درک رياضيات در کودکان پيش از دبستان
آزاده سيدميرزاييجهقي.کارشناس ارشد روانشناسي تربيتي، پژوهشگر مؤسسه کودکي مدرس
کودکان از همان سنين ابتدايي زندگي تا حدودي قادر به درک مفاهيم رياضيات هستند. بنابراین در پنج سال اول زندگي ميتوان به آنها مفاهيم ساده و پايهاي رياضي را آموزش داد. درک عدد و مقدار از سهسالگي آغاز ميشود و کودک قادر است اعداد را متناسب با سن خود درک کند. کودکان اجزا و عناصر محيط اطراف خود را در قالب عدد درک کرده و شمارش را ميآموزند. در درک عمليات جبري ساده رياضي و طبقهبندي و الگودهي، کودکان ميتوانند الگوهاي رياضي را در محيط خود ادراک کنند؛ بر همين اساس قادرند اجزا و عناصر محيط را دستهبندي و طبقهبندي کنند و رفتهرفته ارتباط بين اعداد و مجموعهها را ميآموزند. کودکان با درک عمليات رياضي و الگوهايي مانند الگوهاي تکرارشونده ميتوانند به مسائل محيط خود پاسخ دهند. کودک الگوها را ميآموزد و حتي در بازيهاي خود به کار ميبرد. درک الگوهاي تکرارشونده از سهسالگي آغاز ميشود. کودکان در سنين سه تا پنج سال ميتوانند مفاهيم ساده را درباره مقياسها و مقايسهکردن بياموزند. درک هندسه و اشکال هندسي نيز از سهسالگي در کودک شکل ميگيرد و کودک ميتواند مفهوم حجم، طول و اشکال هندسي را ياد بگيرد. درک هندسي به کودکان کمک ميکند تا فضاي اطراف خود را بهتر بشناسند. کودکان از سهسالگي قادرند برخي استدلالهای ساده رياضي را درک کنند و از آنها در حل برخي از مسائل خود در محيط بهره ببرند. مثلا کودک سهساله ميتواند در يک جعبه اجزا و اجسامي را متناسب با آن قرار دهد. کودکان در چهار و پنجسالگي ميتوانند با مفاهيم و استدلالهای رياضي ارتباط و تعامل برقرار کنند و آنها را در بازيها و زندگي روزمره خود به کار ببرند. کودکان از چهار تا پنجسالگي با آموزش ميتوانند:
بهدرستي تا 20 بشمارند. براي درستشمردن تا 20 راهبرد دارند. حداقل تا 10، اعداد و کلمات را به هم وصل ميکنند. تعداد اشيا، تصاوير، اعداد و کلمات مورد استفاده را ضبط کرده و نشان ميدهند. دو چيز را مقايسه ميکنند و ميفهمند که کدام بيشتر است و کدام کمتر. تعدادها را از کمترين به بيشترين و از بيشترين به کمترين مرتب ميکنند. اشيا و نقاشيها را براي مدل استفاده کرده و مسئلههاي جمع و تفريق را تا 10 حل ميکنند. حاصل جمع دو عدد يکرقمي را به دست ميآورند. در هندسه کودکان ميتوانند: در چهارسالگي يک تفاوت در شکلهاي دوبعدي و سهبعدي را توصيف و ترسيم کرده و نشان دهند. اشکال دوبعدي را توصيف ميکنند و از آنها براي خلق تصاوير استفاده ميکنند. شکلهاي دوبعدي را به چيزهاي جهان واقعي ربط ميدهند و ميتوانند خودشان شکلهاي دوبعدي بسازند و در طراحي تجسم استفاده کنند. - در آغاز پنجسالگي شکلهاي سهبعدي را در محيط ميشناسند و بهطور کامل مشاهده و توصيف ميکنند. با واژگان رياضي براي توصيف شکلهاي سهبعدي آشنا ميشوند و شباهتها و تفاوتهاي ميان شکلهاي سهبعدي را تشخيص ميدهند و از شکلهاي سهبعدي براي ساختن شکلهاي ديگر استفاده ميکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.