|

گرتای رسانه‌ای

امیر راعی‌فرد: چند صباحی است که مباحث محیط‌زیستی با استقبال خیره‌کننده نهادهای غیردولتی در جهان مواجه شده است؛ اعتراضاتی که بیشتر جنبه نمادین داشته است. برای مثال اعتراض فعالان محیط زیست در هفته مد ایتالیا یا فرانسه و خاک‌سپاری نمادین کره‌زمین به‌دست این گروه‌ها که صد البته حتی سبب تأخیر در شروع‌به‌کار فعالان مد و لباس نیز نشد. آنچه واضح است استفاده بی‌رویه بشر از سوخت فسیلی و تولید کربن و همچنین مصرف بیش از اندازه اکسیژن در صنایع، به‌ویژه دفاعی، زیست بشری را با چالشی بزرگ مواجه کرده است که قطعا به واکنشی سریع و درخور توجه از جانب دولت‌های درگیر این حوزه نیاز دارد. حال پرسش اساسی اینجاست که کدام دولت‌ها درگیر حوزه محیط زیست هستند و باید به تاریخ بشریت پاسخ‌گو باشند؟! در این زمینه می‌توان به چند مثال واضح اشاره کرد: ۱- ارتش آمریکا به عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده انواع انرژی در جهان شناخته می‌شود. ماشین تولید اسلحه آمریکا و ارتش آن در هر روز به اندازه کل جنگ جهانی دوم انرژی مصرف می‌کند و لازم به توضیح نخواهد بود که این صرف انرژی چه میزان از اکسیژن جو را مصرف می‌کند. ۲- طبق آمار رسمی منتشر‌شده کل میزان مصرف انرژی در آسیا با چهار میلیارد جمعیت، یک دهم اروپا و آمریکای ۴۰۰ میلیونی است و این یعنی شناخت اساسی کانون حملات مرگ‌بار به محیط زیست. ۳. پرواز یک جمبوجت به‌تنهایی اکسیژن ۱۲۰۰ سال یک انسان را مصرف می‌کند. در این مورد یک پرسش شاید راه‌گشای چرایی طرح مثال باشد: در روز چند جمبوجت از بنگلادش پرواز می‌کند و چند جمبوجت از فقیرترین کشور اروپایی؟ ۴. بازهم طبق آمار موجود یک خانواده استرالیایی در سال سه تا چهار گاو را می‌خورند. آیا می‌دانید علوفه این دام‌ها چگونه تأمین می‌شود؟ واردات علوفه استرالیا از چین و برزیل نمایانگر عمق فاجعه بشری و زیست‌محیطی موجود است. حتی گمانه‌زنی‌هایی مبنی‌بر دلیل آتش‌سوزی جنگل‌های آمازون وجود دارد که به تعمدی‌بودن این حادثه یا تعلل تعمدی در کنترل آتش اشاره دارد تا این زمین‌های سوخته زیر کشت علوفه مورد نیاز سایر کشورهای متمول برود! حال با توجه به مثال‌های فوق‌الذکر به‌خوبی می‌توان هدف مشخص اصلاحات صنعتی و تلاش برای کنترل مصرف‌گرایی بی‌رویه را تعیین کرد. به‌تازگی انتشار ویدیوئی کوتاه از دختری ۱۶ ساله اهل سوئد که با خشمی تصنعی و لحنی آمرانه در حاشیه سازمان ملل دولت‌های عضو این سازمان را درباره نابودی محیط زیست مورد عتاب قرار می‌دهد جهان رسانه را در بر گرفته است. دختری از کشوری متمول در اروپا ناگهان به یک فعال اجتماعی بدل می‌شود؛ شاید تا اینجای کار هم ایرادی ندارد اما داستان از جایی جالب می‌شود که تمام رسانه‌های مهم جهان اخبار این دخترِ حالا فعال اجتماعی‌شده را مخابره می‌کنند؛ از بی‌بی‌سی و سی‌ان‌ان‌ تا فاکس‌نیوز و روزنامه‌های پرتیراژ آمریکا. رفتار رسانه در قبال این دختر که به‌صورت کاملا هدایت‌شده در جریانی قرار داده شده است تا احتمالا در انتهای آن عواید سیاسی و اقتصادی نصیب حامیان او و رسانه‌های معرفی‌کننده‌اش قرار گیرد، مهم‌ترین قسمت بازی گرتا و محیط زیست است. راست افراطی که در پنج کشور و اقتصاد بزرگ اروپا قدرت را به دست گرفته است، اینک با چالشی بزرگ روبه‌رو است؛ چالشی که نمی‌تواند شانه از آن به در ببرد! واقعیت‌های زیست‌محیطی چیزی خلاف بغض مصنوعی گرتاها است. خلاف جریانی که هدفش رسیدن به یک پیروزی سیاسی در عرصه جهانی در برابر یک قدرت هم‌تراز یا بالاترش است. امروز اگر بغضی گلو را بگیرد ناسیونالیسم کور آمریکایی است؛ ناسیونالیسمی که به بریتانیا هم دیکته شد. چیزی که دیگر به صورت رسمی تنها سود را می‌شناسد و حقوق بشر و دغدغه‌های زیست‌محیطی را در مرزهایش خلاصه می‌کند. گرتا آمد و فریاد زد اما بر سر چه کسی؟ بر سر کدام نهادها؟ آیا گرتا می‌داند که بزرگ‌شدنش در رسانه‌هایی که ۴۰ هفته اعتراض جلیقه‌زردها را سانسور کردند، می‌تواند چه معنایی داشته باشد؟! دغدغه گرتا و سایر گرتاها در بهترین حالت تلاش برای آسایش بیشترشان است و نه بیشتر، اما امروز در همین کره خاکی دو میلیون آواره و پناه‌جویی را نظاره می‌کنیم که با تسلیحات دشمنان اصلی محیط زیست به مرگ هر روزه‌شان راضی شده‌اند و هیچ گرتایی برایشان از آن‌سوی اقیانوس با یک جمبوجت در مقر سازمان ملل بغض نمی‌کند! اینجاست که اقتصاد سیاسی راست افراطی در اروپا و آمریکا همچنان در راستای سود بیشتر و حاکمیتی قوی‌تر گام برمی‌دارد و در این میان محیط زیست هم به کالایی لوکس برای کاسبی آینده این جریان بدل خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.