سکوت خبري و کمکاري مُد کشور را عقب نگاه داشته است
مُد کشور آبستن چه رويدادهايي است؟!
ستاره جاويد
سکوت خبري حوزه مد و لباس ناشي از سکوت و محافظهکاري سرپرست جديد کارگروه ساماندهي مد و لباس کشور، درست در فصلي که هفتههاي مد و تبليغات آن در سراسر دنيا بسيار پويا و فعال دنبال ميشود، از مهمترين چالشهايي است که اين روزها گريبان مد و لباس کشور را گرفته است. در شرايطي که مد و مديوم نوظهور آن بعد از يک دهه از ميلاد و فعاليت، همچنان در دوران سعي و خطا و تجربهاندوزي به سر ميبرد، چشمانداز چندان فعال و آتيهداري براي عرصه پوشاک کشور متصور نميشود. به نظر ميرسد بعد از رفتن حميد قبادي و توقف بلندپروازيهاي آماري و کمي کارگروه ساماندهي مد و لباس کشور، برنامههاي بسيار فشرده و متعددي که براي اين حوزه در سال 98 تعريف شده بود، در هالهاي از سکوت و فراموشي فرورفته باشد. برگزاري 150 نمايشگاه جشنوارهگونه در سال 98 و تمرکز بر بخش فستفشن (Fast Fashion) ازجمله برنامههاي اجرائي و اولويتهاي بهروزي بود که در دستور کار کارگروه ساماندهي مد و لباس کشور قرار گرفته بود. حال بعد از دو ماه از خروج دبير سابق کارگروه ساماندهي مد و لباس کشور و سکوت خبري سرپرست جديد، هنوز نميدانيم پلانهايي که مديران سابق براي حوزه مد و
لباس تعريف کرده بودند، چه سرانجامي خواهند داشت و در نيمسال باقيمانده از سال 98، قرار است مد کشور آبستن چه رويدادها يا سياستگذاريهايي باشد. همچنان که تکليف بسياري از خواستهها و مطالبات رويزمينمانده جامعه مد کشور مشخص نشده بود، با رفتن قبادي که بهعنوان مديري فعال و پرکار، جنبههاي اجرائي درخور تأملي به تمام سياستگذاريها و برنامهها داده بود و قول پيگيري مطالبات برزمينمانده را به جامعه و مخاطبان مد، اعطا کرده بود، حال با حضور مديران جديد و در دستور کار قرارگرفتن دغدغهها و مانيفست ديگرگونهاي که سيفجمالي در سکوت خبري دنبال ميکند، بايد همچنان منتظر ماند و ديد چه آتيه خوش يا ناخوشي در انتظار مد کشور خواهد بود؟ آيا حلقه مميزيها از شرايط کنوني تنگتر خواهد شد؟ کمکاري ملموس کنوني که گريبان برندها را گرفته است، از بين خواهد رفت و موج اميد و فعاليت بر پيکره مد کشور دميده خواهد شد يا اينکه همچنان با تنگترشدن حلقه محدوديتها و مميزيها، برندها و طراحان لباس همچنان و بيشتر از پيش به حاشيه رانده شده و از دستيازيدن به فعاليت حرفهاي باز خواهند ماند. مهدي محمودي، رئيس انجمن مؤسسات مد و لباس کشور که
دستي بر آتش سياستگذاريها دارد، در گفتوگوي مشروحي با خبرگزاري مهر، اين مسئله را آسيبشناسي کرده و تصريح کرده که هيچ جريان مدسازي در کشور وجود ندارد. پیش از این محمودی در گفتوگو با شرق تصریح کرده بود که حوزه مد برای دیده شدن نیازمند توسعه و ارتقای خود از درون و تقویت بر اساس هنجارهای ملی و اسلامی است اما چون مدلینگ در ایران، متهم به خودنمایی شده است، از حلقه مد و لباس کشور کنار گذاشته شده است و این در حالی است که گردش مالی مد اسلامی در جهان بسیار بالاست و ایران توان حضور در مارکت بزرگ مد اسلامی را دارد اما به دلیل تبلیغات ضعیف و حسابنشده، از چرخه رقابت بازمانده است. حال او در گفتوگو با مهر تاکید کرده که هیچ جریان مدسازی در کشور وجود ندارد.
