من يك اهداكننده هستم
گيسو فغفوري
نيمهشب روزهاي اول پاييز سال 92 بود كه پزشك جلوی اتاق ايستاد و گفت «مردتان كيست؟ ميخواهم موردي را بگویم». من و خواهر پزشكم بدون توجه به حرف مسخرهاش رفتيم تا به ما اعلام كند پدر سرطان پيشرفته خون دارد و اميدي نيست. با اين سطح روابط اجتماعي پزشك فوقتخصص!، اعتماد جايز نبود. از فرداي آن روز راه افتاديم براي پيداكردن متخصص و بيمارستان. هرچند بسياري از متخصصان خون تهران چون سطح بيماري را درمييافتند، براي اينكه كارنامهشان خدشهدار نشود، قسم بقراط يادشان ميرفت. البته ما پزشك و بيمارستان پيدا كرديم و در يكي از روزهاي شيميدرماني، خانوادهاي را ديديم كه دنبال كارهاي پيوند سلولهاي بنيادي بود. فرصت ما كوتاه بود اما هميشه اين دغدغه در ذهنم وجود داشت. حبيب رضايي و كمپين يك سال بعد تعداد افرادي كه هر روز خبر درگذشتشان بهدلیل سرطان منتشر ميشد، بيشتر و بيشتر ميشد. در همين صفحه آخر روزنامه «شرق» ستوني به نام فراخوان داشتيم. روال اين بود كه هنرمندي يا فرد شناختهشدهاي درخواستي را مطرح ميكرد و ديگران درباره آن فراخوان ميدادند و حمايت ميكردند. حبيب رضايي در يكي از روزهاي آذر تماس گرفت و پیشنهاد داد هركس علاقهمند است، در روز پنجشنبه، ششم آذر 93 به اعضاي بانك جهاني سلولهاي بنيادي بپيوندد. در آن روز پاييزي تعداد زيادي به بيمارستان شريعتي رفتند و من يكي از آنها بودم. چند قطره خون و مشخصاتي كه در اين بانك براي آينده ثبت شد. اولين تطبيق: من و خيلي از ما كه آن روز رفتيم، هر كدام دلايلي براي خود داشتيم. وقتي مرداد 96 از مركز شريعتي تماس گرفته شد و درخواست كردند بار ديگر براي نمونهبرداري مراجعه كنم، خوشحال شدم. شنيده بودم مراحل كار اغلب موارد نااميدكننده است و درواقع احتمال اينكه سلولهاي بنيادي دو فرد غيرخويشاوند باهم مطابق بشوند، اندك بود. تصورم اين بود كه در مدت يكي، دو هفته نتيجه معلوم ميشود. اما انگار براي تطبيق چندماه بيشتر طول ميكشد. وقتي تطبيق دوم اتفاق افتاد نوبت معاينه براي دانستن سلامت عمومي بود و همانجا بود كه بيماري پدر و كمخوني، زمان بررسي را بيشتر كرد. سرانجام زمان براي پنج روز اول اسفند گذاشته شد، من خوشحال بودم و اطرافيان نگران. ولي هركسي كه حداقل يكي، دو روز در راهروهاي بيمارستان براي عزيزش به سر برده باشد، بيلحظهاي درنگ راضي به اين همكاري است. پروسه پیوند پنج روز متوالی است، چهار روز داروي G-CSF براي افزايش سلولهاي بنيادي در خون محيطي تزريق ميشود. البته از درد استخوان شب آخر تزريق نميتوان بهسادگي گذشت؛ دردي ممتد اما غيرقابل مقايسه با درد بيماران كه گاه سالها و روزها درگيرش هستند. در روز جمعآوري، سوزني در هر يك از دستهاي شما قرار داده ميشود. خون از يك دست وارد دستگاه شده و پس از جداسازي سلولهاي بنيادي در شرايط استريل از دست ديگر به بدن برگرداننده ميشود. پروسهاي چهار، پنج ساعته و تمام. حالا ديگر شما در بهتركردن زندگي يك نفر ديگر شريك هستيد. شبكه اهداكنندگان سلولهاي بنيادي: ديروز برنامهاي در وزارت بهداشت با حضور بالاترين مقام، يعني وزير سعيد نمكي و ديگر معاونانش ازجمله حاجبابايي و مديراني نظير حميديه و... برگزار شد. اين مراسم بيشتر برمبناي تشويق ديگران به شركت در اين روند بود. ای که دستت میرسد کاری بکن: در همه جاي دنيا سازمانهاي مردمنهاد براي گسترش اين فعاليتها اقدام ميكنند. هزینه پیوند در ارزانترین کشورها صد هزار دلار است در ايران تا 15 ميليون هزينه از طرف دولت اهدا ميشود. تشويق به شركت در اين بانك اهداي سلولها ميتواند كمك بزرگي باشد. کار خیر كمزحمت: سه مجموعه در زمينه اهداي سلولها درگيرند؛ افراد در انتظار پیوند، بهبودیافته و اهداکننده. نشستي كه صبح ديروز در وزارت بهداشت برگزار شد، فرصتي بود كه هر سه آنها در كنار هم جمع شوند؛ افرادي نظير ياسمين زماني كه بهبود يافته و شقايق 23 ساله كه در انتظار اهداكننده است و علي اهداكننده سرسخت كه باوجود مخالفت خانواده براي اهدا از شهرش فيروزكوه به جايي ديگر رفته بود. در مراسم از اهداكنندگان خواسته شد تا مدالهاي اهدا بر گردنشان آويزان شود؛ لحظهاي احساسي و حاكي از قدرشناسي! فعاليتي ناشناخته: روند اهدای سلولهای بنیادی برای بسیاری ناشناخته است و عضويت در بانك اهدای سلولهای بنیادی با اهداي چند قطره خون ممكن ميشود. اين مراسمها شايد به بهبود اين مسير كمك كند، ولي كمبود اطلاعرساني همانطور كه «سام درخشاني» اشاره كرد، محسوس است. به نظر ميرسد خود وزارت بهداشت نيز در اين زمينه كمكاري كرده است. جاي خالي حبيب رضايي و نامبردن از او و چند فعال ديگر را ميتوان به همين مسئله نسبت داد. سياوش تهمورث، داريوش ارجمند، سام درخشاني و فخرالدين صديقشريف در مراسم به عنوان سفيران اين فعاليت انتخاب شدند؛ هرچند همه ميدانند كه سن مناسب 18 تا 55 سال است. شايد اكنون در جامعهاي زندگي ميكنيم كه به قول صديقشريف: «در این روزگار روحیه منفعتطلبی بر منفعترسانی غلبه کرده است»، اما هر اقدامي در اين زمينه ميتواند كمكرسان باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.