در جستوجوی آدابی دیگر برای ورزشگاه
گیسو فغفوری
سرانجام اتفاق افتاد؛ یکی از مطالباتی که همواره از سوی بخشی از زنان علاقهمند مطرح میشد؛ یعنی حضور قانونی در ورزشگاه آزادی برای تماشای فوتبال. زنان فوتبالدوست آتش اشتیاق حضور در ورزشگاه را به شکلهای گوناگون از لباس مبدل و ظاهر مبدل تا خودسوزی، اعتراض و کمپین نشان داده بودند. اولین اعلان این مطالبه را میتوان در آستانه انتخابات ریاستجمهوری 84 دانست و بازی ایران با بحرین. ما توانستیم در نیمه دوم بازی وارد ورزشگاه و جایگاه شویم. زنانی که برای ورود آسیب دیدند و حالا شاید خاطرههای آن حضور را بتوانند در جملهای در فیلم «آفساید» بشنوند؛ اما اینبار همه چیز فرق داشت. هشتگهای #با من به _ورزشگاه بیا، با زنان _ایران_کامبوج و توییتهایی که در شبکههای اجتماعی خطاب به فیفا منتشر شد، بازتاب کنشها و جدالها و بیان احساسات زنان در این حرکت جمعی بود. زنان ایرانی علاقهمند دو شب بیدار ماندند تا بتوانند بلیت این مسابقه یعنی مسابقه تیم ملی و کامبوج را خریداری کنند. هرچند آنان صبح روز شنبه از بازشدن سایت و اختصاص جایگاه جدید، از این نحوه اختصاص بلیت و خرید آن مأیوس بودند.آنان با اشک، شوق و شادی و اندوه و جدال با دیگرانی که این راه را مسخره و بینتیجه میدانستند، این 48 ساعت را پشت سر گذاشتند و با امیدواری منتظر اختصاص جایگاههای جدید در این چند روز باقیمانده تا بازی هستند. فقط زنان ایرانی علاقهمند میتوانند آنچنان پیگیر باشند که دو شب برای خرید بلیت تلاش کنند. آنانی که نتوانسته بودند در نیمهشب پنجشنبه بلیت خریداری کنند، شب شنبه هم بیدار ماندند تا شاید جایگاهی باز شود و دوباره بخت دریافت بلیت را از دست ندهند. از این شور و شوق و دغدغه زنان در اکثر رسانههای مکتوب ایران سخن گفته شده و در صفحه اول خود به اشتیاق زیاد زنان برای دریافت بلیتهای ورزشگاه و بازی ملی که شاید در حالت عادی کمترین تماشاگر را داشت، توجه کردهاند. تیترهایی مانند جشن صندلیهای بنفش، ورزشگاه آزادی دیگر صد هزار پسری نیست، مسیر آزادی برای زنان دشوار نیست، توصیههای مردانه برای روز زنانه، تماشاگران بنفش، زنان در آزادی، سهم ناچیز زنان در ورود آزادانه به آزادی، زنان دنبال بلیت؛ فدراسیون دنبال مجوز، بر صفحه اول روزنامهها نشست. درحالیکه انتظار میرفت سازندگی نیز به این موضوع بپردازد، صفحه اول آن به فیلم رد خون اختصاص داشت؛ اما نکتهای که دراینمیان مطرح بود، نحوه برخورد زنان و مردان غیرعلاقهمند بود. بسیاری فارغ از توجه به مسیری که طی شده است، سالها و لحظههایی را که در آتش این علاقهمندی پشت سر گذاشته شده است، به پاشیدن بذر یأس و ناامیدی مشغول شدند. چند نکته در این بحثها مشترک بود: «این سهمی که برای زنان در نظر گرفته شده است، با درخواست فیفا ممکن شد و کسانی که پا به آزادی میگذارند و بلیت را خریداری کردهاند، بخشی از نقشه و برنامه نمایشی فدراسیون شدهاند». «زنانی که بلیت تهیه کردهاند، هیچگونه آشنایی با آداب ورزشگاه ندارند و فقط برای رفع هیجان و نه علاقهمندی به ورزشگاه میروند». «زنان وارد بازیای شدند که تماشاگر نداشت و شاید در حالت عادی کمتر از چهار، پنج هزار نفر به تماشای آن میرفتند. حالا آن کسی که سود برده، فدراسیون است؛ هم به خاطر بلیتی که گران فروخته است و هم به خاطر تماشاگرانی که به ورزشگاه آورده است». هرچند عدهای هم با زنان همراهی و همدلی کردند؛ اما حتی آنان هم سعی داشتند بهعنوان یک بزرگتر و باتجربه شیوه حضور در ورزشگاه را به آنان یاد دهند؛ اما اینها فقط بخشی از نظرات کمتر جنسیتزده و تحقیرکنندهای بود که در این مدت نصیب ما زنان علاقهمند شد؛ ما زنانی که معتقدیم این قدم، کوچک اما مؤثر است که به دلیل پافشاری بر این مطالبه به دست آمده است؛ مطالبهای که تا رسیدن به بازیهای باشگاهی هم ادامه پیدا میکند. این اتفاق یک پیروزی دیرهنگام برای زنان است. آنان توانستند خواسته خود را تبدیل به یک مطالبه جمعی کنند. زیرساختهایی که معصومه ابتکار، مشاور امور زنان ریاستجمهوری، اعلام کرد دو سال برای تهیه آن تلاش کردند، جز با حمايت فیفا برای حضور زنان ممکن نشد؛ اما نکتههایی که دراینمیان نمیتوان فراموش کرد، این است که زنان میانسال امروز که 14، 15 سال پیش این خواسته را مطرح کردند، گامی برداشتند برای فرزندانشان که با دغدغه کمتری در آینده بتوانند بر سکوهای این ورزشگاه بنشینند. زنانی که با پشتکار این مسیر را طی کردهاند، این بار همدلی را به شکلی دیگر به نمایش گذاشتهاند؛ بهگونهای رشکبرانگیز و بیسابقه. منتقدان چرا در نظر نمیگیرند که زنان علاقهمند میدانند که این گام نهایی نیست؟ چرا باور نمیکنند که هر حقی یا هر مطالبهای گامبهگام ممکن میشود. شاید این مطالبه برای تعداد زیادی نباشد؛ اما برای بسیاری مهم است و در نهایت آنانی که نسخه خود را برای زنان و دختران درباره حضور در ورزشگاه و آداب و رسوم آن بیان میکنند، چرا نمیپذیرند که شاید زنان ایرانی میخواهند به شیوه خود در ورزشگاه حضور پیدا کنند و با شیوه و منش خود هیجان و علاقهمندی خود را ابراز کنند و درنهایت چرا از این اتفاق به جای سرخوشی، مدام منفیبافی را گسترش میدهند؟ زنانی که اکنون بلیت در دست آمادهاند تا پنجشنبه قبل از ساعت 18 در ورزشگاه حاضر شوند، میدانند که راه زیادی به آهستگی برداشته شد و قدر آن را میدانیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.