نهادهاي بيربط ورود نکنند
مهدي محمودي رئيس انجمن مؤسسات مد و لباس کشور است که در توسعه کسبوکار پوشاک فعاليت دارد. او درباره جريان مُدسازي در جامعه معتقد است اگر ما بتوانيم جريان برگزاري رويدادها را تبديل به جريان ديدهشدن کنيم، مُدسازي اتفاق ميافتد و بعد ميتوانيم تأثير آن را در سطح جامعه و نوع پوشش مردم ببينيم. تا وقتي که نگرش در حوزه مد و لباس تنها بنگاه اقتصادي باشد که فقط براي مجري يا شرکتکنندگان در آن رويداد الزاما توليد ثروت ميکند، نميتوانيم تأثيرش را در جامعه ببينيم. محمودي حتي ذائقهسازي را همان جريان مُدسازي ميداند و اعتقاد دارد مُدسازي در تمام دنيا روشی مخصوص به خود دارد. بايد ببينيم اول چه کسي مُد را ميسازد! در دنيا رسانهها مُد ميسازند، شبکههاي مجازي، سلبريتيها، برندها و فيمسها مُد ميسازند پس در درجه اول بايد در جريان مُدسازي کار کنيم. مجموعه لباسي که خيلي خوب طراحي شده است، بايد ميليونها نفر آن را ببينند تا مُدسازي صورت بگيرد. مهدي محمودي با گسست ميان مردم و نهادها و سازمانهاي دولتي در حوزه مد و لباس موافق است. در ادامه گفتوگوي او در همين رابطه با خبرگزاري مهر ميآيد.
با توجه به اينکه نهادها و سازمانهاي متولي در امور فرهنگي در حال انجام پروژهها، برنامهها، کنگرهها و فرهنگسازي هستند، اما ديده ميشود که با دغدغههاي سوژههاي طبقه متوسط شهري در کشور همخواني ندارد و سوژههاي اجتماعي دنبال دغدغههاي فرهنگي و ارزشي خاص خودشان هستند و در اينجا گسستي ايجاد شده است. از همينرو ميبينيم که الگوهاي ارائهشده از سوي برخي نهادها و سازمانها، از سوي مردم قابل تأييد و تبعيت نيست يا تأثير عيني آن الگوها را شاهد نيستيم، ديدگاه شما درباره اين پيشفرض چيست؟
در درجه اول بايد به اين موضوع اشاره کنم که ما نهادهاي برگزارکننده رويدادهاي مد و لباس کم داريم؛ غير از نهادهاي حاکميتي مثل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي که آن هم تنها يک جشنواره بينالمللي مد و لباس فجر را برگزار ميکند و بعضي اوقات هم آموزشوپرورش رويدادي بهعنوان پوشاک مدارس دارد که باز هم ميبينيم جشنوارهها در اين حوزه بسيار کم هستند. اما مسئله مهم این است که رويدادهاي برگزارکننده مد و لباس زياد هستند؛ يعني گاهي اوقات ديدهايم در سال بيش از صد رويداد داريم که مزونهاي مختلف جمع شدند و آن نمايشگاه را برپا کردند. ولي متأسفانه ماهيت اين رويدادها از مُدسازي خارج شده است و بيشتر ماهيت اقتصادي براي برگزارکننده و شرکتکنندگان دارد.
علت اينکه ما محصولات جشنوارهها و نمايشگاههاي مختلف را در سطح جامعه نميبينيم، اين است که براي طراحي، توليد و... زحمت ميکشيم، سمينار و کارگاههاي فروش را برگزار ميکنيم، اما روي جريان مُدسازي کاري نميکنيم.
