اردوغان از حمله قریبالوقوع به شرق سوریه خبر داد
علیه کردها به نام آوارگان
حمله به مناطق کردنشین شرقی سوریه و تغییر بافت جمعیتی این منطقه با بازگرداندن آندست آوارگان عرب سوری که اکنون در ترکیه زندگی میکنند؛ این چکیده برنامههای کنونی رجبطیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکيه، در قبال مناطق شرقی رودخانه فرات در سوریه است. اردوغان روز شنبه بار دیگر از حمله قریبالوقوع به مناطق کردنشین شرق سوریه خبر داد، حملهای زمینی و هوایی که به گفته رئیسجمهوری ترکیه «امروز یا فردا» انجام میشود. اردوغان در بیانیه خود با انتقاد از ایالات متحده بهدلیل بیعملی در عقبراندن نیروهای کرد از مرز گفت: «ترکیه میخواهد با ایجاد منطقهای امن در این بخش از سوریه، آوارگان سوری را اسکان دهد». مناطق شرقی سوریه تحت کنترل یگانهای مدافع خلق است که ترکیه آنها را گروهی تروریستی و در ارتباط با حزب کارگران کردستان (پکک) میداند؛ اما همپیمان آمریکا در جنگ علیه داعش به شمار میروند. در ماههای اخیر و با بالاگرفتن تهدیدهای ترکیه درباره حمله به این مناطق، واشنگتن و آنکارا مذاکراتی را برای ایجاد منطقه امن در این بخش آغاز کردند و از ماه سپتامبر هم گشتزنیهای مشترک نیروهای آمریکایی و ترکیهای شروع شد. بااینحال اردوغان در صحبتهای اخیر خود هدف این گشتزنیهای مشترک را اتلاف وقت خواند و آن را «حکایت» نامید. ترکیه و ایالاتمتحده درباره وسعت این منطقه امن و کشور ادارهکننده آن با یکدیگر اختلافنظر دارند. ترکیه خواستار این است که سربازانش منطقهای به عمق 30 کیلومتر را نظارت کنند، ولی آمریکا و کردها منطقهای به عمق 14 کیلومتر را مد نظر دارند. از تقریبا یک ماه پیش، سه گروه گشتزنی مشترک آمریکا و ترکیه مشغول به کار شدهاند و نیروهای کرد هم از خطوط مقدم مرز فاصله گرفتهاند.بااینحال به نظر میرسد این همکاریها اهداف ترکیه را محقق نکرده است. نیروهای دموکراتیک سوریه که تحت رهبری کردها قرار دارند، در واکنش به تهدید اخیر اردوغان اعلام کردهاند به توافق اخیر آمریکا و ترکیه پایبند میمانند، اما برای جنگ هم آمادگی دارند. مصطفی بالی، سخنگوی نیروهای دموکراتیک، در شبکه توییتر نوشت: «در صورت حمله ترکیه ما برای نبردی طولانی و دامنهدار آمادهایم تا از مردم و سرزمین خود دفاع کنیم».کردها همچنین از جامعه جهانی خواستهاند دولت ترکیه را برای توقف این عملیات نظامی تحت فشار قرار دهند، چراکه بهگفته آنها این حمله امنیت و ثبات منطقه را به خطر میاندازد. ارتش ترکیه تاکنون دو بار در سالهای 2016 و 2018 به سوریه لشکرکشی نظامی کرده است. دولت ترکیه مدعی بود در عملیات نخست خود گروه داعش و یگانهای مدافع خلق را همزمان با هم هدف قرار میدهد. اردوغان پیشتر گفته بود تهدید این دو گروه برای ترکیه یکسان است. این در حالی است که یگانهای مدافع خلق در سالهای اخیر نقش پررنگی در شکست داعش در سوریه ایفا کردند. یکی از مقامهای وزارت دفاع ایالاتمتحده هم روز شنبه و چند ساعت بعد از اظهارات اردوغان گفت هرگونه عملیات نظامی یکجانبه ترکیه موجب نگرانی عمیق واشنگتن خواهد بود. این مقام پنتاگون اظهارات اردوغان مبنی بر کندپیشرفتن عملیات مشترک را رد کرد و گفت: «این عملیاتها بهموقع و در برخی مناطق حتی پیشتر از برنامه پیش میروند». تغییر بافت جمعیتی مناطق کردنشین بااینحال ظاهرا ترکیه عزم خود را جزم کرده که برای سومین بار به مناطق شرقی سوریه حمله کند، حملهای که اینبار نیز کردهای سوریه را هدف قرار میدهد. ترکیه گفته است که با ایجاد منطقه امن در بخشهای شرقی سوریه امیدوار است دستکم یک میلیون آواره سوری ساکن ترکیه را به کشورشان بازگرداند. این در حالی است که برخی تحلیلگران میگویند این آوارگان که عمدتا عرب هستند، میخواهند به شهر و خانه قبلی خود بازگردند. بهگفته این تحلیلگران هدف ترکیه این است که با تغییر بافت جمعیتی این مناطق، کردهای سوریه را تضعیف کند. سزگین تانریکولو، وکیل مدافع حقوق بشر و نماینده مجلس ترکیه از حزب جمهوریخواه خلق، میگوید اردوغان بهدنبال آوارهکردن کردهاست: «ما مخالف جنگ سوریه و همچنین مخالف تلاشها برای تغییر ساختار جمعیتی این منطقهایم. این موضوع نه انسانی است و نه چیزی که تاریخ آن را بپذیرد». مقامات ترکیه مدعی شدهاند که تاکنون 340 هزار پناهنده سوریه بهطور داوطلبانه به مناطق تحت کنترل ترکیه در شمال سوریه بازگشتهاند. این در حالی است که دیدهبان حقوق بشر گزارش داده که بسیاری از این افراد با زور به سوریه بازگردانده شدهاند. به گفته دیدهبان حقوق بشر: «ترکیه مدعی است که بهصورت داوطلبانه سوریها را به کشورشان بازمیگرداند، ولی تهدید به اینکه تا زمانی که آنها به بازگشت تن ندهند، آنها را زندانی میکند یا مجبورکردن آنها به امضای فرمها، و پرتکردن آنها در منطقه جنگی، نه قانونی است و نه داوطلبانه».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.