|

دوتا دندان لق!

گیتی صفرزاده

ما همگی حواسمان هست که بچه‌زرنگ باشیم؛ داخل صف نانوایی چهارچشمی مراقبیم که کسی فکر نکند چناریم و بپرد جلو و یک عدد بربری را فاتحانه به دست آورد؛ سوار تاکسی که می‌شویم زل می‌زنیم به بقیه کرایه و شیرفهم راننده می‌کنیم که هرروز این مسیر را می‌آییم و مگر از روی جسدمان رد شود که بگذاریم 500 تومان از سبد خانوارمان کم کند؛ داخل گروه خانوادگی‌مان یک جمله به نقل از دالایی لاما درباره جواب ابلهان خاموشی است، مگر خیلی ابله باشند می‌گذاریم تا جاری‌مان گوشی دستش بیاید که حواسمان به متلک‌هایش هست؛ ده‌ها راه برای دورزدن هر مسیر و پیچاندن هر کاری بلدیم و استدلالمان هم این است که داریم حقمان را می‌گیریم. روش‌های احقاق حقمان همراه با زمانه نو می‌شود؛ مثلا چندروز پیش سوار یک تاکسی عبوری شدم که در حال جروبحث با یک تاکسی خطی بود درباره اینکه حق کدامشان است که اینجا مسافر سوار کنند. راننده تاکسی خطی گفت که دفعه بعد اگر این راننده را در اینجا ببیند با کارد حق او را کف دستش خواهد گذاشت. راننده تاکسی عبوری که من سوارش بودم، وقتی دورتر شدیم، این پند حکیمانه را به من داد که الان دیگر دوره کارد نیست، دوره کارت است. بعد برایم شرح داد که یعنی پول به کارت می‌ریزی و جسد کاردی‌شده همین راننده را تحویلت می‌دهند. خلاصه اینکه ما بچه‌زرنگ‌ها جملگی معتقدیم که چیزی به اسم حق وجود دارد که گرفتنی است و اگر خیلی زرنگ باشیم همیشه حقمان را می‌گیریم، مگر اینکه سمبه طرف خیلی پرزور باشد و آن‌وقت لام تا کام حرفی نمی‌زنیم، چون لاجرم حق همیشه به کسی می‌رسد که هم زرنگ‌تر است، هم پرزورتر.

اهل نظر همین الان بر من خرده خواهند گرفت که وقتی قوانین شفاف نباشند و مجریان مستحکم، لاجرم انتظار روش دیگری جز این را برای احقاق حق نباید داشت. فرمایش شما متین، من فقط گاهی‌اوقات به این فکر می‌کنم که منظور نیاکانمان از اینکه حق نشاید گفت جز زیر لحاف، دقیقا چه حقی بوده. شاید هم علت فکر و خیالاتم این است که این روزها مدام آن شعار روی جلد هفته‌نامه گل‌آقا پیش چشمم می‌آید؛ همان که می‌گفت: یک زبان دارم دوتا دندان لق، می‌زنم تا زنده هستم حرف حق. آن سال‌های آخر زنده‌یاد گل‌آقا شعر را تغییراتی داد، روی کلمه «تا زنده هستم» خط قرمز کشید و بالایش نوشت: «تا می‌توانم». لابد او هم به این نتیجه رسیده بود که جزء آدم‌زرنگ‌ها نیست. شاید شما بگویید این اتفاقا از زرنگی‌اش بود. اشتباه نکنید، این از رندی‌اش بود؛ همان رندی حافظانه‌ای که قرن‌هاست هنر و حق‌طلبی و زنده‌ماندن را کنار هم نگه داشته. تا یادم نرفته این را هم بگویم، این روزها سالگرد انتشار اولین شماره هفته‌نامه گل‌آقاست، به سال 1369 خورشیدی، با دوتا دندان لق!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.