گزارش رشد 174 درصدی عملکرد در مجمع عمومی صندوق ضمانت صادرات
مجمع عمومی عادی سالانه صندوق ضمانت صادرات ایران برای بررسی صورتهای مالی سال 1397، با حضور معاونان وزیر صنعت، معدن و تجارت و نمایندگان وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت امور خارجه، بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه برگزار شد و صورتهای مالی با توجه به گزارش سازمان حسابرسی به عنوان حسابرس قانونی شرکت با اظهارنظر مطلوب به تصویب رسید. در این جلسه، رئیس هیئتمدیره صندوق ضمانت صادرات ایران، گزارشی از عملکرد هیئتمدیره در سال 1397 ارائه کردند.در این جلسه، دکتر افروز بهرامی، رئیس هیئتمدیره و مدیرعامل صندوق ضمانت صادرات ایران، با اشاره به نقش صندوق در کاهش ریسکهای موجود در تجارت بینالمللی برای صادرکنندگان ایرانی بهویژه در خلال سالهای تشدید تحریمهای بینالمللی علیه ایران از رشد 174درصدی عملکرد صندوق در این سال خبر داد. بهرامی افزود: میزان کل بیمهنامهها و ضمانتنامههای صادره در سال 1397 به 2/2 میلیارد دلار رسید که این میزان پوشش به نسبت صادرات غیرنفتی در مقایسه با مؤسسات همتا، صندوق را در رده قابل قبولی در سطح منطقه قرار میدهد. وی با اشاره به کسب رتبه اول از سوی این صندوق در میان همه کشورهای اسلامی از
لحاظ شاخص «رشد عملکرد» در سال 2018، عدم کفایت سرمایه را مانع بزرگ توسعه فعالیتهای شرکت بیان کرد. دکتر بهرامی بخش عمده این رشد را ناشی از سیاستهای بازاریابی برای ترغیب شرکتهای جدید صادراتی به استفاده از پوششهای بیمهای معرفی کرد که در نتیجه آن، ارزش بیمهنامههای صندوق در این دوره با 43 درصد رشد به 6/1 میلیارد دلار رسیده است. رئیس هیئتمدیره صندوق میزان تعهدات جاری و سررسیدنشده صندوق در سال مالی مورد نظر را بالغ بر 180 هزار میلیارد ریال اعلام کرد و از پرداخت 654 میلیارد ریال خسارت به سیستم بانکی و صادرکنندگان ایرانی در سال 97 خبر داد. او در ادامه با نگاهی به میزان بازیافت خسارت در سال مالی مورد اشاره گفت: البته در سال 97 بالغ بر 847 میلیارد ریال نیز از مدیونین داخلی و خارجی بازیافت شده که این میزان بازیافت خسارات نسبت به سال پیش از آن 60 درصد رشد نشان میدهد. رئیس هیئتمدیره صندوق در ادامه گفت: نکته قابل توجه در این میزان پوشش ریسک، اختصاص سهم قابل توجه از پوششها برای حمایت از صادرات به 15 کشور همسایه است که عمدتا پرریسک هستند و این یعنی صندوق، رسالت اصلی خود را که همان کاهش ریسکهای صادراتی است، به
نحو قابل قبولی انجام داده است. وی چالش عمده صندوق در سال جاری را عدم کفایت سرمایه عنوان کرد و تزریق سرم ایه ریالی به صندوقی که عمده تعهدات آن در قالب ارز است را فاقد توجیه دانست. صادرات، مقولهای ارزی بوده و بر این اساس، 95 درصد تعهدات بیمهای و ضمانتنامهای صندوق ضمانت صادرات نیز در قالب ارز است. در حالی که به دلیل محدودیتهای بودجهای، همواره افزایش سرمایههای صندوق بهصورت ریالی تأمین شده و با کاهش ارزش پول ملی، معادل ارزی سرمایه به کمتر از یکسوم کاهش یافته، در حالی که تعهدات صندوق همچنان به صورت ارزی مانده است. از سوی دیگر، حداکثر ظرفیت ریسکپذیری مؤسسات بیمه اعتبار صادراتی بر اساس استانداردهای بینالمللی حداكثر پنج تا هفت برابر سرمايه است که در مورد صندوق ضمانت صادرات ایران، با توجه به حجم تعهدات جاری آن که بالغ بر دو میلیارد دلار است، این نسبت از 20 برابر سرمایه هم فراتر رفته است. علاوه بر این موارد، سرمایه صندوقهای ضمانت صادرات کشورهای رقیب صادراتی ایران در منطقه، نظیر عربستان و تركيه بهترتیب چهار و دو ميليارد دلار است که بهترتیب 40 و 20 برابر سرمایه صد میلیوندلاری صندوق ضمانت صادرات ایران
