|

نام بلند عبدالرحیم جعفری

پژمان موسوی

پریروز دقیقا چهار سال شد، چقدر زود گذشت و چقدر حضورش هنوز سنگین است. انگار هست هنوز، آن‌قدر که نشانه‌هایش هست، در گوشه و کنار شهر، در کنج کتابخانه‌هایمان، در قفسه‌های کتاب‌فروشی‌هایمان؛ همه جا هست، نام بلند عبدالرحیم جعفری، نام انتشارات امیرکبیر. عبدالرحیم جعفری تنها یک نام نبود، او نماد و نشانه یک راه بود؛ راهی که نقشه عملیاتی‌اش فرزانگی و فرهیختگی یک ملت بود و هدفش «آگاهی» مردمان سرزمینش. تا پیش از جعفری و امیرکبیرش، آگاهی تا این حد در سرتاسر کشور گسترده نبود و آثار و نوشته‌های بزرگان فرهنگ، ادب و هنر ایرانی و فرنگی به این شکل و در تیراژ وسیع در اختیار مردم قرار نمی‌گرفت. جعفری همه‌ اینها را نه به ارث برد، نه به راحتی به‌دست آورد، او تمام اینها را ساخت و غم بزرگ را به کار بزرگ تبدیل کرد. به حرف شاید ساده به نظر برسد، اما این تنها «حرف» است، در مقام «عمل» ساده نیست از یک اتاق کوچک در طبقه دوم چاپخانه آفتاب در خیابان ناصرخسرو تهران کار نشر را شروع کنی و چند سال پس از آن، «امیرکبیر» را به یکی از بزرگ‌ترین و معتبر‌ترین انتشارات نه در ایران که در کل منطقه تبدیل کنی؛ انتشاراتی بزرگ که بخش زیادی از میراث فکری نسل پدران ما به همت او و کتاب‌های منتشرشده در انتشاراتش شکل گرفته است. مؤسسه‌ای که فرایند نشر در ایران را تکامل بخشید و نشر را در ایران صنعتی و مدرن کرد. در دوران مدیریت وی بر «امیرکبیر»، حدود دو هزار عنوان کتاب در زمینه‌های ادبیات، تاریخ، علوم اجتماعی، فلسفه و هنر از نویسندگان، فلاسفه، پژوهشگران، شاعران و مترجمان پیشرو از جمله بدیع‌الزمان فروزانفر، محمد معین، ابراهیم پورداود، سعید نفیسی، محمدتقی بهار، علی دشتی، پرویز ناتل‌خانلری، ذبیح‌الله صفا، مجتبی مینوی، رشید یاسمی، یحیی مهدوی، عبدالحسین زرین‌کوب، عباس زریاب‌خویی، احسان نراقی، سیدمحمدعلی جمالزاده، بزرگ علوی، احمد آرام، ابراهیم یونسی، اسماعیل رائین، محمدجعفر محجوب، مرتضی کیوان، ایرج افشار، محمد عباسی، مشفق همدانی، فریدون آدمیت، سیدابوالقاسم انجوی‌شیرازی، محمود تفضلی، محمدابراهیم باستانی‌پاریزی، حسین مکی، امیرحسین آریان‌پور، سادات ناصری، ذبیح‌الله منصوری، کریم کشاورز، منیر جزنی، فروغ فرخزاد، غلامحسین ساعدی، صادق هدایت، محمد قاضی، هوشنگ ابتهاج، احمد شاملو، نادر نادرپور، رهی معیری، حمید مصدق، فریدون کار، شاهرخ مسکوب، بهمن محصص، سیمین دانشور، جلال آل احمد، اسماعیل فصیح، بهمن فرزانه، مهدی سحابی، سیاوس کسرایی، نصرت رحمانی، فریدون تنکابنی، سعید سلطانپور و احمد محمود چاپ و منتشر شده و این نام‌ها تنها بخشی از نام‌های بی‌شماری است که از مسیر امیر کبیر، افکار، آرا و اندیشه‌هایشان به جامعه ایرانی و نسل پدران ما معرفی شده است؛ نه فقط نسل پدران ما که خیلی از کتابخوان‌های نسل ما هم به دلیل اعتباری که این انتشارات داشت، سعی می‌کرد کتاب‌های چاپ قدیم امیرکبیر را هر طور که هست از لابه‌لای کتاب‌های قدیمی بیابد و آنها را به عنوان تألیفات و ترجمه‌های خوب و دسته اول مطالعه کند. این سنت ناشران خوب و حرفه‌ای است که کتاب‌هایشان دست به دست شده و تا سال‌ها به عنوان مرجع مورد استفاده پژوهشگران و محققان قرار مي‌گیرد. این سنت ناشران خوب و حرفه‌ای است که فرزندان هم خلف بار بیایند و قدم در راه پدر بگذارند، همان راهی که رضا جعفری در نشر خوب «نو» این روزها طی می‌کند. عبدالرحیم جعفری و نقشی که در صنعت نشر ایران ایفا کرد، بی‌شک هیچ‌گاه نه فراموش خواهد شد و نه از اذهان خواهد رفت؛ این است رسم مردان بزرگ. یادش تا همیشه با ما... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.