با اشکال جدیدی از حیات روبهرو میشوند؛ نوعی تکثیر بیوقفه؛ تکثیری که بهشدت ادامه دارد و حاصل تکثیر بیپایان دیانای است. همینجا ذهن انسان بهسرعت یاد همان سلولهای سرطانیای میافتد که هویت بافتی را تغییر میدهند و متوجه میشود که این فیلم بیش از هر چیزی در مورد تغییر ذهنیت یا بهتر بگوییم تغییر هویت است. فیلم پیش میرود. آنها با فضای شیمر بیشتر آشنا میشوند: صحنههای زیبا، ولی درعینحال ترسناک. آنها بهتدریج تضادهای درونی و ذهنیت آشفته خود را در برخورد با شیمر نشان داده و نمیتوانند انسجام درونی خود را حفظ کنند. پس در این تعامل از بین میروند. آنها نمیتوانند با واقعیت شیمر که نوعی انکسار چندجهته درون آنهاست، کنار بیایند. همهچیز از جمله ذهن و ژن آنها همانند نوری که درون یک منشور بیفتد در حال انکسار و شکستن است. اما واقعیت اینجا بود که این همراهان به اصل موضوع پی نبرده بودند. هرچه بیشتر به فانوس دریایی نزدیک میشدند انگار این انکسار از حالتِ شکستن خارج و در قالبی انسانی شکل جدیدی به خود میگرفت: شکلی از هویت انسانی. همین بود که درختچهها به شکل انسان میروییدند.
سرانجام دو نفر البته جدا از هم به فانوس دریایی میرسند؛ یکی سرپرست تیم یا همان روانشناس منزوی و دیگری همین لینا، زیستشناس سلولی و البته ما از دید لیناست که وارد فانوس دریایی میشویم. لینا وقتی به فانوس دریایی میرسد متوجه میشود که همسرش در اینجا دست به خودکشی زده است. انگار هویت او تکثیر شده و او در مواجهه با دیگری که مثل خود اوست دچار تناقضی کشنده شده است. پس خودش را میکشد. درحالیکه آن دیگری - که درواقع همانی است که از شیمر خارج شده- از خودکشی او فیلم میگیرد. لینا در عمق فانوس پایین میرود و در آنجا با روانشناس روبهرو میشود. روانشناس بیان میکند که این هویت عجیب شیمر اکنون درون اوست و بعد از این گفتهها درهم میریزد و آن هویت عجیب به شکل موجودی فرازمینی از دهان و بدن وی خارج میشود. در تماس لینا با این هویت فرازمینی، همزادی از لینا در برابرش شکل میگیرد؛ همزادی که نهتنها رفتار او را تقلید میکند، بلکه کمکم شکل او را به خود میگیرد و اینجاست که لینا موفق میشود با نارنجکی که در کف دست او میگذارد، همزاد و در نهایت شیمر را از بین ببرد. همه هم اینگونه فکر میکنند. اما فقط لیناست که میداند آنکه از شیمر خارج شده و حالا سلامت خود را بازیافته همسرش نیست، بلکه همان شیمر، همان موجود فرازمینی است که درنهایت به هویت انسانی کامل رسیده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.