جوانان؛ خالقان آینده
محمدرضا نیکنژاد
پنجم اکتبر برابر با ۱۳ مهر، روز جهانی معلم است. از سال 1994 سازمان علمی- فرهنگیِ سازمان ملل متحد (UNESCO) این روز را بهانهای برای پاسداشت حرفه معلمی و توجه بیشتر به حقوق و وظایف این حرفه قرار داده و برای برگزاری بهینهاش در سراسر جهان تلاش میکند. در این راستا، این سازمان با همکاری چند سازمان جهانی دیگر از جمله سازمان جهانی کار (ILO) و آموزش جهانی (EI) هر سال شعاری تعیین کرده و هر بار بر یکی از جنبههای اثرگذار این حرفه یا رویدادهای فراگیرِ مؤثر بر آن تمرکز میکند. شعار سال 2019 این روز «معلمان جوان: آینده حرفه معلمیاند» است. در بیانیه تحلیلی یونسکو درباره این روز و این شعار آمده است: «حرفه معلمی مانند سالهای نخستین سده 21 برای جوانان تحصیلکرده جویای کار، حرفه پرکششی نیست. گزارشهای جهانی تأیید میکنند در بسیاری از کشورها برای کسانی که به این حرفه میپیوندند، پشیمانی و فرسایش، از مشکلات جدی است؛ بهویژه در کشورهای جنوب و غرب آسیا و جنوب صحرای آفریقا. البته کشورهای صنعتی نیز از این پدیده بیتأثیر نماندهاند. دادههای تکمیلی از یک نمونه آماری 50 هزارنفری از آموزگاران ایالات متحده نشان میدهد بیش از 41 درصد معلمان پیش از پنجمین سال ورود خود به این حرفه آن را رها میکنند... در حالی که در زمانی نه چندان دور معلمان افراد حرفهایِ بسیار مورد احترام، ارزشمند و قابل اعتمادی بوده و به چشمِ الگوهای الهامبخش جوانان دیده میشدند، امروزه بهآسانی شکست نظامهای آموزشی بر گردن آنها میافتد! واقعیت این است که هماکنون در بسیاری از جوامع شاهد ستایشهای فراوان برای هنرمندان، ورزشکاران حرفهای و افراد بانفوذ در رسانههای اجتماعی هستیم تا آموزگاران...» (بخش گزینششده و کوتاهی از بیانیه هفتصفحهای یونسکو بهمناسبت روز جهانی معلم). اما در ایران آموزگار، آموزگاه، آموزنده و در کل آموزش آنچنان درگیر پیچوخم گرفتاریهای رنگارنگ، بهویژه بیپولی است که اندک صداهایی نیز که دردمندانه برای انگیزهبخشی جوانان توانمند برای ورود به حرفه معلمی و پشتیبانی از آنان با هدف حفظ انگیزه و بهرهگیری حداکثری از توانشان هشدار میدهند، چندان شنیده نمیشود. شوربختانه چندسالی است در مدرسههای پایتخت بهندرت معلمان جوان به چشم میخورد و گاه تا 90 درصد نیروهای مدرسههای دولتی در کلانشهرها از عزیزان بازنشسته با کولهباری از تجربه و دانایی و البته خستگی و فرسودگی ناشی از سالها تلاش و بیتوجهیهای فراوان و عصبانیت از ناکارآمدی ساختارهای حمایتی از آنان است. با اینکه آموزش و پرورش چندسالی است درگیر بحرانِ کمبود نیرو است اما معلمان جوان را نه بهشکل استخدامهای رسمی، بلکه در قالب قراردادهای کوتاهمدت و یکطرفه، با دستمزدهایی بین 400 تا 700 هزار تومان، بیمههای ناکارآمد 15روزه و حتی کمتر و... در طرحهایی مانند معلمان خرید خدمتی به کلاسهایی در نابرخوردارترین نقاط کشور میفرستند و در سختی بهکار میگیرند. البته بخشی از جوانان نیز از راه کنکور به دانشگاه فرهنگیان راه مییابند. اما اگر از ناکارآمدی آموزشهای این دانشگاه بگذریم، از سویی شمار پذیرفتهشدگان در برابر خیل بازنشستگان اندک است و از دیگر سو بسیاری از آنان در همان دوران دانشگاه حقوق معلمی را راه باریکهای در کنار شغلهای دیگر در نظر میگیرند و چندان امیدی به میزان دریافتی آن برای یک زندگی معمولی ندارند و این از آسیبزاترین گرفتاریهای آموزش و پرورش کنونی کشور است و... بگذریم! شاید اکنون بتوان ژرفتر به شعار 2019 روز جهانی معلم اندیشید! در شرایط کنونی آیا معلمان ایرانی بهویژه معلمان جوان که قرار است آیندهساز نسلهای گوناگون این کشور باشند را میتوان آینده این حرفه پنداشت؟ پاسخ با شما!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.