تربیت دینی دانشآموزان؛ افق امید روزگار ما
کامل حسینی. معلم
به کدامین افق میتوان نگریست که در آن امیدی برای پرورش ذهنی و روانی دانشآموزان کاملا هویدا باشد؟ اصولا در جامعه مسلمانان، به دلایلی ضرورت و امیدبخشی تربیت دینی کاملا برای ما پدیدار است و علت امید و چشمدوختن به روشنایی افق تربیت دینی هم از اینجا ناشی میشود. اما پیش از هرگونه بحثی باید گفت که در تربیت دینی مدارس اگرچه آموزش احکام شرعی دین اسلام بخشی از ضروریات است اما باورمندیهای سازگار با فطرت پاک و عقل سلیم، مقدمتر و در اولویت خواهند بود. یا آنطور که در کتاب «نگاهی به فلسفه آموزش و پرورش» به نقل از «روسو» بخش مهمی از آن آمده است، یعنی بیدارنمودن محبت و ستایش خدا در انسان. از طرفی دیگر، رویدادها و مشکلات طاقتفرسایی مانند مرگ پدر یا مادر یا طلاق ممکن است ذهن و قلب پاک یک نوجوان را -که بیشتر آنها در دوران تحصیلی به سر میبرند- بهاندازهای فرسوده كند که احتمال آسیبهای جدی به تحصیل آنها وجود خواهد داشت؛ اینجاست که مصداق ضرورت پرورش دینی بار دیگر خود را نمایان میكند. در حقیقت، فیلسوف آلمانی «کانت» باور قلبی به خالق جهان و معناهای خفته در پس آن مانند باور به جهان پس از رستاخیز را «حکمت عملی» نامیده است که رنگ مهمترین معنا و امیدبخشی روحی را به قلب انسانها و تربیتش میبخشد. بنابراین، حکمت عملی در این میان منبع مهمی جهت تربیتهای دینی است تا بنیادی استوار، واقعی و در عین حال کاربردی برای خود برگزیند. اینچنین است که تربیت دینی بنیادهایی حقیقی اما منطقی و معنادار را برای شناخت کلی جهان و رویدادهایش اعم از طبیعی و انسانی پیریزی میکند و از این زاویه هم میتوان با زبان ساده اما روشمند بر ذهنیت و معرفت دانشآموزان تأثیر فراوان گذاشت و آنها را نیز آماده كرد تا صبورانه با سختیهای رویدادها روبهرو شوند. باید توجه داشت که تربیت دینی بر مبنای خصلت خودش گونهای از تربیت دینی است که اقتضای سن آنهاست یعنی مثلا در مراحل ابتدایی و اوایل متوسطه آموزش باورها و شناخت خداوند و پیامبران بهطور مختصر اساسی است و در مراحل بعد که بزرگتر خواهد شد در عین باورمندی به خداوند و پایبندی به اسلام اما نسبت به پیروان سایر ادیان رفتاری کاملا انسانی و عادلانه هم داشته باشد. باید توجه داشت که در پرورش باورمندی دینی باید ابزار آن نه در اهرم نمره و بخشنامهها خلاصه شود بلکه ابزار اصلی آن از خود جوهره آسمانی و هماهنگ با روح معنوی آن نیز مهیا شده باشد. حقیقت دیگر این است که روند بدون وقفه و ادامهدار تربیت دینی دانشآموزان تنها در فرایند شعارها یا شرح و آموزش کتابهای درسی خلاصه نمیشود بلکه زمانی بهتر میوههای تربیت دینی دانشآموزان به بار خواهند نشست که، خاک و درخت تمامی بخشهای خردهنظام آموزشی و حتی نظام اجتماعی کل از سر اختیار و مشتاقانه نیز با معنویت و تدبیر حکیمانه دینی آبیاری شده باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.