سیداحمد محیططباطبایی در نشست نقد نمایشگاه «فهرست منابع»
یادمانهای جنگ تغییر شکل دادهاند
گروه هنر: نشست نقد و بررسی نمایشگاه «فهرست منابع» در انستیتو ژیآرت برگزار شد. در این نشست، سیداحمد محیططباطبایی رئیس ایکوم ایران، جاسم غضبانپور، عکاس دوران جنگ و زروان روحبخشان منتقد هنری به بررسی نمایشگاهی پرداختند که حاصل دیالوگ هنری علی قلیپور و ژرژ بونن است. اما بخش اصلی این نشست به بحث و بررسی پیرامون عکاسی جنگ و یادمانهای جنگ گذشت و تفاوت نگاه نسلی که منجر به تولید آثار هنری متفاوت میشود. در این نشست، جاسم غضبانپور با تکیه بر آثار موجود گفت: «شاید دوستان از اینکه با یک فریم به عنوان اثر هنری برخورد کنند، مشکلی نداشته باشند. اما من به این دلیل که کارم مستندسازی است، دوست دارم از عقبه هر اثر مطلع باشم. مثل زمانی که با یک انسان برخورد میکنیم و میخواهیم عقبهاش را بدانیم و حتی بعضی وقتها با دانستن پیشینهاش نگاهمان به او تغییر میکند. این اطلاعات جذابیت اثر را بیشتر میکند. با این وجود، آنچه در این نمایشگاه توجه آدم را جلب میکند، این است که تکبعدی نگاه نکرده و نگفتهاید این گروه را میآورم و آن گروه را حذف میکنم و سعی در پاککردن تاریخ نداشتهاید. نگفتید این تصاویر را از بین میبرم و تصاویر دیگری را حفظ میکنم». در ادامه سیداحمد محیططباطبایی درباره ارزشهای ماندگاری جنگ صحبت کرد. او توضیح داد که عکاسی جنگ ایران یکی از ماندگارترین عکاسیهای جنگ در طول تاریخ است. «اما اگر بخواهیم به ریشه تاریخی جنگ نگاه کنیم، باید بگوییم که از سال 1870 به بعد با تغییر تکنولوژی و استراتژی جنگ، شهرها تبدیل به صحنه جنگ شدند و به تدریج جنگ از میدان نبرد به محل زندگی مردم منتقل شد. با این تغییر، قربانیان اصلی جنگ دیگر جنگاوران نیستند، بلکه زنان، کودکان، افراد فرتوت و... هستند. در آن دوران جنگ تبعاتی اینچنینی برای زندگی به بار نمیآورده است. اما امروز جنگ یعنی ویرانی کامل شهر حمص، یعنی نابودی کامل تمدن در قسمت شمالی موصل و این تغییر در طول تاریخ باعث شده تا یادمانهای جنگ هم تغییر کنند و موزههای جنگ تغییر شکل دهند. امروز دیگر موزههای جنگ اسم خودشان را موزههای صلح میگذارند. مثال آن هم شهر هیروشیماست که با بمب اتمی ویران شد. ژاپنیها محل اصابت بمب را نگه داشتهاند، فضای کتابخانه عمومی را نگه داشتهاند و سعی کردهاند این خاطره را حفظ کنند اما نمیخواهند تنفر را انتقال دهند. قرار است این مکان نشان دهد که چه اتفاقی افتاده است و این اتفاق تکرار نشود. یعنی آنچه از موزه صلح هیروشیما برای مردمش باقی میماند، تصمیم به احیای مجدد ژاپن است که نتیجه آن را هم گرفتهاند». رئیس ایکوم ایران در ادامه به موزهای اشاره کرد که دقیقا در محل نبرد نیروهای اتریش و نیروهای فرانسه شکل گرفته است و اتریشیها در این مکان توانستهاند در راه برگشت ناپلئون را شکست دهند. محل این جنگ در یک کلیسا خارج از شهر بوده است و الان در دل شهر قرار دارد. یک موزه روستایی که با جمعآوری یادگاریهای جنگ شکل گرفته است: «فکر نکنید که آنها نخواستهاند یک موزه مدرن درست کنند. بلکه به این نتیجه رسیدهاند که این موزه به همین شکل باقی بماند. اواخر قرن 20، زمانی که به سمت اروپای واحد حرکت میکنیم، یک یادمان جدید در این مکان ساخته شد. یک شیر زخمی که روی زمین افتاده است. شیر نماد ناپلئون است و زیر آن نوشته شده: «این مکانی است که در آن جوانهای اتریشی و فرانسوی در راه میهن خود کشته شدند». معلوم است که این نگاه به چه معناست و میخواهند چه چیزی را دنبال کنند. آنها نمیخواهند کینهها را پروبال دهند و برایش یادمان بسازند. بلکه میگویند ما باید بتوانیم به گذشته نگاه کنیم و در عین حفظ تمام قهرمانیها و دلاوریها از ماحصل آن تفکر به تعامل و همزیستی برسیم». زروان روحبخشان نیز با اشاره به آثار علی قلیپور، از نسبت میان تجربه جنگ در کودکی و تجربه جنگ در بزرگسالی گفت و توضیح داد که تجربه کودکانهای که نسل ما از جنگ در حافظهاش دارد، تجربه به حساب نمیآید. بلکه امثال جاسم غضبانپور یا نسل بزرگترهای ما هستند که میتوانند از تجربه خود در جنگ صحبت کنند.نمایشگاه «فهرست منابع» نمایشگاهی است از کولاژهای مربوط به جنگ که هر دو هنرمند با استفاده از تصاویر آرشیوی سعی در بازسازی تصویر کلی جنگ داشتهاند. این نمایشگاه تا 12 مهرماه در انستیتو ژیآرت ادامه دارد و به جز روزهای شنبه از ساعت 16 تا 20 پذیرای علاقهمندان خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.