است.بهرامی در ادامه به نقشآفرینی بینالمللی صندوق ضمانت صادرات ایران در راستای دیپلماسی اقتصادی کاهش اثرات تحریم پرداخت و گفت از جمله دستاوردهای مهم صندوق در عرصه بینالمللی، کسب کرسی هیئتمدیره اتحادیه امان برای سال 2020-2021 با اجماع کشورهای اسلامی بوده است که در شرایط تحریم عواید فراوانی برای کشور خواهد داشت. این جایگاه در نتیجه کسب رتبه اول صندوق در شاخص رشد عملکرد در سال 2018 در بین کشورهای عضو اتحادیه امان به دست آمده است. علاوه بر این صندوق از طریق مذاکرات با مؤسسات همتا برای طراحی ابزارهای جانشین محصولات بانکی، مذاکره برای کاهش ریسک ایران با ECAهای عضو OECD و مذاکره با دولت و بانک مرکزی کشورهای عراق و افغانستان از طریق وزارت امور خارجه و بانک مرکزی برای صدور مجوز برای پذیرش ضمانتنامههای صندوق در مناقصات این کشورها گامهای مهمی در این زمینه برداشته است.یکی دیگر از اقدامات مهم صندوق در عرصه بینالمللی، راهاندازی دفتر صندوق ضمانت صادرات ایران در عراق به منظور حل مشکل اعتبارسنجی شرکتها و فعالان اقتصادی در عراق است تا امکان حمایت هرچه بیشتر از صادرکنندگان ایرانی در بازار عراق فراهم آید. وی در
انتها بیان کرد بر اساس برنامهریزیهای صورتگرفته، مجموع پوششهای صادراتی صندوق تا پایان سال 98، به 2.5 میلیارد دلار خواهد رسید. بر اساس آمار موجود نیز عملکرد صندوق در ششماهه نخست سال جاری با رشد 70درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به 1.2 میلیارد دلار رسیده است که کاملا مطابق با برنامهریزیهای صورتگرفته است. بر اساس ماده 6 اساسنامه، مأموریتهای صندوق ضمانت صادرات ایران در این موارد کلی تعریف شده است. نخست ضمانت مطالبات صادركنندگان كالا يا خدمات از خريداران خارج از كشور كه به دلايل ریسکهای سیاسی و تجاری در سررسيد مقرر وصول نشود (مشروط بر اينكه ناشي از عدم ايفاي تعهدات صادركننده نباشد) و سایر عوامل خارج از حیطه اختیار صادرکننده و خریدار که به تشخیص هیئتمدیره صندوق موجب عدم وصول مطالبات شود. ریسکهای سیاسی شامل تیرهشدن روابط یا قطع روابط سیاسی با کشور خریدار، سیاستهای اقتصادی منجر به مسدودشدن مطالبات صادرکنندگان، محدودیتهای وارداتی و ارزی در کشور خریدار، سلب مالکیت از خریدار بر اثر ملیشدن یا مصادره اموال و بروز جنگ یا حالت جنگ و ریسکهای تجاری شامل استنکاف خریدار از قبول کالای صادرشده یا خدمت
انجامشده، عدم توانایی مالی خریدار به دلیل ورشکستگی یا اعسار یا وقف و عدم پرداخت بهای کالا یا خدمت در سررسید مقرر است.دوم، ضمانت تسهیلات تخصیصی به کالاها یا خدمات صادراتی، سوم، سرمایهگذاری مربوط به کالاها و خدمات صادراتی و در نهایت سایر مواردی است که به تشخیص هیئت وزیران در توسعه صادرات لازم یا مفید باشد.بر همین مبنا خدمات صندوق ضمانت صادرات ایران در شش گروه کلی دستهبندی میشود.
1. ایجاد مزیت صادراتی برای کالاها و خدمات ایرانی: با پوشش بیمهای صندوق، صادرکننده ایرانی میتواند امکان فروش مدتدار کالا و خدمات خود را برای خریدار خارجی فراهم كند. صندوق صادرکننده را در مقابل ریسک قصور و عدم بازپرداخت طرف خارجی ناشی از ریسکهای سیاسی و تجاری محافظت میكند.