منظور از ماهيت اقتصادي يعني چه، پس بٌعد فرهنگي در اينجا مغفول مانده است؟
يعني آن برگزارکننده، رويدادي را به مرحله اجرا ميرساند، میهماني يا افتتاحيه آن رويداد را در هتل لوکس و منطقه خوب ميگيرد و بعد از لحاظ مالي هزينهها را از مزونداران دريافت ميکند. آن طراح يا بهنوعي مزوندار زماني که در آن رويداد شرکت ميکند، تمام تلاشش اين است که محصولش را به فروش برساند نه اينکه بهدنبال مُدسازي باشد.
علت اينکه ما محصولات جشنوارهها و نمايشگاههاي مختلف را در سطح جامعه نميبينيم، در اين است که براي طراحي، توليد و... زحمت ميکشيم، سمينار و کارگاههاي فروش برگزار ميکنيم، ولي برای جريان مُدسازي کاري نميکنيم. جريان مُدسازي بسيار متفاوت است و بايد با دانش و علم مناسب و خاصي پياده شود، جريان مُدسازي با برگزاري رويداد رخ نميدهد. بله در دنيا تمام مُدها از کانال رويدادها معرفي ميشود؛ مثلا يک برند کالکشن جديد عرضه ميکند و اين مجموعه جديد را در قالب رويداد
اجتماعي - فرهنگي به همه عرضه ميکند، قطعا اين برند يا مجموعه قابليت مُدسازي را دارد، زيرا در دوران برگزاري اين رويداد، بيش از ۲۰ رسانه و شبکههاي مجازي به شکل کامل آن را پوشش ميدهند. پوششدادن هم به معني اين است که همه در دنيا با آن طرح آشنا ميشوند و ميبينند، به اين مُدسازي ميگويند. موفقيت آنها را در معرفي طراحي مد و لباس در کنار برنامهسازي و تبليغات معنا ميکنند. اگر ما بتوانيم جريان برگزاري رويدادها را به جريان ديدهشدن تبديل کنيم، مُدسازي اتفاق ميافتد و بعد ميتوانيم تأثير آن را در سطح جامعه و نوع پوشش مردم ببينيم. تا وقتي که نگرش در حوزه مد و لباس تنها بنگاه اقتصادي باشد که فقط براي مجري يا شرکتکنندگان در آن رويداد الزاما توليد ثروت ميکند، نميتوانيم تأثيرش را در جامعه ببینيم.
موضوع مهم ديگر اينکه در حوزه مد و لباس ورود دولت، حاکميت، سازمانها، نهادهاي عمومي و دولتي به آن ممنوع است، هي به مردم بگوييم «اين را بپوش» يا «آن را نپوش»! مردم آن پوشاک را انتخاب نميکنند، زيرا حوزه مد و لباس از بازار شکل ميگيرد، البته درست است که در اين زمينه مُدسازي است ولي حاکميت در اين دنياي بزرگ در هيچجاي جهان نتوانسته مُدسازي انجام دهد. در ايران هم همينگونه است.
به اعتقاد من، وظيفه حاکميتها نبايدهاست نه بايدها! يعني حاکميت در بخش قانونگذاري ميتواند بگويد برای مثال يکسري از کارها و فعاليتها را انجام دهيد و يکسري از مسائل و کارها را فاکتور بگيريد و انجام ندهيد، نه اينکه بگويد فلان پوشاک را به اين شکل و شمايل طراحي نکنيد، ببينيد اين خيلي تفاوت دارد. البته در ايران هم حاکميت در حوزه طراحي ورود پيدا نکرده و تنها حوزهاش برگزاري جشنواره بينالمللي مد و لباس فجر است که واقعا برگزاري آن در کشور لازم است و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي اين رويداد را اجرا ميکند، به نظر من ورود ديگر دستگاهها و سازمانها به اين حيطه اصلا به صلاح جامعه نيست و نبايد ورود کنند.
