|

حاشيه‌نشيني و اعتياد

سرهنگ محمد بخشنده.رئیس‌پلیس مبارزه با مواد مخدر پایتخت

امنيت يكي از مهم‌ترين اصول زندگي است و نخستين شرط لازم براي پيشرفت و رسيدن به توسعه پايدار براي جامعه متمدن محسوب مي‌شود. تأمين امنيت يكي از وظايف اساسي نظام اسلامي است. يکي از بخش‌هاي مهم امنيت، حوزه اجتماعي آن است، امنيت اجتماعي، نوع و سطحي از احساس اطمينان خاطر است که در آن جامعه در کمال آرامش، مسير توسعه و کمال را طي مي‌کند. اين نگاه به امنيت، ضرورت توجه به مسائل اجتماعي را پديدار مي‌کند.

در اين ميان، آنچه امنيت اجتماعي را تهديد مي‌كند و مي‌تواند باعث سقوط تدريجي جامعه شود، رعايت‌نکردن ارزش‌هاي پذيرفته‌شده و آسيب‌هاي اجتماعي وارده بر آن است. بسياري از آسيب‌هاي اجتماعي از جمله اعتياد به مواد مخدر مي‌تواند صدمات جبران‌ناپذيري بر پيكر اجتماع سالم وارد كند. بررسي‌ها نشان داده است شيوع و گسترش كنش‌هاي نابهنجار در جامعه از جمله پديده اعتياد موجب ازبين‌رفتن تمايل به هم‌نوايي عمومي و ايجاد سردرگمي درباره ارزش‌ها و هنجارهاي بنيادين جامعه، سلب اعتماد عمومي و ازهم‌گسيختگي نظم و انسجام اجتماعي مي‌شود. امروزه مسئله اعتياد به مواد افيوني به صورت يک مشکل جهاني و فراگير در آمده است. آمارهاي منتشره از سوي سازمان‌هاي بين‌المللي، حاکي از افزايش فزاينده مصرف مواد افیونی و کاهش سن مبتلايان در سطح جهان است. بر هيچ کس پوشيده نيست گسترش اين روند، تيشه به ريشه بنيادهاي اخلاقي، اقتصادي و اجتماعي يک جامعه مي‌زند و آن را از درون دچار فساد مي‌کند. اعتياد به مواد مخدر موجب ضرر و زيان و آسيب‌هاي فردي و اجتماعي فراواني مي‌شود و زمينه را براي بسياري از کج‌روي‌ها و جرائم فراهم مي‌کند. با نگاهي به پرونده‌هاي موجود در مراجع انتظامي و قضائي به‌سادگي مي‌توان دريافت علت گرفتاري بسياري از مجرمان و بزهکاران، اعتياد به مواد مخدر بوده است. در واقع اين پديده شوم زمينه‌ساز بسياري از آسيب‌هاي ديگر و ابزاري براي جنگ نرم دشمنان و تهديد عليه امنيت ملي است. در ابتلاي افراد به اعتياد، عوامل بسياري از جمله خانواده، وضعيت فرهنگي، اقتصادي، مهاجرت، حاشيه‌نشيني و... نقش دارند به طوري كه سوءمصرف مواد و گرايش به اعتياد، بيشتر بين اعضاي خانواده‌هايي كه فاقد روابط صميمي بين والدين و فرزندان هستند و فرزنداني كه پيوندهاي ايمن خانوادگي را تجربه نكرده‌اند، ديده مي‌شود. چه بخواهيم و چه نخواهيم کلان‌شهر تهران با طول و عرض جغرافيايي وسيع و با جمعيت کثير و بعضا خارج از کنترل با حاشيه‌هاي مسئله‌دار تشکيل شده است. در اين کلان‌شهر، صدها محله وجود دارد که در هر يک از اين محلات بعضا چندين نقطه آلوده از حيث مواد مخدر و روان‌گردان وجود دارد که اين نابساماني در بافت‌هاي فرسوده و مناطق حاشيه‌اي خودنمایي بيشتري دارد. حاشيه‌نشيني يک مسئله و عارضه شهري و منبع اصلي بزهکاري با اشکال مختلف است؛ افرادي که در مناطق حاشيه‌نشين زندگي مي‌کنند، از فرهنگ شهرنشيني جدا شده‌اند و به عنوان گروه رده پايين اجتماعي به حساب مي‌آيند، زمينه کج‌روي اجتماعي در اين افراد با داشتن خرده‌فرهنگي متعارض با ارزش‌ها و هنجارهاي شهرنشيني، افزايش يافته و موجب انزواي آنان شده است؛ به عبارت ديگر، حاشيه‌نشيني به دليل واردنشدن در بافت اجتماعي و اقتصادي شهر به عنوان يک شهروند در جامعه شهري پذيرفته نشده و همواره به عنوان فرد مزاحم تلقي مي‌شود. نمونه اين حاشيه‌نشيني، محله خاک‌سفيد واقع در شمال شرق تهران بود که به محل امني براي باندهاي قاچاق مواد مخدر تبديل شده بود به طوري که امکان ورود مأموران انتظامي به آنجا بسيار دشوار بود تا اينکه در اوایل اسفند 1379 در قالب طرحي از پيش سازمان‌يافته، اين منطقه پاک‌سازي و عوامل خلاف‌کار پس از شناسايي، دستگير و به محاکم قضائي تحويل داده شدند همچنين بناهاي محله با همکاري شهرداري و ديگر سازمان‌هاي ذي‌ربط نیز تخريب شد. در اولين جلسه، همايش فرماندهان ناجا در سال 1398 موضوع مبارزه با مواد مخدر به عنوان یکی از رویکردهای مهم ناجا، مطرح شد بر همین اساس از ابتداي سال جاري در بحث آموزش و پيشگيري از اعتياد در 21 کلانتري مناطق حاشيه‌نشين تهران اقدامات خوبي از سوی اين پليس و معاونت اجتماعي پليس پيشگيري انجام شده است. نيروي انتظامي در سال‌هاي اخير اقدامات بسيار مؤثري به منظور مقابله با سوداگران مرگ انجام داده و در اين راه شهيدان گران‌قدري نيز تقديم انقلاب اسلامي کرده است. همچنين رويکرد اجتماعي و فرهنگي پليس در کاهش اعتياد، رضايت‌بخش بوده؛ بنابراین پيشگيري از مصرف مواد مخدر، فعاليتي همه‌جانبه با حضور همه سازمان‌ها و دستگاه‌هاي مسئول را مي‌طلبد و فقط با اقدامات يک سازمان نمي‌توان در اين راه به نقطه مطلوب دست يافت چراکه دشمنان با هزينه‌هاي گزاف در اين حوزه سعي در انحطاط نسل جوان دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.