2. بیمه مطالبات مدتدار صادرکنندگان و تبدیل آن به نقدینگی: با کمک صندوق، صادرکننده ایرانی مطالبات مدتدار خود از خریداران خارجی را بیمه كرده و با تنزیل از طریق سیستم بانکی به نقدینگی تبدیل میكند.
3. تسهیل دسترسی صادرکنندگان به تأمین مالی ارزانقیمت صادراتی: با ضمانتنامههای اعتباری صندوق، سیستم بانکی با دو درصد تخفیف در نرخ سود، صادرکننده را تأمین مالی میکند.
4. سرمایهگذاری صادراتی در خارج از کشور: پوشش ریسکهای سیاسی اینگونه سرمایهگذاریها که دارای منافع صادراتی باشد، توسط صندوق بیمه میشود.
5. صدور ضمانتنامههای لازم برای مناقصات خارج: در شرایط تحریم، صندوق به عنوان جایگزین سیستم بانکی، ضمانتنامههای لازم برای ورود پیمانکاران ایرانی به مناقصات خارجی را صادر میکند.
6. شناخت بازارها و مشتریان خارجی: ارزیابی ریسک و اعتبارسنجی خریداران خارجی کالا و خدمات ایرانی (شامل دولتها، بخش عمومی، سیستم بانکی یا بخش خصوصی خارجی) تخصص صندوق است. دسترسی به بانکهای اطلاعاتی اعتباری 300 میلیون شرکت خارجی در سراسر دنیا، ظرفیت منحصربهفرد صندوق برای ارائه خدمات مشاورهای برای یافتن طرفهای تجاری معتبر است.در حال حاضر صندوق سعی میكند با ارائه پوشش بیشتر در مقاصد پرریسک صادراتی، حمایت مؤثرتری از صادرکنندگان ایرانی در بازارهای جهانی داشته باشد. کاهش نرخ کارمزد دریافتی از صادرکنندگان به مقاصد صادراتی افغانستان و عراق با همین هدف به تصویب هیئت وزیران رسیده و در صندوق اجرا میشود. صندوق سعی كرده است با افزایش دامنه بانکهای استفادهکننده از خدمات صندوق نیز، حامی تعداد بیشتری از صادرکنندگان کشور باشد.
صادرات جهانی
مجموع حجم صادرات جهانی کالا و خدمات، پس از طیکردن یک دوره نزولی در سالهای 2014 تا 2016، در سالهای اخیر روند صعودی خود را از سر گرفته و جمع صادرات کالا و خدمات در سال 2018 با 9.2 درصد رشد به 25 تریلیون دلار رسیده است. پیشبینیهای صاحبنظران اقتصادی حاکی از ادامه این روند در سالهای آتی است.
صادرات ایران
صادرات ایران در سالهای گذشته به شدت تحت تأثیر تحریمهای غرب علیه ایران بوده و بر اساس آمار گمرک، در سال 97 میزان صادرات کالاهای غیرنفتی کشور بدون احتساب میعانات گازی با کاهش ششدرصدی به میزان 39.3 میلیارد دلار رسیده است.
پوشش جهانی صندوقهای ضمانت صادرات
نقش صندوقهای ضمانت صادرات در دنیا پوشش ریسک عدم بازپرداخت مطالبات صادرکنندگان است که در سال 2018 مجموع پوششهای ارائهشده توسط صندوقهای ضمانت صادرات با شش درصد رشد به 2.5 تریلیون دلار رسیده که نشان میدهد میانگین پوشش ،
10 درصد از میزان کل صادرات است.
پوشش صندوق ضمانت صادرات ایران
ضریب پوشش صندوق ضمانت صادرات ایران در سال 97، 6 درصد بوده که در مقایسه با کشورهای در حال توسعه مناسب است اما پایینتر از میانگین جهانی است. صندوق ضمانت صادرات ایران در سال 97 به حداکثر ظرفیت ریسکپذیری خود رسیده و کفایت سرمایه لازم برای توسعه عملکرد را ندارد. در شرایط حال حاضر کشور که تحریمهای غرب علیه ایران موجب افزایش ریسکهای تجاری و سیاسی برای صادرکنندگان شده است، نقش صندوق اهمیت دوچندان مییابد. بنابراین اولویت اصلی برای هر گونه برنامهریزی آتی و ورود به حوزههای جدید، منوط به تزریق سرمایه ارزی به صندوق است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.