شما اشاره کرديد که برگزاري جشنوارهها در کشور الزامي است، اين درست است اما جشنواره يا رويدادي که هيچ کارکرد و کاربردي براي مردم ندارد، حتي اين نوع جشنوارهها را نميشناسند و دنبالش نميکنند و حتي گاهی ميبينيم که با آن زاويه دارند و اين همان گسستي است که ميان مردم و متوليان و مسئولان و برگزارکنندگان جشنوارههاست، چه لزومي دارد که با همان سياستهاي قبلي ادامهدار باشد؟
خب جشنوارهها يا رويدادهايي که بهصورت خصوصي برگزار ميشود، ممکن است براي خيلي از افراد خوشايند نباشد! مثل اينکه شخصي بهعنوان توليدکننده يا طراح، محصولي را عرضه ميکند که هزار نفر آن را ميپسندند و ۲۰۰ نفر هم نميپسندند! ما نمیتوانیم به توليدکننده خصوصي بگوييم که برگزار نکنند و در اين زمينه ورود نکنند.
منظور من رويدادها، نمايشگاهها و جشنوارههاي خصوصي نيستند، مقصودم همان جشنوارههاي دولتي است!
به اعتقاد من، نهادهاي دولتي و حاکميتي اصلا نبايد در اين زمينه ورود پيدا کنند و تنها يک رويداد را باید دولت برگزار کند که هم تأثيرگذاري بهتر داشته باشد، هم مردم آن را دنبال کنند که مثلا در بخش فرهنگي - هنري در حوزه سينما شاهد اين امر هستيم. در حوزه مد و لباس هم جشنواره بينالمللي مد و لباس فجر را داريم که بايد در اثرگذاري جشنواره تلاش کنيم؛ اما ورود سازمانهاي ديگر اصلا درست نيست؛ مثلا در دوراني سازمان فرهنگي -هنري شهرداري رويدادي را در حوزه مد و لباس برگزار کرد يا سازمان فلان و... که کار درستي نيست، اين نوع نهادها و سازمانها نبايد ورود پيدا کنند و هرقدر ورود داشته باشند، باعث حاکميتيکردن حوزه مد و لباس خواهد شد که اين خودش آفت است. ما در سال فقط بايد يک رويداد مهم در حوزه مد و لباس داشته باشيم.
البته مسئله مهم در کنار برگزاري جشنوارهها و رويدادها، ذائقهسازي است که ما بسيار کم شاهد اين امر هستيم! البته معمولا توليدکنندهها يا طراحان در زمينه ذائقهشناسي ورود پيدا کردند و براساس ذائقه مردم و مخاطبانشان طرحي را در بازار عرضه ميکنند يا معمولا در انتظار ذائقه مخاطبانشان هستند و ميبينند که آنان چه طرحي را از فضاي مجازي يا ژورنالهاي خارجي ميپسندند و بعد آن را ارائه ميدهند، درحاليکه ما نديدم يک نوع ذائقهسازي درست و مناسب در حوزه مُد ايراني داشته باشيم و بتوانيم در ذائقه مخاطب تغييري ايجاد کنيم!
من ذائقهسازي را با همان کلمه مُدسازي معادلهسازي و بيان کردم، مُدسازي در تمام دنيا يک روش مخصوص به خودش را دارد. بايد ببينيم اول چه کسي مُد را ميسازد! در دنيا رسانهها مُد ميسازند، شبکههاي مجازي، سلبريتيها، برندها، فيمسها مُد ميسازند، پس در درجه اول بايد در جريان مُدسازي کار کنيم. يک مجموعه لباسي که خيلي خوب طراحي شده است، بايد ميليونها نفر آن را ببينند تا مُدسازي شود که متأسفانه ما در زمينه مُدسازي کاري انجام ندادهايم و تمام فعاليتهايي که در حوزه مد و لباس انجام داديم، به کارهاي کوچک اقتصادي تبديل شده که مخاطب دو يا سه هزار نفري دارد و توسعه پيدا نکرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.