|

سرعت بي‌سابقه گرمايش زمين

گرمایش جهانی نام پدیده‌ای است که منجر به افزایش میانگین دمای سطح زمین و اقیانوس‌ها مي‌شود. با وجود ادعاي برخي از «انكاركنندگان»، امروز گرم‌شدن کره زمین بزرگ‌ترين خطري است كه محيط زيست را تهديد مي‌كند. گرم‌شدن زمین سبب تغییر الگوی بارش باران و برف، افزایش سطح آب دریاهای آزاد و كاهش سطح آب دریاچه‌ها و تأثیرات عمیق بر گونه‌های مختلف گیاهان و حیوانات و سرانجام انسان‌ها خواهد شد. طبق تحقيقات دانشمندان از زمان خشك‌سالي‌هاي دو دهه گذشته حدود 45 كشور در معرض خشك‌سالي شديد قرار گرفته‌اند. همچنين در 100 سال گذشته کره زمین به‌طور غیرطبیعی حدود 74/0 درجه سلسیوس گرم‌تر شده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که ۱۰ مورد از گرم‌ترین سال‌های جهان تنها از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۷ به ثبت رسیده است که این میزان در ۱۵۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده است. گرم‌شدن کره زمین، مهم‌ترین مسئله علمی قرن بیست‌و‌یکم است که ساختار اجتماع جهانی را به چالش می‌کشد. گرم‌شدن زمین تنها یک نگرانی علمی نیست و بر مسائل اقتصادی، جامعه‌شناسی، ژئوپلیتیکی و سیاست‌های بومی تأثير مي‌گذارد. گرم‌شدن زمین، حاصل افزایش چشمگیر گازهای گلخانه‌ای، از جمله دی‌اکسیدکربن در اتمسفر است؛ گازهایی که نتیجه مصرف و سوختن سوخت‌های فسیلی و تخریب جنگل‌ها هستند. نیروگاه‌های تولید برق، صنعت حمل‌و‌نقل، پالایشگاه‌ها و به طور کلی استفاده از سوخت‌های كربني از جمله زغال سنگ، نفت و گاز طبیعی بیشترین سهم را در تولید گازهای گلخانه‌ای دارند. همچنین نابودی و آتش‌سوزی جنگل‌ها و افزایش میزان دی‌اکسیدکربن در اتمسفر به عنوان یکی از دلایل گرم‌شدن دمای زمین مطرح مي‌شود. گرمايش زمين هم موجب تغییرات در شرایط زیست جانداران می‌شود و هم یخ‌های قطبی را ذوب می‌کند که علاوه بر تأثیر بر جانداران قطب‌ها موجب بالاآمدن سطح آب اقیانوس‌ها مي‌شود. توفان، سیل، گرداب، امواج هوای گرم و دوره‌های طولانی خشک‌سالی، آشوب‌های اجتماعی، جنگ‌هاي داخلی، موج مهاجرت‌های اقلیمی، ازبین‌رفتن محصولات کشاورزی و... از نتایج مستقیم این پدیده‌اند. كتاب «جهانی دیگر؛ با پایان‌دادن به گرمایش جهان» كه به تازگي منتشر شده، به سیاست‌های حاکم و تأثیرگذار بر گرمایش جهانی و فجايع حاصل از آن مي‌پردازد. نویسنده کتاب، جاناتان نیل، رمان‌نویس، مورخ و از سازمان‌دهندگان اصلی تظاهرات علیه تغییرات اقلیمی است. او نشان مي‌دهد كه راه‌حل‌هایی که نظام بازار برای مقابله با گرمایش زمین ارائه می‌کند (راه‌حل‌هایی مانند خرید و فروش حق انتشار کربن و پرداخت یارانه به سوخت‌های زیستی) موجب نابرابری بیشتر اقتصادی می‌شوند و در پیشگیری از تغییرات اقلیمی فاجعه‌بار ناتوان‌اند. ادعاي اصلي كتاب بررسي راهكارهاي پایدارساختن عدالت اجتماعی و واگذاری مسئولیت اجتماعی به محیط‌زیست‌گرایی است. نويسنده در این اثر به ارائه راه‌حل‌هايي برای پایان‌دادن به گرمایش جهانی پرداخته و معتقد است اگر در زمان مناسب اقدامات لازم را انجام ندهيم جهانی پر از پناه‌جو، قحطی، جنگ، درد و رنج در انتظار ماست. به نظر نويسنده، انسان امروز توانایی، دانش و فناوری حل معضل گرمایش زمین را دارد، اما شرکت‌های قدرتمند تولیدکننده کربن و دولت‌های نولیبرال نمی‌خواهند دست به اقدامی عملی در این زمینه بزنند. پس باید تنها نیرویی را که می‌تواند در مقابل آنان بایستد، یعنی اکثریت مردم جهان، بسیج کرد تا به مقابله با سرمایه‌داری برخیزند؛ سرمایه‌داری‌ای که سود خود را مقدم بر مصالح مردم و کره زمین می‌داند. در بخشی از کتاب نویسنده به برخی از مخاطرات طبیعی زیان‌بار حاصل از گرمایش جهانی اشاره می‌کند. او طوفان کاترینا و لوئیزیانا یا طوفانی که در سال 1970 در بنگلادش 300 هزار نفر را کشت یا خشک‌سالی چهل‌ساله ساحل آفریقا از اتیوپی تا مالی را نتيجه آسیب‌هایی مي‌داند که انسان به چرخه طبیعی کره زمین وارد كرده است. به عقیده بسیاری از دانشمندان با افزایش آگاهی‌های عمومی، کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی و مصرف بهینه انرژی، افزایش سطح فضای سبز و جلوگیری از تخریب جنگل‌ها، بازیافت مواد و استفاده از انرژی‌های جایگزین سوخت‌های فسیلی مانند توربین‌های بادی، انرژی خورشیدی، امواج اقیانوس و گرمای درون زمین می‌توان این پدیده و اثرات منفی آن بر زندگی بشر را کنترل کرد اما این تغییرات نیازمند تغییرات اساسی در ساختار اداره سیاسی و اقتصادی جهان است. گرم‌شدن کره زمین برخی از دیگر مشکلاتی را آشکار می‌کند که جهان امروز با آنها درگیر است. این پدیده نه فقط مفهوم دولت-ملت را در برابر مسئولیت جهانی، بلکه دیدگاه کوتاه‌مدت سیاسی رهبران کشورها را هم زیر سؤال می‌برد. در پاسخ به این پرسش که برای جلوگیری از گرم‌شدن زمین چه کاری از دست‌مان برمی‌آید، باید بعضی از بنیادی‌ترین قوانین جامعه‌مان را دگرگون کنیم تا بتوانیم رویکردی جهانی‌تر و بلندمدت‌تر در پیش بگیریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.