آموزش، پول و اخلاق!
محمدرضا نيکنژاد
پسرم گفت: امروز در مدرسه گفتهاند پدر و مادر هر کس کمک به مدرسه را زودتر و البته بيشتر بدهد، سر صف تشويق ميشود! پرسيدم سال گذشته هم چنين بوده است؟ گفت نه ولي هميشه بچههايي که خانوادههايشان بيشتر به مدرسه کمک ميکنند، بيشتر دوستشان دارند و حتي مبصر کلاس يا پليس مدرسه يا ... ميشوند. دلگير شدم اما براي حفظ شأن مدرسه چيزي نگفتم و مسير گفتوگو را عوض کردم. چند شب گذشت و در يک گروه تلگرامي يکي از همکاران در همين زمينه نوشته بود: مدرسه ما سال پيش، احتمالا براي جشن دهه فجر بود يا مناسبت ديگري به بچهها گفته بودند براي برگزاري جشن و خريد کيک پول بياوريد. از هر کلاس عدهای پول داده بودند يک عده نه. روز جشن خانم معاون درِ کلاسها را ميزد و ميگفت بچههايي که پول دادند بيايند جشن و کيک بخورند! بچههايي که تو کلاس مانده بودند، خيلي ناراحت بودند و واقعا با حسرت ميگفتند ما کيک را ديديم، معلوم بود خيلي خوشمزه است و... البته بچههاي بامعرفتي هم بودند که پول داده بودند، اما نرفتند! گرچه اينگونه برخوردها در مدرسهها گستردگي ندارد اما آنچنان هست که بايد نگرانش بود؛ حتي اگر يک مدرسه و حتي در مورد يک دانشآموز چنين برخوردي انجام شود، بايد جلويش را گرفت زيرا افزون بر بياخلاقيبودنش، بسيار از هدفهاي نوين آموزشي دور است.
آموزش و پرورش به عنوان نهادي عمومي که با کودکان و نوجوانان سروکار دارد، بايد از نظر جسمي و روحي محل امني براي آنان باشد و تلاش شود در مدرسهها بيعدالتيها به کمترين ميزان ممکن کاهش يابد. آموزش از اخلاقيترين کنشهاي انساني بهشمار ميآيد و ابزاري ضروري براي رشد انسان است براي بهترزيستن و بهترانديشيدن و... آموزش نوين در پي فراهمکردن زيستي همدلانه، دلسوزانه، راستگويانه، پاسخگويانه و شجاعانه در کنار ديگر انسانهاست. آموزش و پرورش نوين بر پايههاي اخلاق و حقوق نوين بنا نهاده شده است. گماني نيست چنين زيستي با چيرگي پول، آسيبهاي جبرانناپذيري خواهد ديد. تجربه ملي و جهاني نشان ميدهد ورود پول و روابط حاکم بر آن و انگيزههاي پرقدرت و پرکشش آن در هر حوزهاي، همه چيز را در راستاي سود تعريف کرده و از هر روزني براي سود بيشتر بهره ميگيرد. ورود اين داستان به آموزش آسيبي است که رويکرد مشتريمحور و درآمدزايي را جايگزين نگاه اخلاقي نهفته در فرايند آموزش و پيوند ميان سه ستون آن يعني خانواده، دانشآموز و آموزگار ميکند و... بايد آموزش را از گزند بيشترِ پوليشدن رهانيد و آن را به جايگاه اخلاقياش بازگرداند. کودکي که افزون بر جامعه در مدرسه نيز دچار پيامدهاي آزاردهنده شکاف طبقاتي است و البته پرورشيافته چنين ساختار پولمحور و روابط سودمدار آن ميشود، چگونه ميتواند در زيست آيندهاش به اخلاق و روابط انساني و... بيش از پول ارج نهد و آيندهاش را بر پايههاي دلسوزي، همدردي و نوعدوستي بنا نهد؟ از اين رهگذر بيگمان در مدرسه نيز در ادامه جامعه، اخلاق اجتماعي به شکل فزايندهاي در حال آسيب است. بايد بيشتر نگران بود و اين نگراني را به شهروندان و دولتمردان انتقال داد. نسل پرورشيافته در روابط تودرتوي پول و سود و شکاف طبقاتي و بيعدالتي نسلي آسيبديده و آسيبزا خواهد بود. بيگمان بايد نگران بود!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.