|

تاب کردم که آفتاب بيايد

ابراهيم پشت‌کوهي . کارگردان

به دور و برمان نگاه مي‌کنم؛ کمتر کسي را مي‌بينم که از خيابان زخمي نخورده باشد.

در هر خانه‌اي را که باز کني، روي مبل‌ها يا فرش‌ها يا حصيرها يکي از روزهاي سال مردي يا زني زخمي پايش را دراز کرده و مادري همراه با ليوان آبي که به دست فرزندش داده اشکش را از روي گونه‌اش پاک کرده است. حافظه تمام خيابان‌ها پر از تصادف است يا خفت‌گيري يا کيف‌قاپي يا آه يکي که موبايلش را زده‌اند يا فحشي، متلکي، تنه‌اي که بر جامه روحش چسبيده است. همه ما زخمي خيابانيم؛ با اين همه، مهم‌ترين عنصر حرکت انسان مدرن، همين خيابان است. اما چرا خيابان‌هاي ما پر از خشونت‌اند، چرا پياده‌روهاي ما اين‌قدر عصبي‌اند!؟ خيابان‌هاي هر جامعه چهره آن جامعه است؛ تهران و ترافيکش، بازتاب تودرتوي ذهن مردم تهران‌نشين است. من هم يکي از کساني‌ام که يک بار در ميدان انقلاب موبايلم را زده‌اند و يک بار از خياباني در جنوب (بندرعباس) چاقو خورده‌ام. نمردم اما زخم‌هاي آن روز روي پوستم جا خوش کرده است. سال ۸۸ بود، بهمن ۸۸. چند روز ديگر قرار بود براي اجراي نمايش «فروش يک روح سرکش» در جشنواره فجر به تهران بياييم. داشتم مي‌رفتم استوديو تا صدايي را ضبط کنيم. لپ‌تاپي روي يک شانه داشتم و روي شانه ديگر کيف قهوه‌اي چرمي کوچکي انداخته بودم، داشتم به دوستم پيام مي‌دادم که من حرکت کردم تو هم راه بيفت. در پياده‌رو بودم که از گوشه چشم راستم ديدم موتوري ايستاد، موتور سرخ سه‌ترک. نفر آخر از روي موتور پايين پريد، از زير پيراهنش (به قول بندري‌ها؛ از پاي کچش) دشنه‌اي بيرون کشيد، همه اين اتفاق فقط در کسري از ثانيه افتاد. شروع کردم به دويدن، يکي از جلو و يکي از عقب راه را بر من بستند در ساعت چهار عصر! همين جا بگويم اين واقعه شرح سلحشوري و رشادت من نيست، روايت کله‌شقي ديوانه‌واري است که نزديک بود جانم را بگيرد. آن که از روبه‌رو بود کلاه لجني‌اش را تا ابرو پايين کشيده بود و نقابش نمي‌گذاشت خوب ببينمش. تيزي چاقويش را ديدم که به سمت من آمد، خواستم چاقو را بگيرم، نوکش گرفت به سرانگشت اشاره‌ام، از پشت، آن ديگري ضربه‌اي به کتفم زد و گرمي خونم را روي جليقه‌ام احساس کردم، گرم بودم و نمي‌خواستم لپ‌تاپي که مال انجمن نمايش بود را بدهم به مفت‌خورها، برگشتم به سمت آن ديگري، که کلاه‌لجني با حرکتي برق‌آسا دو ضربه به پشت رانم زد، آن ديگري ضربه‌ چاقويش را توي صورتم فرود آورد، سرم را عقب کشيدم، ضربه گرفت به لب بالا و بعد مثل موجي از فلز تيز روي دندانم نشست و دندان آسيابم را دونيم کرد، بعد آرام روي لب پاييني‌ام فرود آمد. بندرعباس در بهمن مثل بهار است در تهران! اما ناگهان هوا گرم شد و خون و شرجي از صورتم روي گردن و گلويم سرازير شد. فرياد دزد دزد من بلند شده بود و داد من چون توده کلاغ‌هاي وحشي در هواي گلشهر پخش مي‌شد. آن که پشت موتور بود داشت گازش را پر مي‌کرد و کلاه‌لجني ضربه‌اي محکم بر مچ دست چپم فرود آورد. خون مثل چشمه از مچ دستم قل زد و جوشيد، دستم شل شد. 50 متر جلوتر دختران دبيرستان الياس بيرون ريختند. دو مردي که براي سلاخي آمده بودند پريدند روي موتور و با خون من روي کاردهايشان دور شدند. مرا به بيمارستان بردند و با 75 بخيه در بدن روي تخت خواباندند. دکتر گفت اگر ضربه‌اي که به کتفت زده‌اند چند سانت عميق‌تر بود، به قلبت مي‌رسيد و تمام. 10 سال بعد هنوز وقتي مي‌نويسم مچ دست چپم زود به زود خسته مي‌شود. اين خاطره مثل خطي خشن روي پرده روان من نشسته است. در گوشه کنار ايران خدا مي‌داند چند خانواده هست که صابون خشونت خياباني به تنشان خورده است. اين ميزان قساوت و ميل به قصابي‌کردن هم‌ميهن نمي‌دانم از کجا در ما نشسته است، اما هر چه هست، صداي برخورد فلز بر دندان، خيلي وقت است که بلند است. علت اين همه خشم مچاله در روان مردمان ما را البته جرم‌شناسان و جامعه‌شناسان بايد بررسي و تحليل کنند اما صحبت من با خواننده اين سطرهاست. نياز است که آستانه تحمل خود را بدون متهم‌کردن ديگري، همگي کمي بالاتر ببريم. خيابان قرار بوده وعده‌گاه ستايش انسان باشد و چهارراه محل مؤمنانه‌اي براي رسيدن به خنده و آزادي، به نقل از باختين؛ خيابان صحنه روان کارناوالي است که آدم‌ها بي‌پز طبقه، تنها براي صلح و دوستي پا بکوبند و به قول رضا براهني شتاب کنند که آفتاب بيايد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.